Công văn 1387/BTC-TCT do Bộ Tài chính ban hành là văn bản chỉ đạo quan trọng nhằm tăng cường công tác quản lý, kiểm tra và giám sát việc hoàn thuế giá trị gia tăng (GTGT) đối với hàng hóa xuất khẩu. Văn bản hướng tới mục tiêu vừa tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp xuất khẩu chấp hành tốt pháp luật, vừa ngăn chặn kịp thời các hành vi gian lận, trục lợi tiền hoàn thuế từ ngân sách nhà nước.

Phân loại và xử lý hồ sơ hoàn thuế GTGT dựa trên đánh giá rủi ro

Công văn nhấn mạnh việc áp dụng quản lý rủi ro trong phân loại hồ sơ hoàn thuế GTGT đối với hàng hóa xuất khẩu nhằm tối ưu hóa quy trình xử lý:

• Hồ sơ thuộc diện hoàn thuế trước, kiểm tra sau: Áp dụng đối với các doanh nghiệp có lịch sử tuân thủ pháp luật thuế tốt, không có dấu hiệu rủi ro. Cơ quan thuế thực hiện giải quyết hoàn thuế nhanh chóng để hỗ trợ nguồn vốn lưu động cho doanh nghiệp kịp thời tái sản xuất.
• Hồ sơ thuộc diện kiểm tra trước, hoàn thuế sau: Áp dụng đối với các hồ sơ có dấu hiệu rủi ro cao về thuế, doanh nghiệp mới thành lập dưới 12 tháng, doanh nghiệp có sự tăng trưởng đột biến về doanh thu xuất khẩu, hoặc kinh doanh các mặt hàng có rủi ro cao như nông sản, lâm sản, thủy hải sản, linh kiện điện tử.

Tăng cường công tác kiểm tra, xác minh nguồn gốc hàng hóa và thanh toán

Để đảm bảo tính hợp pháp của hồ sơ hoàn thuế, Bộ Tài chính yêu cầu cơ quan thuế các cấp tập trung kiểm tra chặt chẽ các yếu tố cốt lõi sau:

• Xác minh chuỗi mua bán hàng hóa nội địa: Thực hiện kiểm tra, đối chiếu hóa đơn mua vào từ các khâu trung gian (F1, F2, F3...) để xác định nguồn gốc thực tế của hàng hóa xuất khẩu. Đặc biệt lưu ý các trường hợp doanh nghiệp trung gian có dấu hiệu ngừng hoạt động hoặc bỏ trốn khỏi địa chỉ kinh doanh.
• Kiểm tra chứng từ thanh toán qua ngân hàng: Đối chiếu nghiêm ngặt chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt của phía nước ngoài. Đảm bảo dòng tiền thanh toán phù hợp với hợp đồng xuất khẩu, thông tin trên tờ khai hải quan và đúng tài khoản của bên xuất khẩu.
• Kiểm tra hồ sơ hải quan: Phối hợp chặt chẽ với cơ quan Hải quan để xác thực thông tin về số lượng, chủng loại hàng hóa thực tế xuất khẩu qua biên giới, tránh tình trạng khai khống số lượng hoặc xuất khẩu hàng hóa giả mạo để trục lợi thuế.

Phối hợp liên ngành và biện pháp xử lý nghiêm các hành vi gian lận

Văn bản đưa ra các chỉ đạo quyết liệt nhằm xử lý các sai phạm trong hoàn thuế GTGT:

• Phối hợp với cơ quan Công an: Chuyển hồ sơ sang cơ quan điều tra đối với các doanh nghiệp có dấu hiệu mua bán hóa đơn bất hợp pháp, thành lập doanh nghiệp "ma" nhằm mục đích hoàn thuế GTGT giả tạo.
• Xác minh quốc tế: Trong trường hợp cần thiết, cơ quan thuế chủ động phối hợp với các cơ quan chức năng nước ngoài để xác minh thông tin đối tác nhập khẩu và việc tiêu thụ hàng hóa thực tế tại nước sở tại.
• Xử lý trách nhiệm cán bộ thuế: Yêu cầu công chức thuế thực hiện đúng quy trình, không gây phiền hà, sách nhiễu cho doanh nghiệp, đồng thời chịu trách nhiệm nếu để xảy ra sai phạm do thiếu trách nhiệm trong quá trình kiểm tra hồ sơ hoàn thuế.

Ý nghĩa và tác động của văn bản đối với doanh nghiệp và cơ quan quản lý

Việc triển khai Công văn 1387/BTC-TCT mang lại những tác động sâu rộng đối với nền kinh tế:

• Giúp lành mạnh hóa môi trường kinh doanh xuất khẩu, bảo vệ các doanh nghiệp làm ăn chân chính trước sự cạnh tranh không lành mạnh từ các đối tượng gian lận thuế.
• Nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách nhà nước, hạn chế tối đa thất thoát tiền thuế từ các hành vi gian lận tinh vi.
• Thúc đẩy quá trình chuyển đổi số và áp dụng công nghệ thông tin trong việc đối chiếu chéo hóa đơn điện tử và phân tích dữ liệu rủi ro tự động của ngành Thuế.