Công văn 2810/TCT/CS do Tổng cục Thuế ban hành hướng dẫn về việc xử lý thuế đối với các trường hợp doanh nghiệp mua hàng hóa, dịch vụ của các đơn vị đã bỏ trốn khỏi địa chỉ kinh doanh đăng ký với cơ quan thuế.

Văn bản này áp dụng đối với các cơ quan thuế các cấp trong quá trình thanh tra, kiểm tra thuế và các doanh nghiệp, tổ chức kinh tế có phát sinh giao dịch mua bán hàng hóa, dịch vụ với các doanh nghiệp được xác định là đã bỏ trốn, mất tích hoặc ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn thành thủ tục đóng mã số thuế.

- Nguyên tắc phân loại và xử lý đối với các hóa đơn mua hàng của doanh nghiệp bỏ trốn

Tổng cục Thuế hướng dẫn việc xử lý thuế đối với các trường hợp mua hàng hóa của đơn vị bỏ trốn dựa trên thời điểm phát sinh giao dịch và tính xác thực của giao dịch mua bán, cụ thể như sau:

• Trường hợp giao dịch phát sinh trước ngày cơ quan thuế thông báo doanh nghiệp bỏ trốn: Nếu doanh nghiệp mua hàng có đầy đủ hóa đơn, chứng từ hợp pháp, hợp đồng mua bán, chứng từ thanh toán qua ngân hàng (đối với giao dịch có trị giá từ 20 triệu đồng trở lên) và chứng minh được hàng hóa đã được sử dụng vào hoạt động sản xuất, kinh doanh thì được xem xét khấu trừ thuế giá trị gia tăng (GTGT) đầu vào và tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN).
• Trường hợp giao dịch phát sinh sau ngày cơ quan thuế thông báo doanh nghiệp bỏ trốn: Các hóa đơn mua hàng hóa, dịch vụ xuất sau ngày doanh nghiệp bán được xác định là bỏ trốn sẽ không có giá trị pháp lý. Doanh nghiệp mua hàng không được khấu trừ thuế GTGT đầu vào và không được tính vào chi phí hợp lý khi tính thuế TNDN.
• Trường hợp có dấu hiệu gian lận, mua bán hóa đơn khống: Nếu cơ quan thuế qua thanh tra, kiểm tra phát hiện giao dịch mua bán là không có thật (chỉ mua bán hóa đơn để hợp thức hóa hàng hóa trôi nổi hoặc nâng khống chi phí), cơ quan thuế sẽ thực hiện truy thu thuế, xử phạt vi phạm hành chính về thuế hoặc chuyển hồ sơ sang cơ quan điều tra để truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật.

- Trách nhiệm chứng minh của doanh nghiệp mua hàng

• Doanh nghiệp mua hàng hóa, dịch vụ của đơn vị bỏ trốn có trách nhiệm xuất trình đầy đủ hồ sơ, tài liệu để chứng minh tính thực tế, khách quan của giao dịch mua bán.
• Các tài liệu chứng minh bao gồm: Hợp đồng mua bán hàng hóa/dịch vụ; hóa đơn GTGT hợp pháp; phiếu xuất kho, phiếu nhập kho; chứng từ vận chuyển, giao nhận hàng hóa; chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt (ủy nhiệm chi, giấy báo nợ của ngân hàng); sổ sách kế toán theo dõi chi tiết nhập - xuất - tồn và sử dụng hàng hóa.
• Doanh nghiệp phải cam kết và chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính trung thực, chính xác của các hồ sơ, tài liệu đã cung cấp cho cơ quan thuế.

- Trách nhiệm kiểm tra, xác minh của cơ quan thuế

• Cơ quan thuế quản lý trực tiếp doanh nghiệp mua hàng có trách nhiệm phối hợp với cơ quan thuế quản lý doanh nghiệp bán (đơn vị bỏ trốn) để xác minh tính hợp pháp của hóa đơn và thực tế giao dịch.
• Trong quá trình thanh tra, kiểm tra, nếu phát hiện doanh nghiệp sử dụng hóa đơn của đơn vị bỏ trốn, cơ quan thuế phải tiến hành đối chiếu, kiểm tra kỹ lưỡng chuỗi lưu thông hàng hóa, dòng tiền thanh toán để đưa ra kết luận khách quan, đúng bản chất sự việc, tránh việc xử lý oan sai cho doanh nghiệp kinh doanh chân chính nhưng cũng không bỏ lọt các hành vi gian lận thuế.

Công văn 2810/TCT/CS là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng, giúp thống nhất phương án xử lý thuế trên toàn quốc đối với các trường hợp mua hàng của doanh nghiệp bỏ trốn, đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật thuế và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các doanh nghiệp tuân thủ đúng quy định.