Giới thiệu chung về Công văn 15941/BTC-TCHQ

Công văn 15941/BTC-TCHQ do Bộ Tài chính ban hành là văn bản hướng dẫn quan trọng dành cho cơ quan hải quan các cấp và các doanh nghiệp xuất nhập khẩu nhằm xác định chính xác hàng hóa thuộc loại trong nước đã sản xuất được. Việc xác định này là căn cứ pháp lý cốt lõi để áp dụng các chính sách ưu đãi thuế, đặc biệt là việc miễn thuế nhập khẩu đối với máy móc, thiết bị, nguyên liệu, vật tư, linh kiện phục vụ cho các dự án đầu tư, nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và hoạt động sản xuất kinh doanh theo quy định của Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu.

Căn cứ pháp lý và nguyên tắc xác định hàng hóa trong nước đã sản xuất được

Để đảm bảo tính thống nhất và minh bạch trong quá trình thực hiện, Công văn quy định việc xác định hàng hóa phải dựa trên các nguyên tắc và căn cứ pháp lý sau:

• Danh mục của Bộ Kế hoạch và Đầu tư: Căn cứ chủ yếu và tiên quyết là Danh mục hàng hóa trong nước đã sản xuất được do Bộ Kế hoạch và Đầu tư ban hành (hiệu lực áp dụng tính tại thời điểm đăng ký tờ khai hải quan).
• Nguyên tắc đối chiếu kỹ thuật: Cơ quan hải quan và doanh nghiệp phải thực hiện đối chiếu chi tiết, toàn diện các tiêu chí bao gồm: tên gọi của hàng hóa, ký mã hiệu (ký hiệu quy chuẩn), quy cách kỹ thuật, thông số kỹ thuật và đặc tính cấu tạo của hàng hóa thực tế nhập khẩu so với các mô tả trong Danh mục.
• Sự khác biệt về chất lượng và công nghệ: Trường hợp hàng hóa nhập khẩu có cùng tên gọi hoặc chủng loại với hàng hóa nêu trong Danh mục nhưng có thông số kỹ thuật, tiêu chuẩn chất lượng, hiệu suất vận hành vượt trội hoặc có đặc tính kỹ thuật chuyên biệt mà hàng hóa sản xuất trong nước chưa thể đáp ứng được yêu cầu của dự án, thì hàng hóa đó không bị coi là loại trong nước đã sản xuất được và vẫn được xem xét miễn thuế nhập khẩu theo quy định.

Quy trình kiểm tra, đối chiếu của cơ quan Hải quan

Công văn hướng dẫn chi tiết quy trình nghiệp vụ cho công chức hải quan khi tiếp nhận và xử lý hồ sơ miễn thuế của doanh nghiệp:

• Kiểm tra hồ sơ hải quan: Thực hiện đối chiếu kỹ lưỡng thông tin khai báo trên tờ khai hải quan với các chứng từ thuộc hồ sơ hải quan như tài liệu kỹ thuật (catalogue), chứng nhận chất lượng (C/Q), chứng nhận xuất xứ (C/O), bản vẽ thiết kế và các tài liệu chứng minh tính năng vượt trội của sản phẩm (nếu có).
• Kiểm tra thực tế hàng hóa: Trong các trường hợp phát sinh nghi ngờ hoặc thuộc diện quản lý rủi ro, cơ quan hải quan tiến hành kiểm tra thực tế hàng hóa để xác minh sự phù hợp giữa hàng hóa thực tế nhập khẩu với hồ sơ tài liệu kỹ thuật đã xuất trình.
• Yêu cầu giải trình: Nếu có sự trùng lặp về tên gọi giữa hàng hóa nhập khẩu và hàng hóa trong nước đã sản xuất được nhưng doanh nghiệp khai báo miễn thuế, cơ quan hải quan yêu cầu doanh nghiệp cung cấp văn bản giải trình chi tiết kèm theo tài liệu chứng minh sự khác biệt về công nghệ, công suất hoặc tiêu chuẩn kỹ thuật.

Phương thức xử lý vướng mắc và phối hợp liên ngành

Nhằm giải quyết triệt để các tranh chấp hoặc vướng mắc phát sinh giữa cơ quan hải quan và người nộp thuế về mặt kỹ thuật chuyên ngành, Công văn đưa ra giải pháp phối hợp như sau:

• Tham vấn ý kiến Bộ chuyên ngành: Đối với các mặt hàng phức tạp, đòi hỏi trình độ chuyên môn sâu về công nghệ, cơ quan hải quan địa phương báo cáo Tổng cục Hải quan để chủ trì, phối hợp với Bộ Kế hoạch và Đầu tư hoặc các Bộ quản lý chuyên ngành (như Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Công Thương, Bộ Thông tin và Truyền thông...) để lấy ý kiến xác định chính thức.
• Giải phóng hàng hóa trong thời gian chờ kết quả: Để tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động sản xuất của doanh nghiệp, trong thời gian chờ ý kiến xác định từ các Bộ chuyên ngành, doanh nghiệp có thể được giải phóng hàng hóa nếu thực hiện bảo lãnh thuế hoặc nộp thuế theo quy định. Sau khi có kết quả xác định chính thức, cơ quan hải quan sẽ thực hiện hoàn thuế hoặc xử lý thuế theo đúng kết luận.
• Tính pháp lý của ý kiến chuyên ngành: Văn bản trả lời của Bộ Kế hoạch và Đầu tư hoặc các Bộ quản lý chuyên ngành là căn cứ pháp lý cao nhất để cơ quan hải quan ra quyết định áp dụng chính sách thuế đối với lô hàng nhập khẩu đó.

Trách nhiệm và nghĩa vụ của doanh nghiệp nhập khẩu

Bên cạnh các quyền lợi về ưu đãi thuế, doanh nghiệp nhập khẩu phải tuân thủ nghiêm ngặt các nghĩa vụ pháp lý sau:

• Khai báo trung thực và chính xác: Doanh nghiệp phải tự chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác, trung thực của nội dung khai báo về tên hàng, ký mã hiệu, thông số kỹ thuật và mục đích sử dụng của hàng hóa nhập khẩu.
• Lưu trữ và xuất trình hồ sơ: Doanh nghiệp có nghĩa vụ lưu trữ đầy đủ hồ sơ thiết kế, tài liệu kỹ thuật, quy trình công nghệ của dự án và xuất trình kịp thời cho cơ quan hải quan khi có yêu cầu kiểm tra sau thông quan hoặc thanh tra chuyên ngành.
• Sử dụng đúng mục đích: Hàng hóa được miễn thuế nhập khẩu do trong nước chưa sản xuất được phải được sử dụng đúng mục đích, đúng dự án đã đăng ký. Mọi hành vi tự ý chuyển nhượng, thanh lý hoặc thay đổi mục đích sử dụng mà không khai báo với cơ quan hải quan sẽ bị xử lý vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm theo quy định của pháp luật.