Công văn 405/NHNN-CSTT được Ngân hàng Nhà nước Việt Nam ban hành nhằm hướng dẫn các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài thực hiện thống nhất các quy định về việc chuyển nợ quá hạn đối với các khoản cấp tín dụng, đảm bảo tuân thủ đúng tinh thần của Thông tư 39/2016/TT-NHNN về hoạt động cho vay.

Văn bản áp dụng đối với các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài hoạt động tại Việt Nam và các khách hàng vay vốn tại các tổ chức này. Phạm vi điều chỉnh tập trung vào việc hướng dẫn kỹ thuật nghiệp vụ, thời điểm và cách thức chuyển nợ quá hạn đối với số dư nợ gốc và nợ lãi khi đến hạn thanh toán mà khách hàng không trả được hoặc trả không đầy đủ theo thỏa thuận.

Thời điểm và nguyên tắc chuyển nợ quá hạn đối với nợ gốc

• Tổ chức tín dụng thực hiện chuyển nợ quá hạn đối với phần dư nợ gốc mà khách hàng không trả được đúng hạn theo thỏa thuận trong hợp đồng tín dụng và không được tổ chức tín dụng chấp thuận cơ cấu lại thời hạn trả nợ.
• Thời điểm chuyển nợ quá hạn được xác định ngay sau ngày đến hạn thanh toán mà khách hàng không thực hiện nghĩa vụ trả nợ gốc theo đúng cam kết.
• Việc chuyển nợ quá hạn phải được thực hiện chính xác, kịp thời trên hệ thống kế toán và hệ thống quản lý thông tin tín dụng của tổ chức tín dụng để đảm bảo tính minh bạch và phân loại nhóm nợ đúng quy định của Ngân hàng Nhà nước.

Quy định về việc xử lý và tính lãi đối với nợ quá hạn

• Đối với dư nợ gốc quá hạn: Khách hàng phải trả lãi trên dư nợ gốc quá hạn tương ứng với thời gian chậm trả. Mức lãi suất áp dụng do các bên thỏa thuận trong hợp đồng nhưng không được vượt quá 150% mức lãi suất cho vay trong hạn đã thỏa thuận tại thời điểm ký kết hoặc điều chỉnh hợp đồng.
• Đối với tiền lãi chậm trả: Trường hợp khách hàng không trả lãi đúng hạn, tổ chức tín dụng được quyền thu tiền lãi chậm trả theo mức lãi suất thỏa thuận nhưng không vượt quá 10%/năm tính trên số dư lãi chậm trả tương ứng với thời gian chậm trả.
• Nghiêm cấm việc áp dụng các loại phí, lãi suất chồng chéo hoặc tự ý tăng các mức phạt quá hạn vượt quá mức trần quy định của pháp luật nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp của khách hàng vay.

Thứ tự thu nợ gốc và nợ lãi

• Công văn hướng dẫn các tổ chức tín dụng chủ động thỏa thuận với khách hàng về thứ tự thu nợ gốc và nợ lãi trong hợp đồng tín dụng phù hợp với quy định của pháp luật.
• Trường hợp không có thỏa thuận cụ thể, tổ chức tín dụng thực hiện thu nợ theo thứ tự ưu tiên thu nợ gốc trước, nợ lãi sau hoặc thực hiện theo quy trình quản lý rủi ro nội bộ đã được ban hành và công bố công khai của tổ chức tín dụng.
• Đảm bảo việc hạch toán kế toán phản ánh đúng bản chất giao dịch, số dư nợ thực tế và nghĩa vụ tài chính còn lại của khách hàng tại mọi thời điểm phát sinh giao dịch trả nợ.

Trách nhiệm triển khai của các tổ chức tín dụng

• Rà soát, sửa đổi và hoàn thiện các quy định nội bộ về quy trình cho vay, quản lý nợ, phân loại nợ và chuyển nợ quá hạn đảm bảo phù hợp với hướng dẫn tại Công văn này và các văn bản quy phạm pháp luật liên quan.
• Nâng cấp hệ thống công nghệ thông tin, phần mềm kế toán để tự động hóa quy trình chuyển nợ quá hạn, hạn chế tối đa các sai sót do can thiệp thủ công của con người.
• Thực hiện báo cáo định kỳ hoặc đột xuất về tình hình nợ xấu, nợ quá hạn theo yêu cầu của Ngân hàng Nhà nước để phục vụ công tác thanh tra, giám sát an toàn vĩ mô hệ thống ngân hàng.

Công văn 405/NHNN-CSTT có hiệu lực hướng dẫn ngay từ ngày ban hành. Các tổ chức tín dụng có trách nhiệm triển khai quán triệt đến toàn bộ hệ thống chi nhánh, phòng giao dịch để thực hiện thống nhất, đồng bộ, tránh phát sinh tranh chấp pháp lý với khách hàng liên quan đến việc chuyển nợ quá hạn và tính lãi phạt.