Công văn 155/TCHQ-KTTT do Tổng cục Hải quan ban hành nhằm giải quyết các vướng mắc liên quan đến việc tính thuế đối với hàng hóa là nguyên liệu, vật tư nhập khẩu để gia công, sản xuất xuất khẩu bị tiêu hủy. Đây là văn bản hướng dẫn quan trọng giúp các doanh nghiệp và cơ quan hải quan địa phương thống nhất phương án xử lý thuế trong các trường hợp hàng hóa bị tiêu hủy do hỏa hoạn, thiên tai, tai nạn bất ngờ hoặc chủ động tiêu hủy dưới sự giám sát của cơ quan hải quan.

- Chính sách thuế đối với hàng hóa gia công bị tiêu hủy

Theo quy định của pháp luật hải quan và thuế xuất nhập khẩu, đối với nguyên liệu, vật tư nhập khẩu để thực hiện hợp đồng gia công cho thương nhân nước ngoài:

• Trường hợp nguyên liệu, vật tư, máy móc, thiết bị thuê mượn phục vụ hợp đồng gia công bị tiêu hủy do nguyên nhân bất khả kháng (như thiên tai, hỏa hoạn, tai nạn bất ngờ) và được cơ quan hải quan kiểm tra, xác nhận thì được miễn thuế nhập khẩu.
• Trường hợp doanh nghiệp chủ động tiêu hủy phế liệu, phế phẩm, nguyên liệu dư thừa dưới sự giám sát của cơ quan hải quan thì không phải nộp thuế nhập khẩu đối với lượng nguyên liệu, vật tư cấu thành trong phế liệu, phế phẩm tiêu hủy đó.
• Tuy nhiên, nếu doanh nghiệp bán thanh lý phế liệu, phế phẩm thu được sau quá trình tiêu hủy vào nội địa thì phải kê khai, nộp thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp và các loại thuế khác (nếu có) theo quy định của pháp luật về thuế nội địa.

- Chính sách thuế đối với hàng hóa sản xuất xuất khẩu bị tiêu hủy

Khác với loại hình gia công, loại hình sản xuất xuất khẩu có những quy định chặt chẽ hơn về nghĩa vụ thuế khi hàng hóa không được thực tế xuất khẩu:

• Trường hợp nguyên liệu, vật tư nhập khẩu để sản xuất xuất khẩu bị tiêu hủy do thiên tai, hỏa hoạn, tai nạn bất ngờ (bất khả kháng): Doanh nghiệp được xem xét giảm thuế hoặc không thu thuế nhập khẩu tương ứng với tỷ lệ thiệt hại thực tế đã được cơ quan chức năng giám định và xác nhận.
• Trường hợp doanh nghiệp tự tiêu hủy nguyên liệu, vật tư dư thừa hoặc phế liệu, phế phẩm không thể tiếp tục đưa vào sản xuất: Doanh nghiệp phải kê khai tờ khai hải quan mới để thay đổi mục đích sử dụng và nộp đủ thuế nhập khẩu, thuế giá trị gia tăng đối với lượng nguyên liệu, vật tư này trước khi thực hiện tiêu hủy.
• Việc tiêu hủy chỉ được thực hiện sau khi doanh nghiệp đã hoàn thành nghĩa vụ thuế và phải chịu sự giám sát chặt chẽ của cơ quan hải quan hoặc cơ quan quản lý môi trường theo quy định.

- Quy trình giám sát và thủ tục tiêu hủy hàng hóa

Để được áp dụng các chính sách ưu đãi thuế hoặc miễn thuế khi tiêu hủy, doanh nghiệp cần tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về thủ tục:

• Doanh nghiệp phải có văn bản thông báo gửi cơ quan hải quan quản lý trực tiếp về phương án, thời gian, địa điểm và danh mục hàng hóa dự kiến tiêu hủy trước khi tiến hành tối thiểu 05 ngày làm việc.
• Quá trình tiêu hủy phải được thực hiện dưới sự giám sát trực tiếp của công chức hải quan hoặc tổ chức giám sát độc lập (trong trường hợp cơ quan hải quan không thể giám sát trực tiếp).
• Sau khi hoàn thành việc tiêu hủy, các bên phải lập biên bản chứng nhận tiêu hủy có chữ ký của đại diện doanh nghiệp, cơ quan giám sát và công chức hải quan giám sát. Biên bản này là chứng từ pháp lý quan trọng để cơ quan hải quan xem xét quyết định không thu thuế hoặc hoàn thuế.

- Nghĩa vụ thuế đối với phế liệu, phế phẩm sau tiêu hủy

Tổng cục Hải quan hướng dẫn rõ về việc xử lý thuế đối với phần giá trị còn lại sau tiêu hủy:

• Nếu phế liệu, phế phẩm thu được sau khi tiêu hủy không còn giá trị sử dụng hoặc bị tiêu hủy hoàn toàn thành tro bụi, doanh nghiệp không phải nộp thêm bất kỳ khoản thuế nào.
• Nếu phế liệu, phế phẩm vẫn còn giá trị thương mại và được doanh nghiệp bán ra thị trường nội địa, doanh nghiệp phải thực hiện mở tờ khai hải quan mới, kê khai nộp thuế giá trị gia tăng theo thuế suất quy định đối với mặt hàng phế liệu đó.