Công văn 1614/TCT-CS được Tổng cục Thuế ban hành ngày 10 tháng 05 năm 2023 nhằm giải quyết các vướng mắc liên quan đến chính sách lệ phí trước bạ, đặc biệt là trường hợp miễn lệ phí trước bạ đối với nhà đất được đền bù, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất. Đây là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng giúp thống nhất cách áp dụng pháp luật giữa các cơ quan thuế địa phương, đồng thời bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người dân khi thực hiện các thủ tục về đất đai.

Công văn 1614/TCT-CS ra đời trong bối cảnh nhiều cơ quan thuế địa phương gặp vướng mắc khi xác định điều kiện miễn lệ phí trước bạ cho người dân được giao đất tái định cư. Theo quy định tại Nghị định số 10/2022/NĐ-CP của Chính phủ, nhà đất được đền bù hoặc tái định cư sẽ được miễn lệ phí trước bạ nếu nhà đất bị thu hồi đã hoàn thành nghĩa vụ lệ phí trước bạ (hoặc thuộc đối tượng không phải nộp hoặc được miễn). Tuy nhiên, việc chứng minh nghĩa vụ tài chính cũ gặp nhiều trở ngại do hồ sơ đất đai bị thất lạc qua nhiều thời kỳ hoặc do thay đổi cơ chế quản lý.

Tổng cục Thuế làm rõ các điều kiện cốt lõi để người nộp thuế được hưởng ưu đãi miễn lệ phí trước bạ khi được giao đất, nhà tái định cư bao gồm:

• Nhà đất được cấp mới phải nằm trong phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt cụ thể.
• Đối tượng được miễn lệ phí trước bạ phải là chủ sở hữu, chủ sử dụng hợp pháp của nhà đất bị thu hồi.
• Trường hợp diện tích nhà đất được giao mới (tái định cư) lớn hơn diện tích nhà đất bị thu hồi, người nộp thuế chỉ được miễn lệ phí trước bạ đối với phần diện tích tương ứng với diện tích bị thu hồi. Phần diện tích chênh lệch vượt trội phải kê khai và nộp lệ phí trước bạ theo quy định hiện hành.

Để tháo gỡ khó khăn cho người dân khi không còn lưu giữ chứng từ nộp lệ phí trước bạ của thửa đất cũ bị thu hồi, Tổng cục Thuế đưa ra hướng dẫn cụ thể:

• Cơ quan thuế địa phương có trách nhiệm chủ động tra cứu cơ sở dữ liệu quản lý thuế để xác định thông tin về việc nộp lệ phí trước bạ của thửa đất bị thu hồi.
• Trường hợp hệ thống dữ liệu ngành thuế không có thông tin do thời gian quá lâu, cơ quan thuế căn cứ vào Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (Sổ đỏ/Sổ hồng) đã cấp trước đó cho người có đất bị thu hồi để xác định. Nếu trên Giấy chứng nhận không thể hiện thông tin nợ lệ phí trước bạ thì được hiểu là người sử dụng đất đã hoàn thành nghĩa vụ tài chính.
• Đối với các trường hợp đất được giao hoặc sử dụng từ trước khi có quy định về lệ phí trước bạ, hoặc thuộc diện được miễn, không phải nộp theo quy định pháp luật tại thời điểm cấp giấy chứng nhận, người dân vẫn được xem xét miễn lệ phí trước bạ cho nhà đất tái định cư mới.

Để đảm bảo tính chính xác và rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục hành chính cho người dân, Tổng cục Thuế yêu cầu:

• Cơ quan thuế phải chủ động phối hợp chặt chẽ với Văn phòng Đăng ký đất đai và Sở Tài nguyên và Môi trường để xác minh nguồn gốc đất, thông tin thu hồi đất và phương án tái định cư đã được phê duyệt.
• Nghiêm cấm việc cơ quan thuế tự ý yêu cầu người nộp thuế cung cấp các loại giấy tờ, chứng từ ngoài quy định của pháp luật nếu các thông tin đó đã có sẵn trong hệ thống cơ sở dữ liệu của cơ quan nhà nước.
• Hồ sơ miễn lệ phí trước bạ phải được tiếp nhận, luân chuyển và xử lý đúng thời hạn quy định tại Luật Quản lý thuế và các văn bản hướng dẫn thi hành.

Công văn 1614/TCT-CS mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, thể hiện tinh thần đồng hành cùng người dân của ngành Thuế. Việc đơn giản hóa thủ tục chứng minh nghĩa vụ tài chính cũ giúp người dân bị thu hồi đất nhanh chóng ổn định cuộc sống tại nơi ở mới mà không bị gánh nặng thủ tục hành chính đè nặng. Đồng thời, văn bản này cũng tạo hành lang pháp lý rõ ràng, giúp các công chức thuế tự tin, chủ động trong việc giải quyết hồ sơ, hạn chế tối đa tình trạng đùn đẩy trách nhiệm hoặc gây phiền hà cho người dân.