Công văn 1785/TCHQ-GSQL năm 2016 do Tổng cục Hải quan ban hành là văn bản chỉ đạo nghiệp vụ quan trọng nhằm hướng dẫn, đôn đốc và giải quyết các vướng mắc trong quá trình triển khai thực hiện Quyết định số 2495/QĐ-TCHQ. Quyết định này quy định về quy trình giám sát hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu đưa vào, đưa ra khu vực giám sát hải quan tại cảng biển, hướng tới mục tiêu hiện đại hóa công tác quản lý và tạo thuận lợi cho hoạt động thương mại.

Mục tiêu và phạm vi áp dụng (Điều 1 - Điều 4)

Nội dung hướng dẫn tập trung vào việc thống nhất nhận thức và phương thức triển khai tại các Cục Hải quan tỉnh, thành phố, cụ thể:

• Phạm vi điều chỉnh: Hướng dẫn chi tiết các bước công việc, trách nhiệm của công chức hải quan và sự phối hợp giữa cơ quan hải quan với doanh nghiệp kinh doanh cảng, kho, bãi trong quá trình giám sát hàng hóa đưa vào, đưa ra cảng biển.
• Đối tượng áp dụng: Áp dụng đối với cơ quan hải quan các cấp, công chức hải quan thực hiện nhiệm vụ giám sát và các doanh nghiệp có hoạt động xuất nhập khẩu, giao nhận hàng hóa tại khu vực cảng biển.
• Nguyên tắc giám sát: Đảm bảo tính liên tục, chặt chẽ của công tác quản lý nhà nước về hải quan nhưng đồng thời phải tối giản hóa thủ tục hành chính, giảm thời gian thông quan và chi phí cho doanh nghiệp.

Các nội dung hướng dẫn nghiệp vụ trọng tâm

Để đảm bảo Quyết định 2495/QĐ-TCHQ được thực hiện đồng bộ và hiệu quả, Tổng cục Hải quan yêu cầu tập trung vào các nhóm giải pháp sau:

• Kết nối và chia sẻ dữ liệu điện tử: Đẩy mạnh việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống công nghệ thông tin kết nối giữa cơ quan hải quan và doanh nghiệp kinh doanh cảng. Thông tin về tình trạng pháp lý của hàng hóa (đã hoàn thành thủ tục hải quan, được giải phóng hàng hoặc đưa vào diện kiểm tra) phải được cập nhật và truyền nhận theo thời gian thực.
• Quy trình kiểm tra tại cổng cảng: Chuẩn hóa việc đối chiếu thông tin giữa chứng từ giấy (hoặc chứng từ điện tử) với thực tế hàng hóa khi ra, vào cổng cảng. Hạn chế tối đa việc kiểm tra thủ công đối với những lô hàng đã được hệ thống thông quan tự động chấp nhận.
• Xử lý sự cố hệ thống: Xây dựng quy trình dự phòng rõ ràng trong trường hợp hệ thống công nghệ thông tin gặp sự cố kỹ thuật, đảm bảo hoạt động giao nhận hàng hóa tại cảng không bị ách tắc.
• Giải quyết vướng mắc phát sinh: Thiết lập đường dây nóng và cơ chế phối hợp nhanh giữa Chi cục Hải quan cửa khẩu với doanh nghiệp cảng để xử lý ngay các trường hợp sai lệch thông tin giữa tờ khai hải quan và dữ liệu của cảng.

Tổ chức thực hiện và trách nhiệm của các đơn vị

Văn bản phân công trách nhiệm cụ thể cho các đơn vị thuộc và trực thuộc Tổng cục Hải quan để đảm bảo tính khả thi:

• Cục Hải quan các tỉnh, thành phố: Chủ động làm việc với các doanh nghiệp kinh doanh cảng trên địa bàn để thống nhất phương án kết nối dữ liệu; tổ chức tập huấn cho công chức hải quan và tuyên truyền, hướng dẫn cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu nắm rõ quy trình mới.
• Cục Giám sát quản lý về Hải quan: Là đơn vị đầu mối theo dõi, tổng hợp các báo cáo vướng mắc từ các địa phương để kịp thời tham mưu cho lãnh đạo Tổng cục Hải quan đưa ra các biện pháp xử lý thống nhất trên toàn quốc.
• Cục Công nghệ thông tin và Thống kê hải quan: Chịu trách nhiệm đảm bảo hạ tầng kỹ thuật, đường truyền thông suốt và hỗ trợ kỹ thuật 24/7 cho các đơn vị trong quá trình vận hành hệ thống trao đổi dữ liệu điện tử.