Công văn 2295/VSDTTƯ-BTN được Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương ban hành năm 2023 trong bối cảnh tình hình bệnh dại tại Việt Nam có những diễn biến phức tạp, ghi nhận nhiều ca tử vong do không tiêm phòng kịp thời sau khi bị động vật cắn. Văn bản này tập trung chỉ đạo các biện pháp cấp bách nhằm tăng cường phòng chống bệnh dại, bảo vệ sức khỏe và tính mạng của nhân dân.

- Tăng cường công tác giám sát và phát hiện sớm ca bệnh dại

Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương yêu cầu các đơn vị y tế địa phương chủ động phối hợp chặt chẽ với cơ quan thú y để thực hiện các biện pháp giám sát dịch tễ:

• Theo dõi sát sao tình hình dịch bệnh dại trên động vật (chó, mèo) tại từng địa bàn, đặc biệt là các khu vực có ổ dịch cũ hoặc có nguy cơ bùng phát cao.
• Phát hiện sớm các trường hợp người bị chó, mèo nghi dại cắn để hướng dẫn điều trị dự phòng kịp thời bằng vắc xin và huyết thanh kháng dại.
• Tổ chức điều tra dịch tễ ngay khi ghi nhận ca bệnh dại trên người, xác định nguồn lây truyền và khoanh vùng xử lý ổ dịch triệt để theo đúng quy định của Bộ Y tế.

- Đảm bảo năng lực tiếp cận vắc xin và huyết thanh kháng dại cho người dân

Để hạn chế tối đa tỷ lệ tử vong do bệnh dại, công tác hậu cần và tiếp cận dịch vụ y tế được đặt lên hàng đầu:

• Rà soát, mở rộng các điểm tiêm chủng vắc xin phòng dại, đảm bảo mỗi huyện có ít nhất một điểm tiêm có đủ vắc xin và huyết thanh kháng dại để phục vụ nhân dân.
• Đảm bảo nguồn cung ứng vắc xin phòng dại liên tục, chất lượng, không để xảy ra tình trạng gián đoạn hoặc thiếu vắc xin tại các cơ sở y tế công lập và tư nhân.
• Tạo điều kiện thuận lợi nhất để người dân, đặc biệt là người nghèo, người ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số tiếp cận nhanh chóng với dịch vụ tiêm phòng dại.

- Đẩy mạnh công tác truyền thông và nâng cao nhận thức cộng đồng

Công văn nhấn mạnh vai trò cốt lõi của truyền thông trong việc thay đổi hành vi của người dân đối với bệnh dại:

• Tuyên truyền sâu rộng về tính chất nguy hiểm của bệnh dại (tỷ lệ tử vong là 100% khi đã lên cơn dại) và các biện pháp phòng ngừa chủ động.
• Khuyến cáo người dân thực hiện nghiêm túc việc tiêm vắc xin phòng dại cho chó, mèo nuôi định kỳ hàng năm; thực hiện xích, nhốt hoặc rọ mõm chó khi ra nơi công cộng.
• Hướng dẫn người dân cách xử lý vết thương ban đầu ngay sau khi bị chó, mèo cắn (rửa bằng xà phòng dưới vòi nước chảy liên tục) và đến ngay cơ sở y tế để được tư vấn, tiêm phòng kịp thời; tuyệt đối không tự điều trị bằng thuốc nam hoặc các phương pháp dân gian chưa được kiểm chứng.

- Tăng cường phối hợp liên ngành và nâng cao năng lực cán bộ y tế

Công tác phòng chống bệnh dại đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ và nâng cao trình độ chuyên môn của đội ngũ y tế:

• Thực hiện hiệu quả cơ chế phối hợp liên ngành Y tế - Thú y theo hướng tiếp cận "Một sức khỏe" (One Health) trong việc chia sẻ thông tin dịch bệnh và xử lý ổ dịch dại kịp thời.
• Tổ chức tập huấn, đào tạo lại cho cán bộ y tế tuyến cơ sở về kỹ năng tư vấn, chỉ định tiêm vắc xin, huyết thanh kháng dại và kỹ thuật tiêm phòng dại an toàn, đúng phác đồ.
• Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát và hỗ trợ kỹ thuật đối với các điểm tiêm chủng phòng dại trên địa bàn quản lý nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ.