Giới thiệu về Công văn 1283/TCHQ-GSQL

Công văn 1283/TCHQ-GSQL do Tổng cục Hải quan ban hành là văn bản hướng dẫn quan trọng giải quyết các vướng mắc về thủ tục hải quan, công tác giám sát và chính sách thuế đối với phương tiện vận tải (sà lan) bị chìm đắm trong quá trình vận chuyển hàng hóa xuất nhập khẩu, cũng như việc xử lý đối với hàng hóa trên phương tiện bị tai nạn.

1. Quy định về thông báo và giám sát hải quan khi xảy ra tai nạn chìm đắm sà lan

Khi xảy ra sự cố sà lan bị chìm đắm trong địa bàn hoạt động hải quan hoặc vùng biển Việt Nam, các bên liên quan phải tuân thủ quy trình giám sát nghiêm ngặt:

• Thông báo sự cố: Người điều khiển phương tiện, chủ phương tiện hoặc đại lý hãng tàu có trách nhiệm thông báo ngay lập tức cho Chi cục Hải quan nơi gần nhất và cơ quan Cảng vụ hàng hải về địa điểm, tình trạng sà lan và hàng hóa bị chìm đắm.
• Phối hợp giám sát: Cơ quan hải quan chủ trì, phối hợp với lực lượng Biên phòng, Cảng vụ hàng hải và các cơ quan chức năng địa phương tiến hành phong tỏa hiện trường, lập biên bản xác nhận tình trạng thực tế của sà lan và hàng hóa.
• Giám sát quá trình trục vớt: Toàn bộ quá trình trục vớt sà lan và bốc dỡ hàng hóa từ sà lan bị chìm đắm phải được thực hiện dưới sự giám sát trực tiếp của cơ quan hải quan để đảm bảo không xảy ra tình trạng tẩu tán hàng hóa trốn thuế.

2. Thủ tục hải quan đối với hàng hóa được trục vớt từ sà lan bị chìm

Hàng hóa sau khi được trục vớt từ sà lan bị nạn sẽ được xử lý theo các phương án cụ thể tùy thuộc vào tình trạng thực tế và nhu cầu của doanh nghiệp:

• Trường hợp đưa vào nội địa tiêu thụ: Chủ hàng hoặc người đại diện hợp pháp phải tiến hành đăng ký tờ khai hải quan mới, thực hiện đầy đủ chính sách quản lý hàng hóa nhập khẩu và nộp các loại thuế theo quy định của pháp luật hiện hành.
• Trường hợp tái xuất khẩu: Nếu hàng hóa thuộc diện tạm nhập tái xuất hoặc hàng quá cảnh bị tai nạn, sau khi trục vớt có thể được làm thủ tục tái xuất ra nước ngoài dưới sự giám sát chặt chẽ của cơ quan hải quan cửa khẩu xuất.
• Trường hợp hàng hóa bị hư hỏng, tổn thất: Doanh nghiệp phải yêu cầu cơ quan giám định độc lập hoặc cơ quan chức năng có thẩm quyền xác định tỷ lệ tổn thất thực tế. Kết quả giám định là cơ sở để cơ quan hải quan xem xét giảm thuế, miễn thuế hoặc không thu thuế nhập khẩu tương ứng với tỷ lệ thiệt hại theo quy định tại Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu.
• Trường hợp tiêu hủy hàng hóa: Đối với hàng hóa bị hư hỏng hoàn toàn, không còn giá trị sử dụng hoặc gây ô nhiễm môi trường, doanh nghiệp phải phối hợp với cơ quan môi trường tiến hành tiêu hủy dưới sự giám sát của cơ quan hải quan. Chi phí tiêu hủy do chủ hàng hoặc bên bảo hiểm chịu trách nhiệm chi trả.

3. Thủ tục hải quan đối với bản thân phương tiện sà lan bị chìm đắm

Công văn cũng hướng dẫn chi tiết việc xử lý đối với xác sà lan sau khi được trục vớt:

• Đối với sà lan nước ngoài: Nếu sà lan thuộc sở hữu của cá nhân, tổ chức nước ngoài tạm nhập vào Việt Nam, sau khi trục vớt phải làm thủ tục tái xuất. Trường hợp sà lan bị hư hỏng nặng không thể phục hồi và chủ phương tiện quyết định bán phế liệu tại Việt Nam, phải làm thủ tục chuyển đổi mục đích sử dụng, đăng ký tờ khai nhập khẩu phế liệu và nộp đủ các loại thuế liên quan trước khi phá dỡ.
• Đối với sà lan trong nước: Thực hiện theo các quy định về đăng ký, đăng kiểm và thanh lý tài sản của pháp luật giao thông đường thủy nội địa và hàng hải, có sự xác nhận của cơ quan hải quan về việc đã hoàn thành các nghĩa vụ thuế đối với nguyên liệu, phụ tùng nhập khẩu cấu thành nên phương tiện (nếu có).

4. Trách nhiệm của các bên liên quan

Để đảm bảo tính pháp lý và đẩy nhanh tiến độ xử lý sự cố, Công văn nhấn mạnh vai trò của các bên:

• Người khai hải quan: Có nghĩa vụ cung cấp đầy đủ, trung thực các chứng từ, hồ sơ liên quan đến lô hàng và phương tiện; hợp tác chặt chẽ với cơ quan hải quan trong suốt quá trình giám sát, trục vớt và áp dụng các biện pháp bảo quản hàng hóa.
• Chi cục Hải quan địa phương: Tạo điều kiện thuận lợi, nhanh chóng giải quyết các thủ tục thông quan, giám sát trục vớt nhằm giảm thiểu thiệt hại cho doanh nghiệp, đồng thời ngăn chặn các hành vi lợi dụng tai nạn để buôn lậu, gian lận thương mại.