Ngày 04 tháng 10 năm 2023, Tổng cục Thuế đã ban hành Công văn số 4479/TCT-KK hướng dẫn về hồ sơ hoàn thuế giá trị gia tăng (GTGT) đối với mặt hàng gạo xuất khẩu theo hình thức ủy thác. Văn bản này nhằm tháo gỡ các vướng mắc pháp lý, thống nhất quy trình kiểm tra và giải quyết hồ sơ hoàn thuế GTGT cho các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xuất khẩu gạo ủy thác, đảm bảo tuân thủ đúng quy định pháp luật về quản lý thuế và hạn chế tối đa các rủi ro gian lận ngân sách.

Đối tượng áp dụng của công văn bao gồm các Cục Thuế tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, các doanh nghiệp thực hiện ủy thác xuất khẩu gạo (bên ủy thác) và các tổ chức nhận ủy thác xuất khẩu gạo (bên nhận ủy thác) trên phạm vi cả nước.

Theo hướng dẫn của Tổng cục Thuế, hồ sơ hoàn thuế GTGT đối với trường hợp ủy thác xuất khẩu gạo phải tuân thủ nghiêm ngặt các điều kiện và thủ tục quy định tại Thông tư số 80/2021/TT-BTC và Thông tư số 219/2013/TT-BTC của Bộ Tài chính. Các tài liệu cốt lõi bắt buộc phải có trong hồ sơ hoàn thuế bao gồm:

• Hợp đồng ủy thác xuất khẩu gạo được ký kết hợp pháp giữa bên ủy thác và bên nhận ủy thác, trong đó phải thể hiện rõ các điều khoản về số lượng, chủng loại gạo, đơn giá, phương thức thanh toán, phí ủy thác và trách nhiệm cụ thể của mỗi bên.
• Tờ khai hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu đã làm xong thủ tục hải quan. Trên tờ khai hải quan phải thể hiện rõ tên của bên nhận ủy thác và tên của bên ủy thác xuất khẩu gạo.
• Chứng từ thanh toán qua ngân hàng đối với hàng hóa xuất khẩu ủy thác. Việc thanh toán phải được thực hiện qua ngân hàng theo đúng quy định, đảm bảo dòng tiền từ khách hàng nước ngoài chuyển về tài khoản của bên nhận ủy thác, sau đó bên nhận ủy thác chuyển trả cho bên ủy thác theo đúng hợp đồng.
• Hóa đơn thương mại hoặc hóa đơn GTGT xuất khẩu theo quy định hiện hành của pháp luật về hóa đơn, chứng từ.
• Biên bản thanh lý hợp đồng ủy thác xuất khẩu hoặc biên bản đối chiếu công nợ định kỳ giữa bên ủy thác và bên nhận ủy thác (nếu có).

Để ngăn chặn tình trạng gian lận hoàn thuế GTGT và trục lợi ngân sách nhà nước, Tổng cục Thuế yêu cầu các Cục Thuế địa phương thực hiện kiểm tra chặt chẽ các nội dung sau:

• Kiểm tra tính hợp pháp, hợp lệ của hợp đồng ủy thác xuất khẩu và các chứng từ kèm theo, đối chiếu thông tin đồng bộ giữa tờ khai hải quan với hóa đơn và chứng từ thanh toán thực tế.
• Xác minh dòng tiền thanh toán qua ngân hàng để đảm bảo tiền được chuyển từ nước ngoài về Việt Nam phù hợp với giá trị hàng hóa xuất khẩu thực tế, tránh việc tạo dựng hồ sơ thanh toán khống hoặc quay vòng dòng tiền.
• Phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan thuế quản lý trực tiếp bên ủy thác và cơ quan thuế quản lý bên nhận ủy thác để xác minh tính xác thực của giao dịch xuất khẩu gạo.
• Trong trường hợp phát hiện có dấu hiệu rủi ro cao về thuế hoặc có nghi ngờ về nguồn gốc xuất xứ của mặt hàng gạo, cơ quan thuế sẽ tiến hành thanh tra, kiểm tra tại trụ sở người nộp thuế hoặc phối hợp với các cơ quan chức năng liên quan (như cơ quan Hải quan, Ngân hàng) để làm rõ trước khi quyết định hoàn thuế.

Công văn nhấn mạnh vai trò và trách nhiệm của các bên trong quá trình giải quyết hồ sơ hoàn thuế:

• Doanh nghiệp xuất khẩu (bên ủy thác) phải chịu trách nhiệm hoàn toàn trước pháp luật về tính chính xác, trung thực của các hồ sơ, tài liệu, số liệu đã cung cấp cho cơ quan thuế, đặc biệt là nguồn gốc của lượng gạo xuất khẩu.
• Cục Thuế các tỉnh, thành phố có trách nhiệm tạo điều kiện thuận lợi, giải quyết nhanh chóng các hồ sơ hoàn thuế đủ điều kiện theo đúng thời hạn quy định, tránh gây nghẽn dòng vốn của doanh nghiệp xuất khẩu gạo uy tín.
• Đồng thời, cơ quan thuế phải kiên quyết xử lý nghiêm các trường hợp lợi dụng chính sách khuyến khích xuất khẩu để gian lận, chiếm đoạt tiền hoàn thuế GTGT của Nhà nước.

Công văn 4479/TCT-KK có hiệu lực thi hành kể từ ngày ban hành. Các quy định hướng dẫn tại công văn này được áp dụng thống nhất đối với các hồ sơ hoàn thuế GTGT liên quan đến hoạt động xuất khẩu gạo ủy thác đang trong quá trình giải quyết hoặc đang được thanh tra, kiểm tra tại cơ quan thuế các cấp.