Tổng quan về Công văn 109/TANDTC-PC năm 2020

Công văn 109/TANDTC-PC được Tòa án nhân dân tối cao ban hành nhằm hướng dẫn xét xử các vụ án hình sự liên quan đến phòng, chống dịch bệnh Covid-19. Đây là văn bản pháp lý quan trọng, kịp thời hướng dẫn các Tòa án nhân dân cấp dưới thống nhất áp dụng pháp luật, xử lý nghiêm minh các hành vi vi phạm pháp luật có liên quan đến phòng, chống dịch bệnh, góp phần bảo vệ sức khỏe nhân dân và giữ gìn trật tự, an toàn xã hội trong bối cảnh dịch bệnh diễn biến phức tạp.

1. Hướng dẫn xác định tội danh đối với các hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến Covid-19

Công văn hướng dẫn cụ thể việc áp dụng các điều luật của Bộ luật Hình sự để xử lý đối với các hành vi vi phạm phổ biến trong giai đoạn phòng, chống dịch bệnh:

• Tội làm lây lan dịch bệnh truyền nhiễm nguy hiểm cho người (Điều 240): Áp dụng đối với người có hành vi trốn khỏi nơi cách ly; không tuân thủ quy định về cách ly; từ chối, trốn tránh việc áp dụng biện pháp cách ly, cưỡng chế cách ly; không khai báo y tế, khai báo không đầy đủ hoặc khai báo gian dối; hành vi khác không tuân thủ quy định về phòng, chống dịch bệnh làm lây truyền dịch bệnh Covid-19 cho người khác.
• Tội vi phạm quy định về an toàn lao động, vệ sinh lao động, về an toàn ở nơi đông người (Điều 295): Áp dụng đối với chủ cơ sở kinh doanh, người quản lý cơ sở dịch vụ (như quán bar, vũ trường, karaoke, dịch vụ ăn uống...) thực hiện hoạt động kinh doanh khi đã có quyết định tạm đình chỉ hoạt động để phòng chống dịch, gây thiệt hại từ 100 triệu đồng trở lên do phát sinh chi phí phòng chống dịch.
• Tội đưa hoặc sử dụng trái phép thông tin mạng máy tính, mạng viễn thông (Điều 288): Áp dụng đối với người có hành vi đưa lên mạng máy tính, mạng viễn thông thông tin giả mạo, thông tin sai sự thật, xuyên tạc về tình hình dịch bệnh Covid-19, gây dư luận xấu, hoang mang trong nhân dân hoặc gây thiệt hại cho kinh tế - xã hội.
• Tội chống người thi hành công vụ (Điều 330): Áp dụng đối với người có hành vi dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc thủ đoạn khác cản trở người thi hành công vụ trong phòng, chống dịch bệnh Covid-19 (như tại các chốt kiểm soát dịch, khu cách ly, cơ sở y tế).
• Tội đầu cơ (Điều 196): Áp dụng đối với người có hành vi lợi dụng sự khan hiếm hoặc tạo ra sự khan hiếm giả tạo trong tình hình dịch bệnh để mua vét hàng hóa là thiết bị y tế, vật tư y tế, thuốc phòng bệnh, chữa bệnh nhằm bán lại thu lợi bất chính.
• Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản (Điều 174): Áp dụng đối với người đưa thông tin gian dối về công dụng của thuốc, vật tư y tế phòng chống dịch hoặc giả mạo tổ chức, cá nhân quyên góp ủng hộ phòng chống dịch để chiếm đoạt tài sản của người khác.

2. Hướng dẫn về áp dụng hình phạt và thủ tục tố tụng

Để bảo đảm tính răn đe và hiệu quả phòng ngừa chung, Tòa án nhân dân tối cao yêu cầu các Tòa án thực hiện nghiêm túc các nội dung sau:

• Áp dụng hình phạt nghiêm khắc: Đối với các bị cáo phạm tội liên quan đến phòng, chống dịch bệnh Covid-19, cần áp dụng hình phạt nghiêm khắc, hạn chế áp dụng hình phạt cải tạo không giam giữ hoặc cho hưởng án treo để bảo đảm tính răn đe, giáo dục chung trong xã hội.
• Áp dụng thủ tục rút gọn: Đối với các vụ án có đủ điều kiện áp dụng thủ tục rút gọn theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự, các Tòa án cần chủ động phối hợp với Viện kiểm sát và Cơ quan điều tra để áp dụng thủ tục rút gọn, nhanh chóng đưa vụ án ra xét xử kịp thời phục vụ yêu cầu phòng, chống dịch bệnh.

3. Tổ chức xét xử và công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật

Công văn cũng đưa ra các chỉ đạo cụ thể về phương thức tổ chức phiên tòa và công tác thông tin truyền thông:

• Bảo đảm an toàn phòng dịch tại phiên tòa: Trong quá trình chuẩn bị xét xử và tổ chức phiên tòa, các Tòa án phải thực hiện nghiêm túc các biện pháp phòng, chống dịch bệnh theo hướng dẫn của cơ quan y tế có thẩm quyền (như đo thân nhiệt, đeo khẩu trang, sát khuẩn tay, giữ khoảng cách an toàn giữa những người tham gia phiên tòa).
• Tăng cường công tác tuyên truyền: Phối hợp chặt chẽ với các cơ quan thông tin đại chúng để kịp thời đưa tin về việc xét xử các vụ án điểm, qua đó nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật của người dân, răn đe các hành vi vi phạm và củng cố niềm tin của nhân dân vào công tác phòng, chống dịch bệnh của Đảng và Nhà nước.