Tóm tắt Công văn 2722/TCHQ-GSQL năm 2020 về đăng ký tờ khai xuất khẩu gạo

Công văn 2722/TCHQ-GSQL được Tổng cục Hải quan ban hành ngày 24 tháng 04 năm 2020 nhằm giải quyết các vướng mắc phát sinh, đồng thời hướng dẫn chi tiết về quy trình đăng ký, quản lý tờ khai hải quan đối với mặt hàng gạo xuất khẩu trong bối cảnh áp dụng hạn ngạch thuế quan. Đây là văn bản chỉ đạo quan trọng giúp các Cục Hải quan tỉnh, thành phố thực hiện thống nhất, bảo đảm tính minh bạch và đúng quy định pháp luật.

- Bối cảnh ban hành và mục tiêu quản lý

• Xuất phát từ tình hình thực tế quản lý hạn ngạch xuất khẩu gạo trong giai đoạn dịch bệnh COVID-19, hệ thống thông tin hải quan ghi nhận lượng đăng ký tờ khai lớn trong thời gian ngắn dẫn đến một số phản ánh từ cộng đồng doanh nghiệp.
• Mục tiêu của văn bản nhằm tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, bảo đảm việc đăng ký tờ khai hải quan xuất khẩu gạo được thực hiện công khai, minh bạch, đúng đối tượng và tuân thủ nghiêm ngặt các chỉ đạo của Chính phủ và Bộ Tài chính.

- Thành lập các Đoàn thanh tra, kiểm tra công vụ

• Tổng cục Hải quan chỉ đạo thành lập các đoàn thanh tra, kiểm tra đột xuất tại các Cục Hải quan tỉnh, thành phố có lưu lượng và kim ngạch xuất khẩu gạo lớn.
• Nội dung kiểm tra tập trung vào việc chấp hành kỷ luật công vụ, quy trình tiếp nhận, đăng ký và thông quan tờ khai hải quan đối với mặt hàng gạo của các công chức hải quan tại các chi cục.
• Kiên quyết xử lý nghiêm các hành vi gây phiền hà, sách nhiễu hoặc có sự can thiệp trái phép vào hệ thống thông quan tự động VNACCS/VCIS để trục lợi hạn ngạch.

- Hướng dẫn nghiệp vụ xử lý tờ khai hải quan xuất khẩu gạo

• Đối với các tờ khai đã đăng ký thành công: Cơ quan hải quan tiến hành kiểm tra thực tế hàng hóa hoặc kiểm tra hồ sơ theo đúng phân luồng của hệ thống. Các chi cục hải quan phải tạo điều kiện tối đa để thông quan nhanh chóng cho các lô hàng đã nằm trong hạn ngạch được duyệt.
• Đối với việc hủy tờ khai hải quan: Chỉ thực hiện hủy tờ khai hải quan xuất khẩu gạo trong các trường hợp quy định cụ thể tại Thông tư 38/2015/TT-BTC (được sửa đổi, bổ sung tại Thông tư 39/2018/TT-BTC). Việc hủy tờ khai phải được kiểm soát chặt chẽ, ghi nhận rõ lý do trên hệ thống để tránh việc lợi dụng giải phóng hạn ngạch cho doanh nghiệp khác không đúng quy định.
• Xử lý tờ khai quá hạn: Đối với các tờ khai đã đăng ký nhưng quá thời hạn 15 ngày kể từ ngày đăng ký mà người khai hải quan không xuất trình hàng hóa để kiểm tra (đối với luồng đỏ) hoặc không nộp chứng từ giấy (đối với luồng vàng), cơ quan hải quan sẽ tiến hành hủy tờ khai theo quy định để trả lại chỉ tiêu hạn ngạch cho hệ thống.

- Tăng cường phối hợp và chế độ báo cáo thông tin

• Cục Hải quan các tỉnh, thành phố có trách nhiệm phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng địa phương, đặc biệt là Sở Công Thương và lực lượng Biên phòng, để nắm bắt tình hình tồn kho gạo tại các cảng, cửa khẩu biên giới.
• Thiết lập đường dây nóng và bộ phận hỗ trợ trực tuyến để tiếp nhận, giải quyết kịp thời các vướng mắc phát sinh của doanh nghiệp xuất khẩu gạo trong quá trình làm thủ tục hải quan.
• Thực hiện chế độ báo cáo hằng ngày về Tổng cục Hải quan (qua Cục Giám sát quản lý về Hải quan) về số lượng tờ khai đã đăng ký, số lượng đã thông quan thực tế và các vướng mắc phát sinh vượt thẩm quyền để kịp thời có phương án xử lý vĩ mô.

- Ý nghĩa pháp lý và thực tiễn của văn bản

Công văn 2722/TCHQ-GSQL đóng vai trò như một công cụ điều tiết hành chính khẩn cấp, giúp ổn định hoạt động xuất khẩu gạo trong giai đoạn nhạy cảm về an ninh lương thực quốc gia. Văn bản không chỉ siết chặt kỷ luật hành chính trong ngành hải quan mà còn bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các doanh nghiệp xuất khẩu chân chính, ngăn chặn triệt để tình trạng đầu cơ, trục lợi hạn ngạch xuất khẩu.