Giới thiệu chung về Công văn 2384/TCMT-QLCT

Công văn 2384/TCMT-QLCT được Tổng cục Môi trường ban hành nhằm hướng dẫn và làm rõ các chính sách quản lý nhà nước đối với tro bay phát sinh từ các nhà máy nhiệt điện đốt than. Đây là văn bản quan trọng giúp tháo gỡ các vướng mắc cho doanh nghiệp trong việc phân loại, lưu giữ, vận chuyển và tái sử dụng tro bay làm nguyên liệu sản xuất vật liệu xây dựng, góp phần bảo vệ môi trường và thúc đẩy mô hình kinh tế tuần hoàn.

1. Quy định về phân loại và xác định tính chất của tro bay

Việc quản lý tro bay trước hết phải dựa trên kết quả phân định tính chất lý hóa để xác định mức độ ảnh hưởng đối với môi trường:

• Tro bay phát sinh từ quá trình đốt than của nhà máy nhiệt điện phải được lấy mẫu, phân tích và phân định theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về ngưỡng chất thải nguy hại (QCVN 07:2009/BTNMT).
• Trong trường hợp kết quả phân tích cho thấy các thông số ô nhiễm trong tro bay dưới ngưỡng quy định của chất thải nguy hại, tro bay sẽ được quản lý như chất thải rắn công nghiệp thông thường.
• Trường hợp tro bay có các thành phần nguy hại vượt ngưỡng cho phép, bắt buộc phải được thu gom, lưu giữ và xử lý nghiêm ngặt theo quy trình quản lý chất thải nguy hại.

2. Chính sách khuyến khích tái sử dụng tro bay làm vật liệu xây dựng

Nhà nước khuyến khích tối đa việc thu hồi, tái chế và sử dụng tro bay làm nguyên liệu cho các ngành sản xuất khác:

• Tro bay sau khi được phân định là chất thải rắn công nghiệp thông thường và đáp ứng các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (như TCVN 10302:2014 đối với tro bay dùng cho bê tông và vữa) sẽ được công nhận là sản phẩm hàng hóa vật liệu xây dựng.
• Khi đã đạt tiêu chuẩn hợp chuẩn, hợp quy để làm nguyên liệu sản xuất vật liệu xây dựng hoặc san lấp, tro bay không còn bị quản lý dưới danh nghĩa là chất thải mà được lưu thông, sử dụng như hàng hóa thông thường trên thị trường.
• Việc này giúp giảm thiểu áp lực lên các bãi thải xỉ của nhà máy nhiệt điện, đồng thời tiết kiệm tài nguyên khoáng sản tự nhiên.

3. Trách nhiệm của các nhà máy nhiệt điện phát sinh tro bay

Các chủ nguồn thải (nhà máy nhiệt điện) có vai trò quyết định trong việc kiểm soát và xử lý tro bay tại nguồn:

• Phải chủ động thực hiện việc phân định, phân loại tro bay ngay tại nguồn phát sinh và chịu trách nhiệm trước pháp luật về kết quả phân định này.
• Xây dựng và vận hành hệ thống kho, bãi lưu giữ tạm thời tro bay đáp ứng đầy đủ các yêu cầu kỹ thuật về bảo vệ môi trường, có biện pháp che chắn, phun sương hoặc các giải pháp kỹ thuật khác để ngăn ngừa triệt để tình trạng phát tán bụi mịn ra môi trường xung quanh.
• Ưu tiên ký kết hợp đồng chuyển giao tro bay cho các tổ chức, cá nhân có năng lực và giấy phép phù hợp để tái chế, sản xuất xi măng, bê tông hoặc làm vật liệu san lấp.

4. Quy định về vận chuyển và xử lý tro bay

Quá trình lưu thông tro bay từ nguồn phát sinh đến nơi tiêu thụ phải tuân thủ các quy định an toàn môi trường nghiêm ngặt:

• Phương tiện vận chuyển tro bay (chưa được chứng nhận hợp chuẩn, hợp quy) phải là phương tiện chuyên dụng (như xe bồn, xe có thùng kín phủ bạt hoàn toàn) để đảm bảo không xảy ra hiện tượng rơi vãi, rò rỉ hoặc phát tán bụi dọc đường vận chuyển.
• Các cơ sở tiếp nhận tro bay để xử lý hoặc làm nguyên liệu sản xuất phải có trang thiết bị, công nghệ phù hợp và được cơ quan quản lý nhà nước về môi trường cấp phép hoạt động theo đúng quy định pháp luật.