Công văn 1029/GSQL-TH do Cục Giám sát quản lý về hải quan ban hành nhằm giải quyết các vướng mắc phát sinh trong quá trình kiểm tra, áp dụng Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) mẫu E trong khuôn khổ Hiệp định Thương mại tự do ASEAN - Trung Quốc (ACFTA). Văn bản này đưa ra các hướng dẫn nghiệp vụ chi tiết cho Hải quan các tỉnh, thành phố nhằm thống nhất quy trình thực hiện, tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu của doanh nghiệp nhưng vẫn đảm bảo tính chính xác trong việc xác định xuất xứ hàng hóa.

Hướng dẫn xử lý đối với hóa đơn thương mại do bên thứ ba phát hành

Một trong những vướng mắc phổ biến nhất đối với C/O mẫu E là trường hợp hóa đơn thương mại được phát hành bởi một bên thứ ba không phải là nhà xuất khẩu. Công văn hướng dẫn cụ thể như sau:

• Yêu cầu tích chọn ô số 13: Trên C/O mẫu E, ô số 13 (Third Party Invoicing) phải được tích chọn bắt buộc khi hóa đơn thương mại được phát hành bởi một công ty có trụ sở tại một nước thứ ba (có thể là thành viên hoặc không phải là thành viên của ACFTA).
• Thông tin tại ô số 7: Tên và nước của công ty phát hành hóa đơn bên thứ ba phải được ghi rõ tại ô số 7 của C/O mẫu E. Trường hợp thông tin này được ghi tại các ô khác hoặc có sai sót nhỏ về mặt hình thức nhưng không ảnh hưởng đến tính xác thực của xuất xứ thì cơ quan hải quan cần xem xét kỹ lưỡng trước khi chấp nhận hoặc từ chối.
• Mối quan hệ giữa người xuất khẩu và bên thứ ba: Người xuất khẩu ghi tại ô số 1 phải là người xuất khẩu có trụ sở tại nước thành viên xuất khẩu (ví dụ: Trung Quốc). Bên thứ ba phát hành hóa đơn có thể là một doanh nghiệp có trụ sở tại Hồng Kông, Singapore hoặc bất kỳ quốc gia nào khác.

Xử lý các khác biệt nhỏ và lỗi hình thức trên C/O mẫu E

Để tránh việc bác bỏ C/O một cách cứng nhắc gây khó khăn cho doanh nghiệp, công văn đưa ra các nguyên tắc xử lý đối với các khác biệt nhỏ:

• Khác biệt về mã số HS: Trường hợp có sự khác biệt giữa mã số HS ghi trên C/O mẫu E (thường là mã HS 6 số theo phân loại quốc tế) và mã số HS trên tờ khai hải quan nhập khẩu (mã HS 8 số của Việt Nam), cơ quan hải quan vẫn chấp nhận C/O nếu mô tả hàng hóa trên C/O phù hợp với thực tế hàng hóa nhập khẩu và không làm thay đổi bản chất xuất xứ của hàng hóa.
• Khác biệt về trọng lượng và số lượng: Những sai lệch nhỏ về trọng lượng, thể tích hoặc số lượng giữa C/O mẫu E và các chứng từ vận tải (như vận đơn - Bill of Lading) do sai số đo lường hoặc hao hụt tự nhiên sẽ không làm mất đi hiệu lực của C/O, miễn là hàng hóa thực tế nhập khẩu đồng nhất với hàng hóa mô tả trên C/O.
• Lỗi đánh máy hoặc lỗi chính tả: Các lỗi chính tả nhỏ, lỗi đánh máy không làm thay đổi nội dung cốt lõi hoặc không gây nghi ngờ về tính xác thực của nguồn gốc xuất xứ hàng hóa sẽ được cơ quan hải quan xem xét chấp nhận.

Quy trình kiểm tra và xác minh tính hợp lệ của C/O mẫu E

Công văn cũng hướng dẫn chi tiết về quy trình nghiệp vụ của cán bộ hải quan khi thực hiện kiểm tra C/O mẫu E:

• Đối chiếu chữ ký và con dấu: Cán bộ hải quan phải đối chiếu chữ ký của người có thẩm quyền ký C/O và con dấu của cơ quan cấp C/O mẫu E của nước xuất khẩu với mẫu chữ ký, con dấu đã được Tổng cục Hải quan cập nhật và thông báo trong hệ thống dữ liệu.
• Gửi yêu cầu xác minh: Trong trường hợp có nghi ngờ hợp lý về tính xác thực của C/O mẫu E (như nghi ngờ giả mạo chữ ký, con dấu, hoặc nghi ngờ về tiêu chí xuất xứ), Chi cục Hải quan nơi làm thủ tục không được tự ý bác bỏ ngay mà phải báo cáo về Cục Giám sát quản lý để tiến hành thủ tục xác minh chính thức với cơ quan có thẩm quyền của nước xuất khẩu.
• Giải tỏa hàng hóa trong thời gian chờ xác minh: Trong thời gian chờ kết quả xác minh từ nước xuất khẩu, doanh nghiệp nhập khẩu được phép thông quan hàng hóa theo mức thuế suất thông thường (MFN) và sẽ được hoàn trả khoản thuế chênh lệch nếu kết quả xác minh xác nhận C/O mẫu E là hợp lệ.