Chỉ thị 424/CT-TTg được Thủ tướng Chính phủ ban hành trong bối cảnh hệ thống điện quốc gia gặp nhiều khó khăn về nguồn cung, đặc biệt là trong các tháng mùa khô năm 2010 do tình hình thủy văn không thuận lợi, nước về các hồ thủy điện giảm sút nghiêm trọng. Văn bản này tập trung chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương và các tập đoàn kinh tế nhà nước triển khai đồng bộ các giải pháp cấp bách nhằm bảo đảm cung cấp điện an toàn, ổn định cho sản xuất và sinh hoạt của nhân dân.

Bối cảnh và mục tiêu cấp bách của Chỉ thị 424/CT-TTg

Trong giai đoạn đầu năm 2010, thời tiết diễn biến phức tạp, lưu lượng nước về các hồ chứa thủy điện lớn ở miền Bắc và miền Trung đạt mức rất thấp so với trung bình nhiều năm. Để đối phó với nguy cơ thiếu điện nghiêm trọng ảnh hưởng đến phát triển kinh tế và đời sống xã hội, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị này nhằm đạt được các mục tiêu cốt lõi sau:

• Đảm bảo vận hành an toàn, liên tục hệ thống điện quốc gia trong các tháng cao điểm mùa khô.
• Ưu tiên tối đa nguồn điện cho các hoạt động sản xuất công nghiệp trọng điểm và các nhu cầu sinh hoạt thiết yếu của người dân.
• Thúc đẩy mạnh mẽ phong trào tiết kiệm điện trong toàn xã hội, giảm thiểu tổn thất điện năng và lãng phí trong sử dụng năng lượng.

Nhiệm vụ trọng tâm của Bộ Công Thương trong việc điều phối nguồn điện

Bộ Công Thương được giao vai trò chủ trì, chịu trách nhiệm chính trong việc giám sát và điều hành cung ứng điện toàn quốc với các nhiệm vụ cụ thể:

• Chỉ đạo Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) xây dựng và thực hiện phương án vận hành hệ thống điện tối ưu, huy động hợp lý các nguồn điện, kể cả các nguồn điện có giá thành cao như nhiệt điện chạy dầu.
• Giám sát chặt chẽ việc phân bổ điện năng của EVN cho các địa phương, đảm bảo tính công bằng, minh bạch và hạn chế tối đa việc cắt điện luân phiên không báo trước gây ảnh hưởng đến sản xuất và đời sống.
• Chủ trì phối hợp với các Bộ, ngành liên quan giải quyết kịp thời các vướng mắc phát sinh trong quá trình cung cấp nhiên liệu (than, khí, dầu) cho sản xuất điện.

Trách nhiệm và giải pháp kỹ thuật của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN)

Là đơn vị chủ lực trong cung ứng điện, EVN được yêu cầu thực hiện quyết liệt các biện pháp kỹ thuật và quản lý:

• Huy động tối đa công suất của tất cả các nhà máy điện trong hệ thống, bao gồm cả nguồn điện của các nhà đầu tư độc lập (IPP) và nhập khẩu điện từ các nước láng giềng.
• Vận hành tối ưu các hồ chứa thủy điện, phối hợp chặt chẽ với ngành nông nghiệp để điều tiết nước hợp lý, vừa đảm bảo phát điện trong các tháng mùa khô, vừa phục vụ đổ ải gieo cấy vụ Đông Xuân.
• Tăng cường công tác quản lý kỹ thuật, giảm tỷ lệ tổn thất điện năng trong truyền tải và phân phối; khẩn trương hoàn thành các công trình nguồn và lưới điện truyền tải trọng điểm để đưa vào vận hành đúng tiến độ.
• Xây dựng kế hoạch tiết giảm điện cụ thể, khoa học khi xảy ra thiếu nguồn; thông báo trước cho khách hàng sử dụng điện theo đúng quy định để chủ động phương án sản xuất.

Đảm bảo nguồn nhiên liệu đầu vào của Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN) và Tập đoàn Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV)

Sự ổn định của các nhà máy nhiệt điện phụ thuộc lớn vào nguồn nhiên liệu đầu vào, do đó Thủ tướng yêu cầu:

• Tập đoàn Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) ưu tiên cung cấp đủ khối lượng và chủng loại than cho các nhà máy nhiệt điện theo hợp đồng đã ký kết, không để xảy ra tình trạng thiếu than dẫn đến dừng máy.
• Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN) đảm bảo vận hành an toàn, ổn định các đường ống dẫn khí, ưu tiên tối đa lượng khí khai thác được cho sản xuất điện; đồng thời chuẩn bị sẵn sàng nguồn dầu DO, FO để cung cấp cho các nhà máy điện khi có yêu cầu huy động cao.

Vai trò chỉ đạo của Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương

Các địa phương đóng vai trò quyết định trong việc thực thi các biện pháp tiết kiệm điện và quản lý nhu cầu phụ tải tại cơ sở:

• Thành lập Ban chỉ đạo điều hành cung cấp điện tại địa phương do Lãnh đạo Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố làm Trưởng ban để trực tiếp chỉ đạo công tác tiết kiệm điện và giải quyết các khó khăn về cung ứng điện trên địa bàn.
• Chỉ đạo thực hiện nghiêm túc các biện pháp tiết kiệm điện, đặc biệt là tiết kiệm tối thiểu 10% chi phí điện năng tại các cơ quan hành chính sự nghiệp, đơn vị thụ hưởng ngân sách nhà nước.
• Giám sát chặt chẽ việc sử dụng điện trong chiếu sáng công cộng, chiếu sáng quảng cáo, trang trí ngoại thất, yêu cầu cắt giảm ít nhất 50% công suất chiếu sáng vào các giờ cao điểm tối.
• Phối hợp với các công ty điện lực địa phương xây dựng phương án tiết giảm điện hợp lý khi hệ thống thiếu nguồn, ưu tiên cấp điện cho các cơ sở sản xuất hàng xuất khẩu, các ngành công nghiệp mũi nhọn và các dịch vụ thiết yếu.

Công tác phối hợp liên ngành và tuyên truyền tiết kiệm điện

Để tạo sự đồng thuận và nâng cao ý thức của toàn xã hội, Chỉ thị nhấn mạnh:

• Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn có trách nhiệm chỉ đạo các địa phương sử dụng nước tiết kiệm, hiệu quả; phối hợp với EVN lên lịch xả nước từ các hồ thủy điện phù hợp nhất để tối ưu hóa hiệu quả sử dụng nước cho cả phát điện và nông nghiệp.
• Bộ Thông tin và Truyền thông chỉ đạo các cơ quan thông tấn, báo chí, phát thanh, truyền hình tăng cường thời lượng tuyên truyền về tình hình khó khăn của hệ thống điện, phổ biến các biện pháp, kỹ năng tiết kiệm điện đến từng hộ gia đình, doanh nghiệp và cộng đồng dân cư.