Giới thiệu về Công văn 2011/TCHQ-GSQL năm 2024

Công văn 2011/TCHQ-GSQL được Tổng cục Hải quan ban hành nhằm hướng dẫn Cục Hải quan các tỉnh, thành phố giải quyết thống nhất các vướng mắc liên quan đến sự khác biệt mã số hàng hóa (mã HS) trên chứng từ chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) so với tờ khai hải quan nhập khẩu. Đây là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng giúp tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp trong quá trình thông quan hàng hóa, đồng thời đảm bảo thực thi đúng các cam kết quốc tế tại các Hiệp định thương mại tự do (FTA) mà Việt Nam là thành viên.

Nguyên tắc xử lý khác biệt mã số HS trên C/O và tờ khai hải quan

Theo hướng dẫn của Tổng cục Hải quan, việc khác biệt mã số HS giữa chứng từ chứng nhận xuất xứ hàng hóa và tờ khai hải quan không phải là lý do duy nhất để từ chối tính hợp lệ của C/O. Cơ quan hải quan cần thực hiện kiểm tra, đối chiếu dựa trên các nguyên tắc cụ thể sau:

• Sự phù hợp về mô tả hàng hóa: Yếu tố quan trọng nhất là mô tả hàng hóa trên C/O phải phù hợp với thực tế hàng hóa nhập khẩu và mô tả trên tờ khai hải quan. Nếu mô tả hàng hóa rõ ràng, đủ để xác định tính đồng nhất của hàng hóa thì sự khác biệt về mã HS có thể được chấp nhận.
• Không ảnh hưởng đến tiêu chí xuất xứ: Sự khác biệt về mã số HS (thường ở cấp độ phân nhóm 6 số hoặc mã dòng thuế 8 số) không làm thay đổi bản chất xuất xứ của hàng hóa. Nghĩa là, dù áp dụng mã HS nào thì hàng hóa vẫn đáp ứng tiêu chí xuất xứ đã khai báo trên C/O (ví dụ: tiêu chí chuyển đổi mã số hàng hóa - CTC, tiêu chí tỷ lệ giá trị khu vực - RVC, hoặc tiêu chí công đoạn chế biến cụ thể).
• Sự khác biệt do phân loại hải quan tại nước nhập khẩu: Thừa nhận thực tế rằng việc phân loại mã số hàng hóa giữa nước xuất khẩu và nước nhập khẩu có thể có sự khác biệt do cách giải thích danh mục HS hoặc do cập nhật các phiên bản danh mục HS (như HS 2017, HS 2022) chưa đồng bộ.

Quy trình kiểm tra và xử lý của công chức hải quan

Để đảm bảo tính nhất quán trong quá trình thực hiện thủ tục hải quan, Tổng cục Hải quan yêu cầu công chức hải quan thực hiện theo các bước sau:

• Bước 1: Kiểm tra hồ sơ và thực tế hàng hóa: Đối chiếu chi tiết thông tin về tên hàng, quy cách, ký mã hiệu, trọng lượng, số lượng trên C/O với hóa đơn thương mại, tờ khai hải quan và thực tế hàng hóa nhập khẩu.
• Bước 2: Đánh giá tiêu chí xuất xứ: Kiểm tra xem mã HS khác biệt có làm thay đổi việc áp dụng tiêu chí xuất xứ hay không. Trường hợp tiêu chí xuất xứ dựa trên quy tắc chuyển đổi mã số hàng hóa (CTC), công chức phải kiểm tra kỹ lưỡng mã HS của nguyên liệu đầu vào và sản phẩm đầu ra để đảm bảo quy tắc chuyển đổi vẫn được đáp ứng theo mã HS mới được xác định tại nước nhập khẩu.
• Bước 3: Chấp nhận hoặc tiến hành xác minh:
  • Trường hợp có đủ cơ sở xác định hàng hóa nhập khẩu chính là hàng hóa mô tả trên C/O và đáp ứng tiêu chí xuất xứ, cơ quan hải quan chấp nhận chứng từ chứng nhận xuất xứ đó.
  • Trường hợp có nghi ngờ hợp lý về tính trung thực và chính xác của thông tin xuất xứ do sự khác biệt mã HS dẫn đến nghi ngờ về tiêu chí xuất xứ, cơ quan hải quan tiến hành thủ tục xác minh (gửi thư xác minh đến cơ quan cấp C/O của nước xuất khẩu) theo quy định của Hiệp định thương mại tự do tương ứng. Trong thời gian chờ kết quả xác minh, hàng hóa được thông quan theo thuế suất ưu đãi thông thường (MFN) hoặc bảo lãnh thuế.

Ý nghĩa của hướng dẫn đối với hoạt động xuất nhập khẩu

Việc ban hành Công văn 2011/TCHQ-GSQL mang lại nhiều tác động tích cực cho cả cơ quan quản lý và cộng đồng doanh nghiệp:

• Giảm thiểu ách tắc hàng hóa: Hạn chế tình trạng bác bỏ C/O một cách máy móc chỉ vì lý do khác biệt mã HS, giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí lưu kho bãi và đẩy nhanh tiến độ thông quan.
• Thống nhất áp dụng pháp luật: Tạo ra sự đồng bộ trong cách xử lý của các Chi cục Hải quan trên toàn quốc, tránh tình trạng mỗi nơi áp dụng một kiểu gây khó khăn cho doanh nghiệp.
• Phù hợp với thông lệ quốc tế: Thể hiện sự tuân thủ nghiêm túc của Việt Nam đối với các cam kết tạo thuận lợi thương mại trong khuôn khổ các FTA thế hệ mới.