Giới thiệu về Công văn 4040/GSQL-GQ2 năm 2018

Công văn 4040/GSQL-GQ2 được ban hành bởi Cục Giám sát quản lý về hải quan nhằm hướng dẫn thủ tục hải quan và giải quyết các vướng mắc phát sinh liên quan đến việc nhập khẩu máy móc, thiết bị đã qua sử dụng phục vụ mục đích gia công, sửa chữa và sau đó xuất trả cho đối tác nước ngoài. Đây là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng giúp các doanh nghiệp và cơ quan hải quan địa phương thống nhất phương án xử lý, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động sản xuất kinh doanh nhưng vẫn đảm bảo công tác quản lý nhà nước chặt chẽ.

Nội dung cốt lõi và các quy định chi tiết tại Công văn 4040/GSQL-GQ2

Văn bản tập trung làm rõ các nguyên tắc quản lý, đối tượng áp dụng và quy trình thủ tục hải quan đối với máy móc đã qua sử dụng nhập khẩu theo hình thức gia công, sửa chữa, cụ thể như sau:

• Đối tượng và phạm vi áp dụng: Hướng dẫn áp dụng đối với các trường hợp doanh nghiệp Việt Nam thực hiện hoạt động nhận máy móc, thiết bị đã qua sử dụng từ đối tác nước ngoài đưa vào Việt Nam để gia công, sửa chữa, tái chế, sau đó xuất trả lại toàn bộ sản phẩm cho đối tác nước ngoài (không tiêu thụ tại thị trường nội địa).
• Làm rõ quy định về giới hạn tuổi thiết bị: Theo quy định chung về nhập khẩu máy móc thiết bị cũ (thời điểm này áp dụng Thông tư 23/2015/TT-BKHCN), máy móc thiết bị cũ nhập khẩu vào Việt Nam phải đáp ứng các điều kiện nghiêm ngặt về tuổi thiết bị. Tuy nhiên, Công văn 4040/GSQL-GQ2 làm rõ rằng đối với hàng hóa nhập khẩu để gia công cho thương nhân nước ngoài, hoặc tạm nhập tái xuất để bảo hành, sửa chữa rồi xuất trả, thì không thuộc phạm vi điều chỉnh của quy định hạn chế tuổi thiết bị này, do mục đích cuối cùng không phải là sử dụng hay vận hành sản xuất lâu dài tại Việt Nam.
• Thủ tục hải quan đối với máy móc nhập khẩu gia công, sửa chữa: Doanh nghiệp thực hiện thủ tục hải quan theo loại hình gia công (nhập khẩu nguyên liệu, vật tư, máy móc thiết bị thuê mượn để thực hiện hợp đồng gia công) hoặc loại hình tạm nhập - tái xuất để bảo hành, sửa chữa. Cơ quan hải quan giám sát chặt chẽ lượng hàng hóa nhập vào và xuất ra để đảm bảo tính khớp số lượng.
• Yêu cầu về quản lý môi trường và xử lý phế liệu: Doanh nghiệp phải cam kết và chịu trách nhiệm trước pháp luật về việc toàn bộ máy móc, thiết bị sau khi sửa chữa, gia công phải được tái xuất trả lại cho đối tác nước ngoài. Đối với các linh kiện hỏng, phế liệu, phế thải phát sinh từ quá trình sửa chữa, gia công, doanh nghiệp phải thực hiện tiêu hủy hoặc xử lý theo đúng quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường, tuyệt đối không được tự ý thanh lý hay tiêu thụ trái phép tại thị trường Việt Nam.
• Trách nhiệm của doanh nghiệp và cơ quan hải quan giám sát: Doanh nghiệp có nghĩa vụ báo cáo quyết toán tình hình sử dụng nguyên liệu, vật tư, máy móc thiết bị nhập khẩu phục vụ gia công, sửa chữa định kỳ với cơ quan hải quan. Chi cục Hải quan nơi làm thủ tục có trách nhiệm kiểm tra, giám sát thực tế khi cần thiết để ngăn ngừa tình trạng lợi dụng hình thức này để nhập khẩu rác thải công nghiệp hoặc máy móc lạc hậu vào tiêu thụ trong nước.

Ý nghĩa pháp lý và thực tiễn của văn bản

Công văn 4040/GSQL-GQ2 mang lại sự tháo gỡ kịp thời cho các doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp gia công trong nước, giúp tối ưu hóa quy trình sản xuất và tận dụng nguồn lực kỹ thuật tại Việt Nam để thực hiện các dịch vụ sửa chữa quốc tế. Đồng thời, văn bản cũng thiết lập hành lang giám sát chặt chẽ nhằm bảo vệ môi trường quốc gia trước nguy cơ biến Việt Nam thành bãi thải công nghệ.