Công văn 2581/HQTPHCM-GSQL năm 2022 do Cục Hải quan Thành phố Hồ Chí Minh ban hành là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng nhằm tháo gỡ các vướng mắc và thống nhất quy trình thực hiện thủ tục hải quan đối với hoạt động xuất nhập khẩu tại chỗ và các thủ tục liên quan trên địa bàn quản lý. Văn bản hướng dẫn chi tiết các quy định về hồ sơ, chứng từ, nghĩa vụ thuế và quy trình giám sát hải quan nhằm đảm bảo tính tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.

1. Quy định về hồ sơ và chứng từ đối với hoạt động xuất nhập khẩu tại chỗ

Công văn hướng dẫn chi tiết về các loại chứng từ cần thiết khi doanh nghiệp thực hiện thủ tục hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu tại chỗ, cụ thể:

• Hóa đơn thương mại hoặc hóa đơn giá trị gia tăng: Doanh nghiệp cần xác định rõ loại hóa đơn sử dụng trong hồ sơ hải quan tùy thuộc vào loại hình doanh nghiệp (doanh nghiệp nội địa hay doanh nghiệp chế xuất) và đối tượng giao dịch để đảm bảo tính hợp lệ theo quy định của Bộ Tài chính.
• Tờ khai hải quan: Hướng dẫn chi tiết cách thức khai báo các chỉ tiêu thông tin trên tờ khai hải quan xuất khẩu tại chỗ và tờ khai hải quan nhập khẩu tại chỗ tương ứng, đảm bảo sự khớp đúng về thông tin hàng hóa, số lượng, trị giá và đối tác giao dịch.
• Chứng từ vận chuyển hoặc chứng từ giao nhận hàng hóa: Yêu cầu cung cấp các chứng từ chứng minh việc giao nhận hàng hóa thực tế giữa bên giao và bên nhận tại Việt Nam để làm cơ sở xác định hoàn thành thủ tục xuất nhập khẩu tại chỗ.

2. Hướng dẫn về thủ tục hải quan và quy trình giám sát

Để tối ưu hóa quy trình thông quan và tránh ách tắc hàng hóa, Cục Hải quan TP. Hồ Chí Minh đưa ra các chỉ đạo cụ thể về quy trình giám sát:

• Thời hạn làm thủ tục hải quan: Doanh nghiệp nhập khẩu tại chỗ phải thực hiện thủ tục hải quan trong thời hạn quy định kể từ ngày thông quan tờ khai xuất khẩu tại chỗ tương ứng nhằm đảm bảo tính liên tục và quản lý chặt chẽ luồng hàng hóa.
• Trách nhiệm của Chi cục Hải quan nơi làm thủ tục: Tăng cường công tác kiểm tra, đối chiếu thông tin giữa tờ khai xuất và tờ khai nhập. Trong trường hợp phát hiện sai lệch hoặc có dấu hiệu nghi ngờ, Chi cục Hải quan phải chủ động phối hợp kiểm tra thực tế hàng hóa hoặc yêu cầu doanh nghiệp giải trình làm rõ.
• Giám sát đối với doanh nghiệp chế xuất (DNCX): Hướng dẫn cụ thể về cơ chế giám sát hải quan đối với hàng hóa đưa vào, đưa ra DNCX dưới hình thức xuất nhập khẩu tại chỗ, đảm bảo hàng hóa được sử dụng đúng mục đích ưu đãi thuế.

3. Chính sách thuế và nghĩa vụ tài chính liên quan

Vấn đề thuế đối với hàng hóa xuất nhập khẩu tại chỗ luôn là nội dung phức tạp, Công văn đã làm rõ các nguyên tắc áp dụng chính sách thuế:

• Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu: Xác định rõ đối tượng chịu thuế và đối tượng được miễn thuế trong chuỗi giao dịch xuất nhập khẩu tại chỗ, đặc biệt là mối quan hệ giữa doanh nghiệp nội địa và doanh nghiệp chế xuất hoặc doanh nghiệp trong khu phi thuế quan.
• Thuế giá trị gia tăng (GTGT): Hướng dẫn áp dụng thuế suất thuế GTGT đối với hàng hóa xuất khẩu tại chỗ khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện về hợp đồng, chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt và tờ khai hải quan hợp lệ theo quy định của pháp luật về thuế.
• Xử lý các trường hợp chậm nộp hoặc khai sai: Quy định biện pháp xử lý đối với các trường hợp doanh nghiệp khai báo không đúng mã loại hình, áp dụng sai mức thuế suất hoặc chậm trễ trong việc hoàn thành thủ tục hải quan dẫn đến chậm nộp thuế.

4. Khuyến nghị và lưu ý đối với doanh nghiệp khi thực hiện thủ tục

Nhằm hạn chế rủi ro pháp lý và sai sót trong quá trình thực hiện, Cục Hải quan TP. Hồ Chí Minh khuyến nghị các doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn:

• Chủ động rà soát hệ thống chứng từ: Doanh nghiệp cần thiết lập quy trình kiểm soát nội bộ chặt chẽ đối với hồ sơ xuất nhập khẩu tại chỗ, đảm bảo sự thống nhất giữa hợp đồng mua bán, hóa đơn và chứng từ giao nhận thực tế.
• Tuân thủ nghiêm ngặt thời hạn khai báo: Tránh việc chậm trễ khai báo tờ khai đối ứng (nhập khẩu tại chỗ) sau khi tờ khai xuất khẩu đã được thông quan để không bị xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan.
• Tăng cường phối hợp với cơ quan hải quan: Trong quá trình thực hiện, nếu phát sinh vướng mắc vượt quá thẩm quyền tự xử lý, doanh nghiệp cần chủ động liên hệ với Chi cục Hải quan nơi mở tờ khai để được hướng dẫn và giải quyết kịp thời, tránh phát sinh chi phí và thời gian không đáng có.