Giới thiệu chung về Công văn 44101/CT-TTHT năm 2020

Công văn 44101/CT-TTHT do Cục Thuế thành phố Hà Nội ban hành nhằm hướng dẫn các doanh nghiệp thực hiện đúng quy định về việc khấu trừ thuế giá trị gia tăng (GTGT) đầu vào và hạch toán chi phí được trừ khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) đối với hàng hóa nhập khẩu. Văn bản này đóng vai trò quan trọng trong việc tháo gỡ các vướng mắc thực tế của doanh nghiệp liên quan đến hồ sơ, chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt và thủ tục hải quan.

Điều kiện khấu trừ thuế GTGT đầu vào đối với hàng hóa nhập khẩu

Theo hướng dẫn tại Công văn và các quy định pháp luật về thuế GTGT hiện hành, để được khấu trừ thuế GTGT đầu vào của hàng hóa nhập khẩu, doanh nghiệp phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện nghiêm ngặt sau:

• Có chứng từ nộp thuế GTGT khâu nhập khẩu hoặc chứng từ nộp thuế GTGT thay cho phía nước ngoài theo hướng dẫn của Bộ Tài chính. Đây là chứng từ bắt buộc thể hiện doanh nghiệp đã hoàn thành nghĩa vụ thuế với ngân sách nhà nước.
• Có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt đối với hàng hóa nhập khẩu từ 20 triệu đồng trở lên. Chứng từ thanh toán qua ngân hàng được hiểu là có sự chuyển tiền từ tài khoản của bên mua sang tài khoản của bên bán mở tại ngân hàng theo các hình thức thanh toán phù hợp với quy định hiện hành.
• Có tờ khai hải quan đối với hàng hóa nhập khẩu đã được thông quan hợp pháp. Tờ khai hải quan phải thể hiện rõ thông tin về chủng loại, số lượng, trị giá hàng hóa và các thông tin liên quan đến doanh nghiệp nhập khẩu.

Quy định về hạch toán chi phí được trừ khi tính thuế TNDN đối với hàng hóa nhập khẩu

Để giá trị hàng hóa nhập khẩu được tính vào chi phí hợp lý, hợp lệ khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN, doanh nghiệp cần lưu ý các nguyên tắc hạch toán sau:

• Khoản chi thực tế phát sinh liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp. Hàng hóa nhập khẩu phải được sử dụng trực tiếp hoặc gián tiếp cho mục đích tạo ra doanh thu chịu thuế.
• Có đủ hóa đơn, chứng từ hợp pháp theo quy định của pháp luật. Đối với hàng hóa nhập khẩu, bộ hồ sơ bắt buộc bao gồm: Hợp đồng ngoại thương (Contract), Hóa đơn thương mại (Commercial Invoice), Phiếu đóng gói (Packing List), Tờ khai hải quan và chứng từ nộp các loại thuế ở khâu nhập khẩu (thuế nhập khẩu, thuế tiêu thụ đặc biệt nếu có).
• Có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt đối với các hóa đơn, chứng từ mua hàng hóa có giá trị từ 20 triệu đồng trở lên (giá đã bao gồm thuế GTGT). Trường hợp thanh toán chậm trả, doanh nghiệp phải có thỏa thuận bằng văn bản và thực hiện thanh toán qua ngân hàng đúng hạn.

Một số lưu ý đặc biệt về chứng từ thanh toán qua ngân hàng

Công văn 44101/CT-TTHT nhấn mạnh một số trường hợp đặc thù liên quan đến chứng từ thanh toán qua ngân hàng để tránh bị cơ quan thuế xuất toán chi phí hoặc từ chối khấu trừ thuế:

• Trường hợp thanh toán cho bên thứ ba theo chỉ định của nhà cung cấp nước ngoài: Doanh nghiệp phải có điều khoản quy định rõ ràng trong hợp đồng mua bán quốc tế hoặc phụ lục hợp đồng về việc thanh toán cho bên thứ ba. Đồng thời, chứng từ thanh toán qua ngân hàng phải thể hiện đúng thông tin tài khoản của bên thứ ba được chỉ định.
• Trường hợp bù trừ công nợ: Việc bù trừ công nợ giữa hàng hóa nhập khẩu và hàng hóa xuất khẩu hoặc các khoản dịch vụ khác phải được quy định cụ thể trong hợp đồng. Doanh nghiệp cần lập biên bản đối chiếu công nợ có xác nhận của cả hai bên và chứng từ thanh toán qua ngân hàng đối với phần chênh lệch (nếu có).
• Các chứng từ thanh toán không đúng quy định, thanh toán bằng tiền mặt hoặc thanh toán qua các tài khoản không đăng ký với cơ quan thuế (đối với tài khoản của doanh nghiệp Việt Nam) sẽ không được chấp nhận để khấu trừ thuế GTGT và tính vào chi phí được trừ.

Khuyến nghị dành cho doanh nghiệp

Để đảm bảo an toàn pháp lý và tối ưu hóa nghĩa vụ thuế, doanh nghiệp nhập khẩu cần chủ động thực hiện các biện pháp sau:

• Thường xuyên rà soát hệ thống chứng từ thanh toán, đảm bảo tính khớp khớp giữa tờ khai hải quan, hợp đồng ngoại thương và lệnh chuyển tiền qua ngân hàng.
• Lưu trữ khoa học và đầy đủ các chứng từ nộp thuế GTGT khâu nhập khẩu, tránh tình trạng thất lạc gây khó khăn cho công tác quyết toán thuế sau này.
• Trong trường hợp phát sinh các phương thức thanh toán phức tạp (như thanh toán qua bên thứ ba, bù trừ công nợ đa bên), doanh nghiệp nên tham vấn ý kiến bằng văn bản từ cơ quan thuế quản lý trực tiếp để được hướng dẫn cụ thể trước khi thực hiện.