Công văn 1767/BTC-TCHQ do Bộ Tài chính ban hành năm 2014 là văn bản chỉ đạo quan trọng nhằm tăng cường công tác quản lý, kịp thời phát hiện và ngăn chặn các hành vi vi phạm pháp luật lợi dụng hệ thống thông quan điện tử (đặc biệt là hệ thống VNACCS/VCIS). Dưới đây là tóm tắt chi tiết các nội dung cốt lõi của văn bản này.

- Mục tiêu và bối cảnh ban hành

Trong bối cảnh triển khai mạnh mẽ thủ tục hải quan điện tử, một số đối tượng đã lợi dụng sự thông thoáng của quy trình luồng Xanh, luồng Vàng để thực hiện các hành vi gian lận thương mại, buôn lậu, khai sai chủng loại, số lượng hoặc trị giá hàng hóa nhằm trốn thuế. Công văn 1767/BTC-TCHQ được ban hành nhằm siết chặt kỷ cương, nâng cao hiệu quả kiểm tra, giám sát hải quan nhưng vẫn đảm bảo không gây ách tắc cho hoạt động xuất nhập khẩu hợp pháp.

- Các biện pháp kiểm soát và chống lạm dụng hải quan điện tử

• Kiểm soát chặt chẽ thông tin đăng ký doanh nghiệp: Tăng cường xác minh tính xác thực của doanh nghiệp khi đăng ký sử dụng chữ ký số và tài khoản khai báo trên hệ thống hải quan điện tử. Kịp thời phát hiện các doanh nghiệp tự xưng, doanh nghiệp sử dụng địa chỉ giả để thực hiện hành vi buôn lậu.
• Nâng cao hiệu quả phân luồng quyết định kiểm tra: Áp dụng tiêu chí quản lý rủi ro một cách linh hoạt và chính xác. Đối với các mặt hàng có thuế suất cao, kim ngạch lớn hoặc có dấu hiệu nghi ngờ về trị giá hải quan, cơ quan hải quan phải thiết lập các tiêu chí cảnh báo trên hệ thống để chuyển luồng kiểm tra thực tế (luồng Đỏ) hoặc kiểm tra hồ sơ (luồng Vàng) một cách kịp thời.
• Tăng cường kiểm tra thực tế hàng hóa: Thực hiện nghiêm túc quy trình kiểm tra thực tế đối với các lô hàng thuộc luồng Đỏ. Nghiêm cấm các hành vi bỏ qua bước kiểm tra hoặc kiểm tra sơ sài, không đúng quy định. Tập trung kiểm tra kỹ về tên hàng, mã số HS, số lượng, chất lượng và xuất xứ hàng hóa.
• Đẩy mạnh công tác kiểm tra sau thông quan: Đây được coi là biện pháp then chốt để phát hiện các sai phạm đối với các lô hàng đã được thông quan qua luồng Xanh. Tập trung kiểm tra các doanh nghiệp có dấu hiệu rủi ro cao, các mặt hàng nhạy cảm dễ gian lận thuế.

- Trách nhiệm của cơ quan hải quan và công chức hải quan

• Trách nhiệm của Thủ trưởng các đơn vị: Cục trưởng Cục Hải quan các tỉnh, thành phố phải trực tiếp chỉ đạo, chịu trách nhiệm toàn diện về công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại tại địa bàn quản lý. Thường xuyên kiểm tra, giám sát hoạt động công vụ của công chức dưới quyền.
• Nâng cao đạo đức công vụ: Xử lý nghiêm các công chức hải quan có hành vi nhũng nhiễu, tiêu cực, thông đồng hoặc tiếp tay cho doanh nghiệp vi phạm pháp luật hải quan.
• Giám sát trực tuyến: Khai thác tối đa hiệu quả của hệ thống camera giám sát, hệ thống seal định vị điện tử và các trang thiết bị kỹ thuật khác để giám sát chặt chẽ quá trình làm thủ tục của công chức và doanh nghiệp tại các cửa khẩu, cảng biển, cảng hàng không.

- Phối hợp liên ngành và xử lý vi phạm

• Phối hợp lực lượng trong ngành: Tăng cường sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng: Kiểm tra sau thông quan, Quản lý rủi ro, Kiểm soát hải quan và các Chi cục Hải quan cửa khẩu để chia sẻ thông tin kịp thời về các phương thức, thủ đoạn gian lận mới.
• Phối hợp liên ngành: Chủ động phối hợp với cơ quan Thuế, Công an, Quản lý thị trường và Bộ đội Biên phòng để xác minh, điều tra và xử lý nghiêm các đường dây buôn lậu, gian lận thương mại có tổ chức quy mô lớn lợi dụng hải quan điện tử.

Tóm lại, Công văn 1767/BTC-TCHQ năm 2014 là giải pháp quyết liệt của Bộ Tài chính nhằm cân bằng giữa mục tiêu tạo thuận lợi thương mại và yêu cầu quản lý nhà nước về hải quan, bảo vệ nguồn thu ngân sách và đảm bảo an ninh kinh tế quốc gia.