Công văn 105/BXD-KTQH do Bộ Xây dựng ban hành nhằm giải đáp các vướng mắc thực tế của các địa phương, doanh nghiệp trong quá trình triển khai Luật Quy hoạch đô thị năm 2009 và Nghị định số 37/2010/NĐ-CP về lập, thẩm định, phê duyệt và quản lý quy hoạch đô thị. Đây là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng, giúp thống nhất nhận thức và áp dụng pháp luật đồng bộ trên phạm vi cả nước.

- Về thẩm quyền và trách nhiệm lập quy hoạch đô thị

Bộ Xây dựng làm rõ các nội dung liên quan đến trách nhiệm tổ chức lập quy hoạch đô thị của Ủy ban nhân dân các cấp và các chủ đầu tư dự án:

• Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, cấp huyện có trách nhiệm tổ chức lập quy hoạch chung, quy hoạch phân khu và quy hoạch chi tiết các khu vực có ý nghĩa quan trọng, khu vực công cộng hoặc các khu vực chưa có chủ đầu tư tiếp cận.
• Các chủ đầu tư dự án đầu tư xây dựng có trách nhiệm tổ chức lập quy hoạch chi tiết khu vực được giao đất để thực hiện dự án, đảm bảo phù hợp với quy hoạch phân khu và quy hoạch chung đã được phê duyệt.
• Việc xác định ranh giới, quy mô lập quy hoạch phải căn cứ vào yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, quản lý đô thị và phải được cơ quan nhà nước có thẩm quyền chấp thuận thông qua nhiệm vụ quy hoạch.

- Về mối quan hệ và thứ bậc giữa các cấp độ quy hoạch

Văn bản nhấn mạnh nguyên tắc tuân thủ thứ bậc trong hệ thống quy hoạch đô thị để đảm bảo tính thống nhất:

• Quy hoạch phân khu phải cụ thể hóa các định hướng của quy hoạch chung đô thị. Quy hoạch chi tiết phải tuân thủ và cụ thể hóa quy hoạch phân khu.
• Trường hợp quy hoạch cấp dưới có sự khác biệt hoặc điều chỉnh so với quy hoạch cấp trên, phải tiến hành rà soát, báo cáo cơ quan có thẩm quyền phê duyệt quy hoạch cấp trên xem xét, quyết định điều chỉnh quy hoạch cấp trên trước khi phê duyệt quy hoạch cấp dưới.
• Không được phép phê duyệt quy hoạch chi tiết khi chưa có quy hoạch phân khu được duyệt, trừ một số trường hợp đặc biệt được pháp luật cho phép hoặc có ý kiến đồng ý bằng văn bản của cơ quan quản lý quy hoạch cấp tỉnh.

- Về điều kiện và quy trình điều chỉnh quy hoạch đô thị

Bộ Xây dựng hướng dẫn cụ thể về các trường hợp được phép điều chỉnh quy hoạch nhằm tránh việc điều chỉnh tùy tiện, phá vỡ cấu trúc đô thị:

• Việc điều chỉnh quy hoạch đô thị chỉ được thực hiện khi có sự thay đổi về địa giới hành chính, chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng an ninh hoặc xuất hiện các yếu tố mới ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của đô thị.
• Phân biệt rõ giữa điều chỉnh tổng thể và điều chỉnh cục bộ quy hoạch đô thị. Điều chỉnh cục bộ không được làm ảnh hưởng đến tính chất, ranh giới, định hướng phát triển chung của toàn khu vực quy hoạch.
• Quy trình điều chỉnh cục bộ phải lấy ý kiến của cộng đồng dân cư trong khu vực chịu ảnh hưởng trực tiếp và các cơ quan quản lý liên quan trước khi trình cấp có thẩm quyền phê duyệt.

- Về cấp giấy phép quy hoạch và quản lý thực hiện quy hoạch

Giải quyết các vướng mắc liên quan đến thủ tục cấp giấy phép quy hoạch đối với các dự án đầu tư xây dựng:

• Giấy phép quy hoạch là cơ sở để chủ đầu tư tổ chức lập quy hoạch chi tiết hoặc lập dự án đầu tư xây dựng đối với các khu vực chưa có quy hoạch phân khu hoặc quy hoạch chi tiết được duyệt.
• Thẩm quyền cấp giấy phép quy hoạch thuộc về Ủy ban nhân dân cấp tỉnh hoặc Ủy ban nhân dân cấp huyện theo phân cấp quản lý hành chính của từng địa phương.
• Việc quản lý không gian, kiến trúc, cảnh quan đô thị phải tuân thủ nghiêm ngặt Quy chế quản lý quy hoạch, kiến trúc đô thị được ban hành kèm theo đồ án quy hoạch đã phê duyệt.

- Về điều khoản chuyển tiếp và xử lý vướng mắc thực tế

Hướng dẫn xử lý các hồ sơ quy hoạch được lập trước thời điểm Luật Quy hoạch đô thị năm 2009 và Nghị định 37/2010/NĐ-CP có hiệu lực:

• Các đồ án quy hoạch đã được phê duyệt trước ngày Luật Quy hoạch đô thị có hiệu lực vẫn tiếp tục được triển khai thực hiện, nhưng phải được rà soát định kỳ để đánh giá mức độ phù hợp với tình hình thực tế.
• Đối với các hồ sơ quy hoạch đang trong quá trình thẩm định nhưng chưa phê duyệt, cơ quan thẩm định có trách nhiệm hướng dẫn chủ đầu tư cập nhật, bổ sung các nội dung theo quy định mới của Luật Quy hoạch đô thị và Nghị định 37/2010/NĐ-CP.