Tóm tắt Công văn 1118/TCHQ-GSQL năm 2022 về kiểm tra cơ sở sản xuất, năng lực sản xuất

Công văn 1118/TCHQ-GSQL được Tổng cục Hải quan ban hành nhằm hướng dẫn Cục Hải quan các tỉnh, thành phố thực hiện thống nhất, chặt chẽ công tác kiểm tra cơ sở sản xuất, năng lực sản xuất đối với các tổ chức, cá nhân hoạt động gia công, sản xuất xuất khẩu và doanh nghiệp chế xuất. Đây là biện pháp nghiệp vụ quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về hải quan, ngăn chặn hành vi gian lận thương mại, giả mạo xuất xứ và chuyển tải bất hợp pháp.

Các nội dung trọng tâm và hướng dẫn chi tiết tại Công văn 1118/TCHQ-GSQL:

1. Xác định đối tượng và áp dụng tiêu chí đánh giá rủi ro trong kiểm tra

• Cơ quan hải quan tập trung kiểm tra các doanh nghiệp có dấu hiệu rủi ro cao, các doanh nghiệp mới thành lập, hoặc các doanh nghiệp có sự tăng trưởng đột biến về kim ngạch xuất nhập khẩu nhưng quy mô sản xuất không tương xứng với năng lực thực tế.
• Ưu tiên kiểm tra các cơ sở sản xuất thuộc các nhóm ngành hàng có nguy cơ gian lận xuất xứ cao như dệt may, da giày, linh kiện điện tử, gỗ và các sản phẩm từ gỗ xuất khẩu sang các thị trường lớn có rào cản kỹ thuật nghiêm ngặt như Mỹ, EU.
• Thực hiện rà soát, đối chiếu thông tin trên hệ thống dữ liệu hải quan để phát hiện các dấu hiệu bất thường trước khi quyết định tiến hành kiểm tra trực tiếp tại cơ sở của doanh nghiệp.

2. Quy trình và nội dung kiểm tra cơ sở sản xuất, năng lực sản xuất

• Kiểm tra tính pháp lý của cơ sở: Xác minh quyền sử dụng đất, nhà xưởng, văn phòng thông qua hợp đồng thuê nhà xưởng hoặc giấy chứng nhận quyền sử dụng đất để đảm bảo doanh nghiệp hoạt động hợp pháp tại địa chỉ đã đăng ký.
• Kiểm tra máy móc, thiết bị và dây chuyền công nghệ: Đối chiếu danh mục máy móc, thiết bị thực tế tại nhà xưởng với tờ khai hải quan nhập khẩu hoặc hóa đơn mua sắm trong nước. Đánh giá công suất thiết kế và năng lực sản xuất thực tế của hệ thống máy móc đối với lượng hàng hóa đã xuất khẩu.
• Kiểm tra nhân công lao động: Xác minh số lượng lao động thực tế thông qua hợp đồng lao động, danh sách trả lương, chứng từ đóng bảo hiểm xã hội để đánh giá sự tương thích giữa quy mô nhân sự và sản lượng đầu ra.
• Kiểm tra quy trình sản xuất: Giám sát trực tiếp các công đoạn sản xuất từ khâu nguyên liệu đầu vào, bán thành phẩm đến thành phẩm cuối cùng để xác định doanh nghiệp có thực hiện hoạt động gia công, sản xuất thực tế hay chỉ thực hiện các công đoạn đơn giản, lắp ráp thô sơ.

3. Xử lý kết quả kiểm tra và phối hợp liên ngành

• Trường hợp doanh nghiệp đáp ứng đủ điều kiện và năng lực sản xuất: Cơ quan hải quan cập nhật thông tin vào hệ thống quản lý để tiếp tục theo dõi và áp dụng các chính sách ưu đãi thuế, thủ tục hải quan thông thoáng theo quy định.
• Trường hợp phát hiện doanh nghiệp không có cơ sở sản xuất, không có máy móc thiết bị hoặc năng lực sản xuất không phù hợp với lượng hàng xuất khẩu: Cơ quan hải quan tiến hành lập biên bản, tạm dừng áp dụng chế độ ưu đãi thuế đối với loại hình sản xuất xuất khẩu, chuyển hồ sơ sang bộ phận kiểm tra sau thông quan hoặc cơ quan điều tra để xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật.
• Tăng cường phối hợp giữa Cục Hải quan các tỉnh, thành phố nơi doanh nghiệp đăng ký tờ khai và nơi có cơ sở sản xuất để đảm bảo thông tin được thông suốt, tránh chồng chéo hoặc bỏ lọt đối tượng vi phạm.

4. Trách nhiệm của các đơn vị hải quan địa phương

• Cục trưởng Cục Hải quan các tỉnh, thành phố có trách nhiệm chỉ đạo sát sao các Chi cục Hải quan trực thuộc thực hiện nghiêm túc việc kiểm tra, không gây phiền hà, sách nhiễu cho doanh nghiệp làm ăn chân chính nhưng phải kiên quyết xử lý các trường hợp gian lận.
• Báo cáo định kỳ và đột xuất về Tổng cục Hải quan (Cục Giám sát quản lý về Hải quan) về kết quả kiểm tra, các vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện để kịp thời có phương án tháo gỡ, hướng dẫn thống nhất trên toàn quốc.

Công văn 1118/TCHQ-GSQL đóng vai trò là hành lang nghiệp vụ quan trọng, giúp lực lượng hải quan chủ động phân loại, đánh giá và kiểm soát chặt chẽ hoạt động của các doanh nghiệp gia công, sản xuất xuất khẩu, góp phần bảo vệ uy tín của hàng hóa xuất khẩu Việt Nam trên thị trường quốc tế.