Giới thiệu về Công văn 3514/TCHQ-TXNK năm 2018

Công văn 3514/TCHQ-TXNK do Tổng cục Hải quan ban hành nhằm giải quyết các vướng mắc phát sinh liên quan đến việc tính tiền chậm nộp thuế đối với các tờ khai xuất khẩu mặt hàng clinker được phân vào luồng xanh. Đây là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng, giúp thống nhất cách hiểu và áp dụng pháp luật quản lý thuế giữa cơ quan hải quan các cấp và cộng đồng doanh nghiệp xuất khẩu khoáng sản.

1. Bối cảnh và nguyên nhân phát sinh vướng mắc về thuế clinker

Mặt hàng clinker xuất khẩu chịu sự điều chỉnh chặt chẽ bởi các quy định về thuế xuất khẩu và thuế giá trị gia tăng (GTGT) đối với sản phẩm có nguồn gốc từ tài nguyên, khoáng sản. Cụ thể:

• Theo quy định pháp luật về thuế, sản phẩm xuất khẩu được chế biến trực tiếp từ tài nguyên, khoáng sản có tổng trị giá tài nguyên, khoáng sản cộng với chi phí năng lượng chiếm từ 51% giá thành sản phẩm trở lên thì thuộc đối tượng không chịu thuế GTGT khi xuất khẩu và phải áp dụng mức thuế suất thuế xuất khẩu theo quy định.
• Đối với các tờ khai được hệ thống thông quan tự động phân vào luồng xanh, doanh nghiệp được miễn kiểm tra chi tiết hồ sơ giấy và miễn kiểm tra thực tế hàng hóa tại thời điểm thông quan. Doanh nghiệp tự khai báo, tự tính thuế và tự chịu trách nhiệm trước pháp luật về nội dung khai báo của mình.
• Tuy nhiên, qua công tác kiểm tra sau thông quan hoặc thanh tra chuyên ngành, cơ quan hải quan phát hiện nhiều trường hợp doanh nghiệp khai báo tỷ lệ trị giá tài nguyên và chi phí năng lượng dưới 51% để tránh thuế, nhưng thực tế kiểm tra sổ sách kế toán và giá thành sản phẩm lại đạt từ 51% trở lên. Điều này dẫn đến việc doanh nghiệp bị truy thu thuế xuất khẩu và phát sinh tranh chấp về việc tính tiền chậm nộp thuế.

2. Nguyên tắc tính tiền chậm nộp thuế đối với tờ khai luồng xanh

Tổng cục Hải quan đưa ra hướng dẫn cụ thể về nguyên tắc xác định và tính tiền chậm nộp thuế đối với các tờ khai xuất khẩu clinker luồng xanh như sau:

• Trách nhiệm tự khai báo của người nộp thuế: Việc tờ khai được phân vào luồng xanh và được thông quan tự động chỉ là biện pháp tạo thuận lợi thương mại của cơ quan hải quan, không đồng nghĩa với việc cơ quan hải quan đã thừa nhận tính chính xác tuyệt đối của nội dung khai báo. Người nộp thuế vẫn phải chịu hoàn toàn trách nhiệm về tính trung thực, chính xác của hồ sơ hải quan.
• Xác định hành vi chậm nộp: Trường hợp cơ quan hải quan kiểm tra sau thông quan và phát hiện doanh nghiệp khai sai căn cứ tính thuế, dẫn đến thiếu số tiền thuế phải nộp, hành vi này được xác định là thiếu thuế do khai sai. Doanh nghiệp bắt buộc phải nộp đủ số tiền thuế thiếu và bị tính tiền chậm nộp trên số tiền thuế tăng thêm đó.
• Thời điểm tính tiền chậm nộp: Tiền chậm nộp được tính liên tục kể từ ngày tiếp sau ngày cuối cùng của thời hạn nộp thuế theo quy định của tờ khai hải quan đó, cho đến ngày người nộp thuế thực tế nộp đủ số tiền thuế thiếu vào ngân sách nhà nước.
• Mức tính tiền chậm nộp: Được áp dụng theo tỷ lệ phần trăm quy định tại Luật Quản lý thuế có hiệu lực tại thời điểm phát sinh nghĩa vụ thuế (thông thường là 0,03%/ngày trên số tiền thuế chậm nộp).

3. Hướng dẫn tổ chức thực hiện đối với Cục Hải quan địa phương

Để đảm bảo công tác quản lý thuế được thực hiện nghiêm túc, thống nhất và tránh thất thu ngân sách, Tổng cục Hải quan yêu cầu Cục Hải quan các tỉnh, thành phố triển khai các nội dung sau:

• Tăng cường rà soát và kiểm tra sau thông quan: Tập trung kiểm tra các doanh nghiệp xuất khẩu clinker có tờ khai luồng xanh trên địa bàn quản lý. Chú trọng kiểm tra hồ sơ quyết toán, báo cáo tài chính, sổ sách kế toán chi tiết về chi phí nguyên vật liệu và chi phí năng lượng cấu thành nên giá thành clinker.
• Phối hợp chặt chẽ với cơ quan thuế nội địa: Trao đổi thông tin, dữ liệu thuế của doanh nghiệp để đối chiếu chéo, đảm bảo tính thống nhất giữa số liệu khai báo hải quan và số liệu hạch toán kế toán nội địa của doanh nghiệp.
• Thực hiện ấn định thuế và xử phạt nghiêm minh: Khi có đủ cơ sở xác định doanh nghiệp khai sai, cơ quan hải quan phải ban hành quyết định ấn định thuế kịp thời, tính tiền chậm nộp chính xác và áp dụng các biện pháp cưỡng chế thuế nếu doanh nghiệp không tự nguyện chấp hành.

4. Ý nghĩa pháp lý và thực tiễn của văn bản

Công văn 3514/TCHQ-TXNK mang lại những tác động tích cực đối với công tác quản lý nhà nước về hải quan và hoạt động của doanh nghiệp:

• Đối với cơ quan hải quan: Tạo cơ sở pháp lý rõ ràng, thống nhất để giải quyết các vướng mắc về tiền chậm nộp thuế clinker, hạn chế sự đùn đẩy trách nhiệm hoặc áp dụng không đồng bộ giữa các chi cục hải quan địa phương.
• Đối với doanh nghiệp: Là lời cảnh báo về việc tuân thủ nghiêm túc pháp luật hải quan. Doanh nghiệp không thể lợi dụng cơ chế thông quan nhanh của luồng xanh để khai báo không trung thực, bởi mọi sai sót đều sẽ bị phát hiện qua công tác hậu kiểm và phải chịu chế tài tài chính nghiêm khắc bao gồm cả tiền chậm nộp thuế tích lũy theo thời gian.