Giới thiệu chung về Công văn 401/TCHQ-TXNK

Công văn 401/TCHQ-TXNK do Tổng cục Hải quan ban hành nhằm hướng dẫn các Cục Hải quan tỉnh, thành phố thống nhất thực hiện việc kiểm tra, xác định và áp dụng chính sách thuế đối với các mặt hàng nhập khẩu trong nước chưa sản xuất được. Đây là văn bản chỉ đạo nghiệp vụ quan trọng, giúp tháo gỡ các vướng mắc phát sinh trong quá trình làm thủ tục hải quan và áp dụng ưu đãi thuế nhập khẩu cho các doanh nghiệp.

Căn cứ pháp lý xác định hàng hóa trong nước chưa sản xuất được

Để thực hiện việc miễn thuế nhập khẩu đối với hàng hóa trong nước chưa sản xuất được, cơ quan hải quan và doanh nghiệp cần căn cứ vào các quy định pháp lý sau:

• Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu hiện hành, quy định về các trường hợp được miễn thuế nhập khẩu đối với máy móc, thiết bị, nguyên liệu, vật tư phục vụ dự án đầu tư, nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ.
• Nghị định số 134/2016/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu.
• Danh mục hàng hóa trong nước đã sản xuất được do Bộ Kế hoạch và Đầu tư ban hành (thường là các Thông tư hướng dẫn cụ thể như Thông tư số 05/2021/TT-BKHĐT hoặc các văn bản sửa đổi, bổ sung tương đương).

Nguyên tắc kiểm tra và xác nhận của cơ quan Hải quan

Tổng cục Hải quan yêu cầu các đơn vị hải quan địa phương thực hiện nghiêm túc các nguyên tắc đối chiếu và kiểm tra thực tế hàng hóa:

• Đối chiếu danh mục: Cơ quan hải quan phải đối chiếu kỹ lưỡng tên hàng, thông số kỹ thuật, ký mã hiệu của mặt hàng nhập khẩu với Danh mục hàng hóa trong nước đã sản xuất được do Bộ Kế hoạch và Đầu tư ban hành.
• Xác định tính tương đồng: Trường hợp mặt hàng nhập khẩu có tên gọi hoặc thông số kỹ thuật tương tự nhưng có sự khác biệt về tính năng, công suất hoặc tiêu chuẩn chất lượng mà trong nước chưa đáp ứng được, cơ quan hải quan cần phối hợp với các cơ quan chuyên ngành để làm rõ trước khi quyết định miễn thuế.
• Trách nhiệm của người khai hải quan: Doanh nghiệp nhập khẩu phải tự khai báo, tự chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác của hồ sơ, tài liệu kỹ thuật cung cấp cho cơ quan hải quan để chứng minh hàng hóa nhập khẩu thuộc loại trong nước chưa sản xuất được.

Quy trình giải quyết miễn thuế nhập khẩu

Quy trình xem xét và giải quyết miễn thuế đối với các mặt hàng trong nước chưa sản xuất được được thực hiện theo các bước cụ thể:

• Bước 1: Tiếp nhận hồ sơ: Công chức hải quan tiếp nhận hồ sơ miễn thuế từ doanh nghiệp, bao gồm tờ khai hải quan, hợp đồng mua bán, tài liệu kỹ thuật chi tiết của sản phẩm và văn bản giải trình về việc hàng hóa trong nước chưa sản xuất được.
• Bước 2: Kiểm tra và đối chiếu: Thực hiện đối chiếu thông tin hàng hóa với cơ sở dữ liệu quốc gia và danh mục của Bộ Kế hoạch và Đầu tư. Nếu mặt hàng không nằm trong danh mục đã sản xuất được, cơ quan hải quan tiến hành các bước tiếp theo để xác nhận miễn thuế.
• Bước 3: Xử lý vướng mắc phát sinh: Đối với các mặt hàng phức tạp, công nghệ cao hoặc chưa có sự thống nhất giữa danh mục và thực tế, Cục Hải quan địa phương phải báo cáo Tổng cục Hải quan để xin ý kiến chỉ đạo hoặc trao đổi trực tiếp với Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Khoa học và Công nghệ để thống nhất hướng xử lý.

Trách nhiệm thi hành và phối hợp liên ngành

Công văn 401/TCHQ-TXNK nhấn mạnh vai trò phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước nhằm đảm bảo chính sách thuế được thực hiện minh bạch, tránh thất thu ngân sách nhà nước nhưng vẫn tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp:

• Các Cục Hải quan tỉnh, thành phố có trách nhiệm phổ biến nội dung hướng dẫn đến toàn thể công chức hải quan làm công tác áp thuế, tính thuế và kiểm tra sau thông quan.
• Tăng cường công tác kiểm tra sau thông quan đối với các lô hàng đã được miễn thuế nhập khẩu theo diện trong nước chưa sản xuất được nhằm phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi gian lận thương mại, khai báo sai lệch thông tin để trục lợi chính sách.
• Chủ động kiến nghị Bộ Kế hoạch và Đầu tư cập nhật kịp thời các mặt hàng mới mà doanh nghiệp trong nước đã sản xuất được vào danh mục quản lý để đảm bảo tính thực tiễn của pháp luật.