Tổng quan về Công văn 3354/TCHQ-TXNK năm 2013

Công văn 3354/TCHQ-TXNK do Tổng cục Hải quan ban hành là văn bản hướng dẫn quan trọng nhằm tháo gỡ các vướng mắc liên quan đến thủ tục hoàn thuế, không thu thuế đối với loại hình xuất nhập khẩu tại chỗ. Văn bản này tập trung giải quyết các xung đột pháp lý và hướng dẫn đồng nhất quy trình thực hiện cho các Cục Hải quan tỉnh, thành phố, giúp doanh nghiệp tháo gỡ khó khăn về dòng vốn và thủ tục hành chính khi thực hiện hoạt động sản xuất xuất khẩu có chỉ định giao hàng tại Việt Nam.

Các nội dung trọng tâm và hướng xử lý vướng mắc hoàn thuế

1. Điều kiện xác định hàng hóa xuất khẩu tại chỗ được hoàn thuế

Để được xét hoàn thuế nhập khẩu đối với nguyên liệu, vật tư nhập khẩu để sản xuất hàng hóa sau đó xuất khẩu tại chỗ, doanh nghiệp phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện nghiêm ngặt sau:

• Sản phẩm xuất khẩu tại chỗ phải được sản xuất từ nguyên liệu, vật tư nhập khẩu trước đó.
• Phải có hợp đồng mua bán ký với thương nhân nước ngoài, trong đó có điều khoản chỉ định giao hàng cho doanh nghiệp khác tại Việt Nam (chỉ định nhận hàng tại chỗ).
• Phải có tờ khai hải quan hàng hóa xuất khẩu - nhập khẩu tại chỗ đã được làm thủ tục thông quan hoàn chỉnh, có đầy đủ xác nhận của cơ quan hải quan làm thủ tục xuất khẩu và hải quan làm thủ tục nhập khẩu.
• Hàng hóa phải được thực hiện giao nhận thực tế giữa doanh nghiệp xuất khẩu và doanh nghiệp nhập khẩu được chỉ định tại Việt Nam.

2. Quy định về chứng từ thanh toán qua ngân hàng

Chứng từ thanh toán là một trong những điều kiện tiên quyết để cơ quan hải quan xem xét hoàn thuế. Công văn hướng dẫn cụ thể:

• Doanh nghiệp xuất khẩu tại chỗ phải có chứng từ thanh toán qua ngân hàng đối với tiền hàng xuất khẩu từ phía thương nhân nước ngoài.
• Trường hợp phía nước ngoài chỉ định doanh nghiệp nhận hàng tại Việt Nam thanh toán trực tiếp cho doanh nghiệp xuất khẩu, việc thanh toán này cũng phải được thực hiện qua ngân hàng và phải được quy định rõ trong hợp đồng hoặc phụ lục hợp đồng ba bên.
• Các hình thức thanh toán bù trừ công nợ hoặc các hình thức thanh toán khác phải tuân thủ đúng quy định của pháp luật về quản lý ngoại hối và thuế trong từng thời kỳ.

3. Hồ sơ và thủ tục hoàn thuế đối với loại hình xuất nhập khẩu tại chỗ

Để tối giản hóa quy trình nhưng vẫn đảm bảo tính chặt chẽ trong quản lý thuế, Tổng cục Hải quan yêu cầu doanh nghiệp chuẩn bị bộ hồ sơ hoàn thuế bao gồm:

• Công văn yêu cầu hoàn thuế, không thu thuế theo mẫu quy định, trong đó giải trình rõ số lượng nguyên liệu nhập khẩu đã cấu thành nên sản phẩm xuất khẩu tại chỗ.
• Tờ khai hải quan nhập khẩu nguyên liệu, vật tư ban đầu (bản sao có chứng thực hoặc bản chính tùy trường hợp đối chiếu).
• Tờ khai hải quan xuất khẩu tại chỗ đã thông quan và tờ khai hải quan nhập khẩu tại chỗ đối ứng của đối tác nhận hàng đã hoàn thành thủ tục hải quan.
• Hợp đồng xuất khẩu có điều khoản chỉ định giao hàng tại Việt Nam và hợp đồng nhập khẩu tại chỗ đối ứng.
• Chứng từ thanh toán qua ngân hàng hợp lệ theo đúng hướng dẫn.
• Báo cáo tính toán định mức thực tế sử dụng nguyên liệu, vật tư cho sản phẩm xuất khẩu.

4. Hướng dẫn xử lý các trường hợp vướng mắc đặc thù

Công văn cũng đưa ra giải pháp xử lý cho một số trường hợp phát sinh trong thực tế:

• Trường hợp tờ khai hải quan thiếu xác nhận: Cơ quan hải quan nơi tiếp nhận hồ sơ hoàn thuế phải phối hợp với cơ quan hải quan nơi làm thủ tục thông quan để xác minh thực tế hàng hóa đã được giao nhận và thông quan hay chưa, tránh việc gây phiền hà cho doanh nghiệp khi lỗi thuộc về khâu tác nghiệp của cán bộ hải quan.
• Trường hợp chậm thanh toán: Nếu chưa đến hạn thanh toán theo quy định trên hợp đồng nhưng doanh nghiệp đã đến hạn nộp thuế nhập khẩu, doanh nghiệp phải thực hiện nộp thuế trước, sau khi có chứng từ thanh toán qua ngân hàng sẽ được xem xét hoàn trả theo quy định.

Ý nghĩa và tác động của văn bản

Công văn 3354/TCHQ-TXNK năm 2013 đã tạo ra hành lang hướng dẫn rõ ràng, giúp thống nhất cách hiểu và áp dụng pháp luật thuế giữa các chi cục hải quan địa phương. Việc làm rõ các điều kiện hoàn thuế đối với loại hình xuất nhập khẩu tại chỗ giúp bảo vệ quyền lợi chính đáng của các doanh nghiệp gia công, sản xuất xuất khẩu, đồng thời ngăn chặn các hành vi gian lận thương mại, trục lợi chính sách hoàn thuế của Nhà nước.