Giới thiệu chung về Công văn 3873/TCHQ-TXNK

Công văn 3873/TCHQ-TXNK do Tổng cục Hải quan ban hành nhằm giải quyết các vướng mắc phát sinh trong quá trình phân loại, xác định các loại vật tư, thiết bị, máy móc và phương tiện vận tải chuyên dùng đã sản xuất được trong nước. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng giúp các cơ quan hải quan địa phương và doanh nghiệp thực hiện thống nhất việc áp dụng chính sách thuế nhập khẩu, đặc biệt là các ưu đãi miễn thuế đối với hàng hóa nhập khẩu phục vụ dự án đầu tư, nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ.

Căn cứ pháp lý xác định vật tư, thiết bị trong nước đã sản xuất được

Để xác định một mặt hàng nhập khẩu đã sản xuất được trong nước hay chưa, cơ quan hải quan và doanh nghiệp phải căn cứ vào các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành, bao gồm:

• Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu số 107/2016/QH13, quy định về các trường hợp được miễn thuế nhập khẩu đối với nguyên liệu, vật tư, linh kiện trong nước chưa sản xuất được.
• Nghị định số 134/2016/NĐ-CP và Nghị định số 18/2021/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu.
• Danh mục máy móc, thiết bị, phụ tùng thay thế, phương tiện vận tải chuyên dùng, nguyên liệu, vật tư, bán thành phẩm trong nước đã sản xuất được do Bộ Kế hoạch và Đầu tư ban hành (hiện hành là Thông tư số 05/2021/TT-BKHĐT).

Nguyên tắc áp dụng và đối chiếu danh mục của Bộ Kế hoạch và Đầu tư

Công văn hướng dẫn chi tiết cách thức đối chiếu hàng hóa thực tế nhập khẩu với Danh mục do Bộ Kế hoạch và Đầu tư ban hành:

• Nguyên tắc đối chiếu tên gọi và đặc tính kỹ thuật: Việc xác định hàng hóa có thuộc loại trong nước đã sản xuất được hay không phải căn cứ vào tên gọi, mô tả chi tiết và các thông số kỹ thuật cốt lõi được quy định cụ thể trong Danh mục của Bộ Kế hoạch và Đầu tư.
• Trường hợp hàng hóa có sự khác biệt nhỏ: Nếu hàng hóa nhập khẩu có tên gọi hoặc ký mã hiệu không hoàn toàn trùng khớp nhưng có tính năng, công dụng và đặc tính kỹ thuật tương đương với sản phẩm trong nước đã sản xuất được, cơ quan hải quan cần phối hợp với các cơ quan chuyên ngành để đánh giá kỹ lưỡng trước khi quyết định áp thuế hoặc miễn thuế.
• Trường hợp không có trong danh mục: Những mặt hàng không có tên và không thuộc nhóm hàng hóa quy định tại Danh mục của Bộ Kế hoạch và Đầu tư thì được xác định là trong nước chưa sản xuất được và được xem xét miễn thuế nhập khẩu theo quy định nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện khác.

Quy trình phối hợp xử lý vướng mắc giữa các cơ quan chức năng

Trong quá trình thực hiện thủ tục hải quan, nếu phát sinh tranh chấp hoặc không thống nhất được giữa cơ quan hải quan và doanh nghiệp về việc xác định hàng hóa trong nước đã sản xuất được, quy trình xử lý được thực hiện như sau:

• Cục Hải quan các tỉnh, thành phố có trách nhiệm thu thập đầy đủ hồ sơ kỹ thuật, tài liệu liên quan đến lô hàng nhập khẩu bị vướng mắc.
• Báo cáo và xin ý kiến hướng dẫn từ Tổng cục Hải quan hoặc chủ động gửi văn bản tham vấn ý kiến chuyên môn của Sở Kế hoạch và Đầu tư địa phương, Bộ Kế hoạch và Đầu tư hoặc các Bộ quản lý chuyên ngành liên quan.
• Doanh nghiệp có nghĩa vụ cung cấp đầy đủ tài liệu kỹ thuật, catalogue, chứng nhận chất lượng và các tài liệu chứng minh tính năng vượt trội hoặc sự khác biệt của hàng hóa nhập khẩu so với hàng hóa sản xuất trong nước để làm cơ sở xem xét.

Ý nghĩa thực tiễn của văn bản đối với doanh nghiệp và cơ quan hải quan

Việc ban hành Công văn 3873/TCHQ-TXNK mang lại nhiều tác động tích cực trong hoạt động xuất nhập khẩu:

• Giúp minh bạch hóa quy trình kiểm tra, giám sát hải quan, giảm thiểu sự tùy tiện trong việc áp dụng chính sách thuế tại các chi cục hải quan cửa khẩu khác nhau.
• Bảo hộ hợp lý nền sản xuất trong nước bằng cách ngăn chặn việc nhập khẩu ồ ạt các mặt hàng mà doanh nghiệp nội địa đã có khả năng cung ứng với chất lượng tương đương.
• Tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp nhập khẩu công nghệ cao, máy móc thiết bị hiện đại mà trong nước chưa thể chế tạo, góp phần thúc đẩy tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.