Công văn 1981/BTC-CST năm 2019 do Bộ Tài chính ban hành là văn bản hướng dẫn quan trọng liên quan đến việc xác định giá tính thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB) đối với mặt hàng bia. Văn bản này nhằm tháo gỡ các vướng mắc, bảo đảm tính thống nhất trong việc áp dụng pháp luật thuế và chống thất thu ngân sách nhà nước đối với mặt hàng chịu thuế tiêu thụ đặc biệt có giá trị lớn này.

Nguyên tắc xác định giá tính thuế tiêu thụ đặc biệt đối với bia

Theo quy định của pháp luật về thuế tiêu thụ đặc biệt, giá tính thuế đối với hàng hóa sản xuất trong nước là giá do cơ sở sản xuất bán ra. Tuy nhiên, đối với mặt hàng bia, công văn làm rõ các trường hợp cụ thể sau:

• Trường hợp bán qua các công ty con, công ty liên kết: Nếu cơ sở sản xuất bia bán hàng qua các công ty con hoặc công ty trong cùng hệ thống liên kết (như công ty mẹ, công ty con, các công ty có mối quan hệ liên kết trực tiếp hoặc gián tiếp), giá tính thuế tiêu thụ đặc biệt được xác định dựa trên giá bán của các công ty thương mại này bán ra thị trường, nhưng không được thấp hơn tỷ lệ phần trăm quy định so với giá bán bình quân của các cơ sở thương mại trực tiếp mua của công ty con.
• Khống chế mức chênh lệch giá: Quy định nhằm ngăn chặn việc chuyển giá, hạ thấp giá tính thuế thông qua việc mua bán nội bộ giữa nhà sản xuất và các công ty phân phối thuộc hệ thống liên kết. Giá bán làm căn cứ tính thuế không được thấp hơn mức tỷ lệ khống chế so với giá bán bình quân của các cơ sở thương mại theo đúng quy định của Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt hiện hành.

Trách nhiệm thực thi và quản lý thuế của các bên liên quan

Công văn nhấn mạnh vai trò giám sát của cơ quan thuế địa phương và nghĩa vụ tuân thủ của doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh bia:

• Đối với doanh nghiệp sản xuất bia: Phải thực hiện kê khai, nộp thuế tiêu thụ đặc biệt trung thực, chính xác dựa trên giá bán thực tế theo đúng quy định pháp luật. Doanh nghiệp có nghĩa vụ cung cấp đầy đủ hóa đơn, chứng từ chứng minh giá bán cho các bên liên kết và giá bán ra thị trường của các công ty thương mại thuộc hệ thống.
• Đối với cơ quan thuế các cấp: Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra việc chấp hành pháp luật thuế tiêu thụ đặc biệt tại các doanh nghiệp sản xuất bia. Trong trường hợp phát hiện doanh nghiệp kê khai giá tính thuế không đúng quy định hoặc có dấu hiệu chuyển giá để trốn thuế, cơ quan thuế có quyền ấn định thuế theo quy định của Luật Quản lý thuế.

Ý nghĩa pháp lý và thực tiễn của văn bản

Việc áp dụng thống nhất hướng dẫn tại Công văn 1981/BTC-CST mang lại nhiều ý nghĩa thiết thực cho cả cơ quan quản lý và cộng đồng doanh nghiệp:

• Tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh: Giúp ngăn ngừa các hành vi gian lận thuế, chuyển giá giữa các doanh nghiệp liên kết, đảm bảo sự bình đẳng về nghĩa vụ thuế giữa các nhà sản xuất bia trong và ngoài nước.
• Tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước: Cung cấp cơ sở pháp lý rõ ràng để các Cục Thuế địa phương thực hiện thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm một cách thống nhất, tránh tình trạng áp dụng luật khác nhau giữa các địa phương.
• Đảm bảo nguồn thu ngân sách: Hạn chế tối đa tình trạng thất thu thuế tiêu thụ đặc biệt đối với mặt hàng bia, một trong những nguồn thu quan trọng của ngân sách nhà nước từ lĩnh vực tiêu dùng đặc biệt.