Tóm tắt Công văn 12184/TCHQ-TXNK năm 2014 về xử lý kết quả phân tích khác kết quả giám định

Công văn 12184/TCHQ-TXNK do Tổng cục Hải quan ban hành là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng nhằm giải quyết các vướng mắc phát sinh trong quá trình thông quan hàng hóa xuất nhập khẩu, đặc biệt là khi có sự mâu thuẫn, khác biệt giữa kết quả phân tích của cơ quan kiểm định hải quan và kết quả giám định của các tổ chức giám định độc lập do doanh nghiệp cung cấp.

- Mục đích ban hành và phạm vi áp dụng

• Thống nhất quy trình nghiệp vụ trong toàn ngành Hải quan khi xử lý các trường hợp kết quả phân tích phân loại hàng hóa của Trung tâm Phân tích phân loại hàng hóa xuất nhập khẩu (nay là Cục Kiểm định hải quan) không đồng nhất với chứng thư giám định của các tổ chức giám định thương mại.
• Đảm bảo tính chính xác trong việc xác định mã số HS, áp dụng mức thuế và thực hiện các chính sách quản lý mặt hàng đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu.
• Hạn chế tình trạng gian lận thương mại qua việc khai sai mã số, thuế suất, đồng thời tạo môi trường kinh doanh bình đẳng, minh bạch cho doanh nghiệp.

- Nguyên tắc xử lý khi có sự khác biệt về kết quả

• Cơ quan Hải quan ưu tiên sử dụng kết quả phân tích, phân loại của các Chi cục Kiểm định hải quan hoặc Trung tâm Phân tích phân loại của ngành Hải quan làm cơ sở pháp lý để áp mã số thuế và tính thuế.
• Trong trường hợp kết quả phân tích của cơ quan Hải quan khác biệt với kết quả giám định của tổ chức giám định độc lập do người khai hải quan xuất trình, Chi cục Hải quan nơi đăng ký tờ khai phải tiến hành kiểm tra, đối chiếu kỹ lưỡng hồ sơ kỹ thuật, tài liệu kèm theo và thực tế hàng hóa.
• Nếu kết quả phân tích của cơ quan Hải quan chưa đủ cơ sở vững chắc hoặc có sự nghi ngờ về tính chính xác, cơ quan Hải quan có thể trưng cầu giám định tại các tổ chức giám định chuyên ngành được cơ quan nhà nước có thẩm quyền chỉ định hoặc thừa nhận.

- Quy trình giải quyết cụ thể đối với cơ quan Hải quan địa phương

• Bước 1: Tiếp nhận và đối chiếu thông tin: Công chức hải quan kiểm tra hồ sơ, so sánh mô tả hàng hóa, thành phần cấu tạo, công dụng giữa kết quả phân tích của Hải quan và chứng thư giám định của doanh nghiệp.
• Bước 2: Xử lý trường hợp kết quả phân tích của Hải quan đủ cơ sở: Nếu kết quả phân tích của cơ quan Hải quan rõ ràng, khoa học và phù hợp với các quy định tại Danh mục hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu Việt Nam, cơ quan Hải quan sẽ bác bỏ kết quả giám định của doanh nghiệp và thực hiện áp mã, tính thuế theo kết quả của Hải quan.
• Bước 3: Xử lý trường hợp phát sinh tranh chấp hoặc chưa rõ ràng: Trường hợp doanh nghiệp không đồng ý với kết quả phân tích của Hải quan và tiếp tục khiếu nại, hoặc khi cơ quan Hải quan nhận thấy cần thiết phải xác minh thêm, hai bên có thể thống nhất lựa chọn một tổ chức giám định độc lập khác để thực hiện giám định lại. Kết quả của tổ chức giám định này sẽ là cơ sở để các bên thống nhất giải quyết.
• Bước 4: Báo cáo Tổng cục Hải quan: Đối với các vụ việc phức tạp, vượt quá thẩm quyền giải quyết của Cục Hải quan địa phương, đơn vị phải tổng hợp hồ sơ, báo cáo chi tiết về Tổng cục Hải quan để xin ý kiến chỉ đạo giải quyết.

- Trách nhiệm của doanh nghiệp và cơ quan Hải quan

• Đối với người khai hải quan (doanh nghiệp): Có nghĩa vụ cung cấp đầy đủ, trung thực các tài liệu kỹ thuật, mẫu hàng hóa và chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác của các thông tin đã khai báo. Doanh nghiệp có quyền khiếu nại hoặc yêu cầu trưng cầu giám định lại theo đúng quy định của pháp luật nếu không nhất trí với phán quyết của cơ quan Hải quan.
• Đối với cơ quan Hải quan: Phải thực hiện đúng quy trình, thủ tục, không được gây kéo dài thời gian thông quan hàng hóa của doanh nghiệp một cách bất hợp lý. Việc lấy mẫu, bảo quản mẫu và gửi phân tích phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định kỹ thuật để đảm bảo tính khách quan, chính xác của kết quả phân tích.

- Ý nghĩa thực tiễn của văn bản

Công văn 12184/TCHQ-TXNK đóng vai trò là công cụ tháo gỡ nút thắt pháp lý trong việc áp mã HS và tính thuế đối với các mặt hàng nhạy cảm, dễ lẫn lộn. Văn bản này giúp chuẩn hóa hành vi ứng xử của công chức hải quan, giảm thiểu tranh chấp kéo dài giữa cơ quan quản lý và doanh nghiệp, đồng thời nâng cao hiệu lực, hiệu quả của công tác quản lý nhà nước về hải quan.