Giới thiệu chung về Công văn 3364/TCHQ-PC

Công văn 3364/TCHQ-PC do Tổng cục Hải quan ban hành nhằm tháo gỡ và hướng dẫn thống nhất các vướng mắc phát sinh trong quá trình áp dụng pháp luật về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan. Đây là văn bản nghiệp vụ quan trọng giúp các Cục Hải quan tỉnh, thành phố thực hiện đúng quy định, hạn chế tối đa các sai sót pháp lý trong quá trình lập biên bản và ra quyết định xử phạt.

1. Xác định thẩm quyền xử phạt dựa trên trị giá tang vật vi phạm

Công văn đưa ra hướng dẫn chi tiết về nguyên tắc và phương pháp xác định trị giá tang vật vi phạm hành chính để làm căn cứ xác định thẩm quyền xử phạt:

• Trị giá tang vật vi phạm phải được xác định tại thời điểm phát hiện hành vi vi phạm theo các nguyên tắc quy định tại Luật Xử lý vi phạm hành chính.
• Đối với hàng hóa nhập khẩu chưa được thông quan, trị giá tang vật được xác định dựa trên trị giá hải quan do người khai hải quan tự khai hoặc do cơ quan hải quan xác định theo quy định pháp luật về trị giá hải quan.
• Trong trường hợp không thể áp dụng các phương pháp thông thường để xác định trị giá, cơ quan hải quan có thẩm quyền phải thành lập Hội đồng định giá hoặc tiến hành trưng cầu giám định để đảm bảo tính khách quan và chính xác pháp lý.

2. Xử lý hành vi vi phạm quy định về thời hạn làm thủ tục hải quan

Văn bản làm rõ cách thức xác định hành vi và thời điểm vi phạm đối với các trường hợp chậm thực hiện thủ tục hải quan:

• Hành vi không nộp hoặc nộp không đúng thời hạn các chứng từ thuộc hồ sơ hải quan, chậm làm thủ tục hải quan đối với hàng hóa quá cảnh, phương tiện vận tải xuất nhập cảnh sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định của Nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan.
• Thời điểm xác định hành vi vi phạm là ngày kế tiếp sau ngày hết thời hạn quy định mà người khai hải quan chưa thực hiện đầy đủ nghĩa vụ theo quy định pháp luật.

3. Hướng dẫn xử lý đối với tang vật là hàng hóa nhập khẩu có điều kiện, hàng hóa phải có giấy phép

Đối với các vướng mắc liên quan đến hàng hóa nhập khẩu không đáp ứng điều kiện hoặc không có giấy phép, Tổng cục Hải quan hướng dẫn:

• Cơ quan hải quan thụ lý vụ việc phải đối chiếu kỹ lưỡng danh mục hàng hóa cấm nhập khẩu, hàng hóa nhập khẩu có điều kiện để áp dụng đúng khung hình phạt và biện pháp ngăn chặn phù hợp.
• Áp dụng triệt để các biện pháp khắc phục hậu quả như buộc tái xuất hoặc buộc tiêu hủy đối với hàng hóa không đủ điều kiện nhập khẩu, hàng hóa gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe con người, môi trường hoặc an ninh quốc gia.
• Trường hợp tổ chức, cá nhân vi phạm không tự nguyện chấp hành biện pháp khắc phục hậu quả trong thời hạn quy định, cơ quan hải quan sẽ tiến hành cưỡng chế thi hành theo quy định.

4. Áp dụng các tình tiết giảm nhẹ và tăng nặng trong xử phạt

Công văn nhấn mạnh việc xem xét toàn diện các yếu tố nhân thân và hành vi của đối tượng vi phạm để quyết định mức phạt tối ưu:

• Các tình tiết giảm nhẹ như tự nguyện khai báo, thành khẩn nhận lỗi, tích cực ngăn chặn tác hại của hành vi vi phạm phải được ghi nhận cụ thể trong biên bản vi phạm hành chính và có tài liệu chứng minh kèm theo hồ sơ vụ việc.
• Các tình tiết tăng nặng như vi phạm nhiều lần, tái phạm, hoặc có hành vi trốn tránh, che giấu vi phạm phải được lập luận chặt chẽ để làm cơ sở áp dụng mức phạt tiền cao hơn mức trung bình của khung hình phạt.

5. Thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan

Để tránh việc quá hạn thời hiệu dẫn đến không thể ban hành quyết định xử phạt, Công văn lưu ý các đơn vị thực hiện nghiêm túc quy định về thời hiệu:

• Đối với các hành vi vi phạm hành chính về thuế (trốn thuế, gian lận thuế, chậm nộp thuế), thời hiệu xử phạt là 05 năm kể từ ngày thực hiện hành vi vi phạm.
• Đối với các hành vi vi phạm hành chính khác trong lĩnh vực hải quan (vi phạm về thủ tục hải quan, kiểm tra, giám sát hải quan), thời hiệu xử phạt là 02 năm kể từ ngày thực hiện hành vi vi phạm.

Chỉ đạo tổ chức thực hiện của Tổng cục Hải quan

Tổng cục Hải quan yêu cầu Cục trưởng Cục Hải quan các tỉnh, thành phố phổ biến, quán triệt nội dung hướng dẫn tại Công văn 3364/TCHQ-PC đến toàn thể cán bộ, công chức làm công tác xử lý vi phạm hành chính. Trong quá trình thực hiện, nếu phát sinh các tình huống phức tạp vượt thẩm quyền, các đơn vị phải kịp thời báo cáo về Tổng cục Hải quan (qua Vụ Pháp chế) để được hướng dẫn giải quyết, tránh phát sinh khiếu nại, khiếu kiện hành chính.