Công văn 3410/TCHQ-TXNK năm 2024 do Tổng cục Hải quan ban hành là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng nhằm thống nhất việc thực hiện chính sách giảm thuế giá trị gia tăng (GTGT) đối với hàng hóa nhập khẩu theo quy định tại Nghị định của Chính phủ. Văn bản này tập trung giải quyết các vướng mắc phát sinh trong quá trình làm thủ tục hải quan, đảm bảo áp dụng đúng, đủ và kịp thời chính sách ưu đãi thuế của Nhà nước.

- Bối cảnh và căn cứ pháp lý ban hành

Công văn được ban hành nhằm triển khai nhất quán chính sách giảm thuế GTGT từ 10% xuống 8% theo Nghị định 94/2023/NĐ-CP (và các văn bản tiếp nối như Nghị định 72/2024/NĐ-CP). Chính sách này áp dụng đối với các nhóm hàng hóa đang chịu thuế suất 10%, ngoại trừ một số nhóm hàng hóa, dịch vụ đặc thù như viễn thông, công nghệ thông tin, hoạt động tài chính, ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm, kinh doanh bất động sản, kim loại và sản phẩm từ kim loại đúc sẵn, sản phẩm khai khoáng (không kể khai thác than), than cốc, dầu mỏ tinh chế, sản phẩm hóa chất, và các mặt hàng chịu thuế tiêu thụ đặc biệt.

- Nguyên tắc xác định hàng hóa nhập khẩu được giảm thuế GTGT

• Đối chiếu danh mục loại trừ: Việc xác định hàng hóa nhập khẩu được giảm thuế GTGT xuống 8% phải căn cứ vào việc đối chiếu mã số HS và mô tả hàng hóa thực tế nhập khẩu với các Phụ lục I, II, III ban hành kèm theo Nghị định về giảm thuế GTGT. Nếu hàng hóa không thuộc các danh mục loại trừ tại các Phụ lục này thì được áp dụng thuế suất 8%.
• Tính đồng bộ trong các khâu: Thuế suất thuế GTGT 8% được áp dụng thống nhất ở các khâu nhập khẩu, sản xuất, gia công, tiêu dùng nhằm đảm bảo tính liên tục của chuỗi giá trị và quyền lợi của người tiêu dùng cuối cùng.
• Thời điểm áp dụng: Thuế suất ưu đãi được áp dụng dựa trên thời điểm đăng ký tờ khai hải quan của lô hàng nhập khẩu trong thời gian chính sách giảm thuế có hiệu lực thi hành.

- Hướng dẫn khai báo trên hệ thống thông quan điện tử VNACCS/VCIS

• Sử dụng mã biểu thuế phù hợp: Tổng cục Hải quan hướng dẫn người khai hải quan phải lựa chọn đúng mã dùng trong thông quan (mã biểu thuế GTGT) được thiết lập trên hệ thống VNACCS/VCIS để áp dụng mức thuế suất 8% (thường sử dụng mã VB205 hoặc các mã tương đương theo hướng dẫn kỹ thuật của cơ quan hải quan).
• Trách nhiệm của người khai hải quan: Doanh nghiệp nhập khẩu tự chịu trách nhiệm trước pháp luật về việc kê khai đúng mã HS, đúng mô tả hàng hóa và áp dụng đúng thuế suất GTGT. Mọi hành vi khai sai để trục lợi chính sách đều bị xử lý nghiêm theo quy định pháp luật về thuế và hải quan.

- Trách nhiệm thực hiện của cơ quan hải quan các cấp

• Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát: Cục Hải quan các tỉnh, thành phố có trách nhiệm chỉ đạo các Chi cục Hải quan trực thuộc thực hiện kiểm tra chặt chẽ hồ sơ hải quan, đối chiếu thực tế hàng hóa khi cần thiết để đảm bảo việc áp dụng thuế suất 8% đúng đối tượng, tránh thất thu ngân sách nhà nước.
• Hỗ trợ và tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp: Cơ quan hải quan chủ động tuyên truyền, phổ biến nội dung hướng dẫn đến cộng đồng doanh nghiệp xuất nhập khẩu trên địa bàn; kịp thời tiếp nhận và giải quyết các vướng mắc phát sinh trong quá trình thông quan hàng hóa.
• Xử lý nghiêm vi phạm: Phát hiện và xử lý kịp thời các trường hợp cố tình áp dụng sai mã HS hoặc cố tình lập lờ thông tin hàng hóa để được hưởng mức thuế suất ưu đãi 8% đối với các mặt hàng không thuộc diện được giảm thuế.

- Ý nghĩa thực tiễn của văn bản

Công văn 3410/TCHQ-TXNK đóng vai trò quan trọng trong việc tạo hành lang hướng dẫn rõ ràng, giúp giảm thiểu rủi ro pháp lý cho cả cơ quan hải quan và doanh nghiệp. Việc thực hiện đúng hướng dẫn tại công văn này góp phần đẩy nhanh tốc độ thông quan hàng hóa, giảm chi phí logistics, đồng thời phát huy tối đa hiệu quả của chính sách tài khóa hỗ trợ phục hồi và phát triển kinh tế - xã hội của Chính phủ.