Giới thiệu chung về Công văn 189/QLBH-PNT

Công văn 189/QLBH-PNT năm 2020 được Cục Quản lý, Giám sát bảo hiểm ban hành trong bối cảnh thị trường bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới (đặc biệt là xe máy) xuất hiện nhiều hiện tượng tiêu cực. Văn bản này đóng vai trò quan trọng trong việc chấn chỉnh các hoạt động bán hàng, đại lý, quảng cáo và khuyến mại không đúng quy định pháp luật, nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người tham gia bảo hiểm và duy trì sự ổn định của thị trường.

Bối cảnh ban hành và mục tiêu quản lý

Trong thời gian trước khi ban hành công văn, trên thị trường xuất hiện tình trạng các đại lý, cá nhân bán bảo hiểm xe máy với giá siêu rẻ (chỉ từ 10.000 đồng đến 20.000 đồng) thông qua các hình thức vỉa hè, mạng xã hội. Thực chất, đây là hành vi xé lẻ gói bảo hiểm tự nguyện hoặc tự ý giảm phí, khuyến mại trái quy định đối với loại hình bảo hiểm bắt buộc. Công văn 189/QLBH-PNT ra đời nhằm mục tiêu:

• Tăng cường tính pháp lý: Yêu cầu các doanh nghiệp bảo hiểm nghiêm túc thực hiện đúng các quy định tại Nghị định số 103/2008/NĐ-CP và Thông tư số 22/2016/TT-BTC của Bộ Tài chính.
• Bảo vệ quyền lợi khách hàng: Tránh việc người dân mua phải các ấn chỉ bảo hiểm không có giá trị pháp lý hoặc bị hiểu nhầm về quyền lợi bồi thường khi xảy ra tai nạn.
• Lành mạnh hóa thị trường: Ngăn chặn tình trạng cạnh tranh không lành mạnh bằng cách hạ giá, chiết khấu sai quy định giữa các doanh nghiệp bảo hiểm.

Các nội dung chỉ đạo cốt lõi của Công văn 189/QLBH-PNT

Cục Quản lý, Giám sát bảo hiểm đã đưa ra các yêu cầu cụ thể và nghiêm khắc đối với các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ đang triển khai sản phẩm này:

• Nghiêm cấm việc giảm phí bảo hiểm trái quy định: Doanh nghiệp bảo hiểm không được phép thực hiện các chương trình khuyến mại, chiết khấu, giảm giá dưới mọi hình thức đối với sản phẩm bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới. Phí bảo hiểm phải được thu đúng, thu đủ theo biểu phí do Bộ Tài chính ban hành.
• Quản lý chặt chẽ hoạt động của đại lý bảo hiểm: Các doanh nghiệp bảo hiểm có trách nhiệm giám sát, kiểm tra hoạt động của các đại lý, hệ thống phân phối. Nghiêm cấm các đại lý tự ý in ấn tờ rơi, treo biển quảng cáo bán bảo hiểm với giá thấp hơn quy định hoặc kết hợp bán kèm các sản phẩm tự nguyện khác một cách mập mờ.
• Đảm bảo chất lượng dịch vụ và cấp đơn bảo hiểm: Việc cấp Giấy chứng nhận bảo hiểm phải được thực hiện đầy đủ, chính xác thông tin của chủ xe và phương tiện. Doanh nghiệp phải đảm bảo hệ thống công nghệ thông tin hoạt động thông suốt để ghi nhận kịp thời doanh thu và thông tin khách hàng, tránh thất thoát và gian lận.
• Tăng cường công tác tuyên truyền, giải thích rõ ràng: Doanh nghiệp bảo hiểm và đại lý phải có trách nhiệm giải thích rõ cho khách hàng phân biệt giữa bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự (bắt buộc theo luật định) và bảo hiểm tai nạn người ngồi trên xe (tự nguyện), tránh tình trạng lập lờ thông tin để trục lợi.

Chế tài và biện pháp xử lý vi phạm

Để đảm bảo tính răn đe, Công văn 189/QLBH-PNT cũng nhấn mạnh các biện pháp xử lý đối với các tổ chức, cá nhân vi phạm:

• Xử phạt hành chính nghiêm khắc: Các trường hợp doanh nghiệp bảo hiểm hoặc đại lý cố tình vi phạm quy định về biểu phí, quy tắc, điều khoản bảo hiểm sẽ bị xử phạt theo quy định tại Nghị định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kinh doanh bảo hiểm.
• Đình chỉ hoạt động đại lý vi phạm: Doanh nghiệp bảo hiểm phải chủ động chấm dứt hợp đồng đại lý đối với các cá nhân, tổ chức có hành vi bán bảo hiểm sai quy định, gây ảnh hưởng xấu đến uy tín của ngành.
• Thanh tra, kiểm tra đột xuất: Cục Quản lý, Giám sát bảo hiểm phối hợp với các cơ quan chức năng tăng cường thanh tra, kiểm tra thực tế để phát hiện và xử lý kịp thời các sai phạm trên thị trường.

Ý nghĩa và tác động của văn bản đối với thị trường

Việc ban hành Công văn 189/QLBH-PNT đã mang lại những chuyển biến tích cực ngay sau đó. Thị trường bảo hiểm xe cơ giới dần đi vào nề nếp, các điểm bán bảo hiểm vỉa hè không rõ nguồn gốc giảm mạnh. Người dân nâng cao nhận thức hơn về giá trị thực tế của tờ bảo hiểm bắt buộc, đồng thời các doanh nghiệp bảo hiểm tập trung hơn vào việc nâng cao chất lượng dịch vụ chăm sóc khách hàng và giải quyết bồi thường thay vì cạnh tranh không lành mạnh bằng giá cả.