Công văn 1077/BCT-TKNL năm 2023 do Bộ Công Thương ban hành là văn bản hướng dẫn quan trọng nhằm làm rõ việc áp dụng mức hiệu suất năng lượng tối thiểu đối với các sản phẩm, thiết bị đã qua sử dụng khi nhập khẩu vào Việt Nam. Văn bản này đóng vai trò định hướng cho các cơ quan quản lý, lực lượng Hải quan và các doanh nghiệp trong việc thực thi nghiêm túc các quy định về tiết kiệm năng lượng, ngăn chặn nguy cơ biến Việt Nam thành bãi thải công nghệ lạc hậu.

- Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh của Công văn

• Áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân thực hiện hoạt động nhập khẩu, kinh doanh, phân phối và kiểm tra chất lượng các phương tiện, thiết bị đã qua sử dụng thuộc Danh mục phương tiện, thiết bị phải dán nhãn năng lượng và áp dụng mức hiệu suất năng lượng tối thiểu.
• Đối tượng điều chỉnh trực tiếp là các mặt hàng, thiết bị điện, điện tử, máy móc công nghiệp đã qua sử dụng (hàng second-hand) thuộc diện quản lý chuyên ngành về hiệu suất năng lượng theo các Quyết định của Thủ tướng Chính phủ.

- Quy định về áp dụng mức hiệu suất năng lượng tối thiểu đối với hàng hóa đã qua sử dụng

• Nguyên tắc áp dụng đồng bộ: Tất cả các phương tiện, thiết bị đã qua sử dụng khi nhập khẩu vào Việt Nam, nếu thuộc danh mục bắt buộc, đều phải đáp ứng mức hiệu suất năng lượng tối thiểu (MEPS) theo quy định pháp luật hiện hành. Không có bất kỳ cơ chế ưu tiên hay hạ thấp tiêu chuẩn kỹ thuật nào dành riêng cho hàng hóa đã qua sử dụng.
• Sự phối hợp giữa các quy định pháp luật: Việc nhập khẩu máy móc, thiết bị đã qua sử dụng phải tuân thủ đồng thời hai nhóm điều kiện: Quy định về tuổi thiết bị, công nghệ theo Quyết định số 18/2019/QĐ-TTg và quy định về mức hiệu suất năng lượng tối thiểu theo Quyết định số 24/2018/QĐ-TTg (hiện nay là Quyết định số 14/2023/QĐ-TTg).
• Biện pháp xử lý nghiêm ngặt: Các sản phẩm đã qua sử dụng nếu không đạt mức hiệu suất năng lượng tối thiểu theo tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) tương ứng sẽ không được phép nhập khẩu, thông quan và lưu thông trên thị trường Việt Nam. Các trường hợp vi phạm sẽ bị buộc tái xuất hoặc tiêu hủy theo quy định.

- Hướng dẫn thủ tục kiểm tra hiệu suất năng lượng và thông quan

• Thực hiện thử nghiệm hiệu suất: Doanh nghiệp nhập khẩu có trách nhiệm đưa mẫu thiết bị đã qua sử dụng đi thử nghiệm tại các phòng thử nghiệm được Bộ Công Thương chỉ định hoặc thừa nhận. Kết quả thử nghiệm phải phản ánh chính xác hiệu suất năng lượng thực tế của thiết bị tại thời điểm nhập khẩu.
• Hồ sơ và thủ tục thông quan: Để được thông quan, doanh nghiệp phải xuất trình Phiếu kết quả thử nghiệm xác nhận thiết bị đạt mức hiệu suất năng lượng tối thiểu trở lên cho cơ quan Hải quan, bên cạnh các chứng từ nhập khẩu thông thường khác.
• Trách nhiệm phối hợp giám sát: Bộ Công Thương đề nghị các cơ quan Hải quan cửa khẩu tăng cường kiểm tra, giám sát chặt chẽ hồ sơ và thực tế hàng hóa đối với các lô hàng thiết bị cũ, tránh tình trạng gian lận thương mại hoặc lách luật nhập khẩu thiết bị hiệu suất thấp.

- Ý nghĩa và tác động của quy định đối với doanh nghiệp và xã hội

• Bảo vệ môi trường và an ninh năng lượng: Việc kiểm soát chặt chẽ hiệu suất năng lượng của đồ cũ giúp giảm thiểu lượng điện năng tiêu thụ quốc gia, giảm phát thải khí nhà kính và ngăn ngừa các thiết bị tiêu tốn năng lượng, gây ô nhiễm tràn vào Việt Nam.
• Thúc đẩy đổi mới công nghệ: Quy định này gián tiếp khuyến khích các doanh nghiệp sản xuất trong nước chuyển hướng sang đầu tư, mua sắm các trang thiết bị mới, có công nghệ hiện đại và hiệu suất cao thay vì phụ thuộc vào máy móc cũ giá rẻ nhưng hiệu quả kém.
• Khuyến nghị dành cho doanh nghiệp: Các doanh nghiệp có ý định nhập khẩu thiết bị đã qua sử dụng cần chủ động tra cứu danh mục tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) về hiệu suất năng lượng, tiến hành đo đạc hoặc yêu cầu bên bán cung cấp chứng nhận hiệu suất trước khi ký kết hợp đồng thương mại để tránh rủi ro bị từ chối thông quan tại cửa khẩu.