Giới thiệu chung về Công văn 120/TCHQ-GSQL

Công văn 120/TCHQ-GSQL được Tổng cục Hải quan ban hành nhằm giải quyết các vướng mắc của doanh nghiệp và cơ quan hải quan địa phương liên quan đến thủ tục xuất khẩu mặt hàng cát vàng làm khuôn đúc. Văn bản này đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng phân loại hàng hóa, áp dụng chính sách quản lý khoáng sản xuất khẩu, đảm bảo tuân thủ đúng các chủ trương của Chính phủ về bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và môi trường.

Chính sách quản lý xuất khẩu cát tự nhiên

Tổng cục Hải quan nhấn mạnh các nguyên tắc cốt lõi trong việc quản lý và kiểm soát hoạt động xuất khẩu cát như sau:

• Nghiêm cấm xuất khẩu cát tự nhiên: Thực hiện nghiêm túc chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại các văn bản pháp lý liên quan, Việt Nam áp dụng biện pháp dừng toàn bộ việc xuất khẩu các loại cát tự nhiên ra nước ngoài, không phân biệt mục đích sử dụng hay tên gọi thương mại, nhằm hạn chế tình trạng sạt lở bờ sông và cạn kiệt tài nguyên quốc gia.
• Phân loại cát vàng làm khuôn đúc: Mặt hàng cát vàng dùng làm khuôn đúc nếu khai thác trực tiếp từ tự nhiên và chưa qua quá trình chế biến sâu (như sàng tuyển, phân loại, rửa sạch đạt chuẩn công nghiệp) thì được xác định là cát tự nhiên và thuộc đối tượng không được phép xuất khẩu.

Điều kiện xuất khẩu đối với cát đã qua chế biến

Để được phép thông quan xuất khẩu, doanh nghiệp và mặt hàng cát phải đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn khắt khe sau:

• Tiêu chuẩn kỹ thuật và chất lượng: Cát xuất khẩu phải là cát đã qua chế biến sâu (như cát silic, cát thạch anh) đạt các chỉ tiêu kỹ thuật về hàm lượng SiO2, cỡ hạt và các tạp chất theo đúng quy chuẩn kỹ thuật của Bộ Xây dựng về tiêu chuẩn khoáng sản làm vật liệu xây dựng xuất khẩu.
• Hồ sơ chứng minh nguồn gốc hợp pháp: Doanh nghiệp xuất khẩu phải xuất trình đầy đủ chứng từ hợp pháp của lô hàng, bao gồm giấy phép khai thác khoáng sản còn hiệu lực của đơn vị khai thác, hóa đơn giá trị gia tăng mua bán nội địa, và các chứng từ vận chuyển liên quan để chứng minh nguồn gốc rõ ràng.
• Chứng thư giám định chất lượng: Lô hàng phải có chứng thư giám định chất lượng được cấp bởi tổ chức giám định có thẩm quyền, xác nhận sản phẩm đáp ứng đúng các tiêu chuẩn xuất khẩu theo quy định pháp luật hiện hành.

Trách nhiệm của Cơ quan Hải quan địa phương

Công văn 120/TCHQ-GSQL đưa ra chỉ đạo cụ thể đối với các Cục Hải quan tỉnh, thành phố trong việc kiểm soát thông quan mặt hàng này:

• Tăng cường kiểm tra hồ sơ và thực tế: Công chức hải quan phải kiểm tra chi tiết hồ sơ lâm sản, khoáng sản và đối chiếu kỹ lưỡng với thực tế hàng hóa xuất khẩu để ngăn chặn hành vi gian lận thương mại.
• Thực hiện lấy mẫu giám định khi có nghi ngờ: Trong trường hợp phát hiện nghi ngờ về chủng loại cát hoặc có dấu hiệu giả mạo cát đã qua chế biến để xuất khẩu cát tự nhiên trái phép, cơ quan hải quan phải tiến hành lấy mẫu và trưng cầu giám định tại các cơ quan chuyên môn trước khi quyết định thông quan.
• Xử lý nghiêm các hành vi vi phạm: Mọi hành vi cố tình lợi dụng kẽ hở chính sách để xuất khẩu cát tự nhiên dưới danh nghĩa cát làm khuôn đúc hoặc cát công nghiệp đều bị xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật về hải quan và quản lý khoáng sản.