Tóm tắt Công văn 4489/BXD-KHCN năm 2020 về áp dụng cấp độ dẻo thấp (DCL) trong thiết kế kháng chấn

Công văn 4489/BXD-KHCN do Bộ Xây dựng ban hành nhằm hướng dẫn chi tiết về việc áp dụng cấp độ dẻo thấp (DCL - Ductility Class Low) trong thiết kế kháng chấn công trình xây dựng theo tiêu chuẩn quốc gia TCVN 9386:2012. Đây là văn bản hướng dẫn kỹ thuật quan trọng giúp tháo gỡ các vướng mắc thực tế, tối ưu hóa chi phí thiết kế và thi công cho các dự án đầu tư xây dựng tại Việt Nam.

Bối cảnh và mục đích ban hành hướng dẫn

Trong quá trình áp dụng tiêu chuẩn TCVN 9386:2012 "Thiết kế công trình chịu động đất", nhiều đơn vị tư vấn và chủ đầu tư gặp khó khăn khi xác định cấp độ dẻo phù hợp cho kết cấu. Việc bắt buộc áp dụng cấp độ dẻo trung bình (DCM) hoặc cấp độ dẻo cao (DCH) tại các vùng có nguy cơ động đất rất thấp gây ra sự lãng phí lớn về cốt thép và gây khó khăn cho quá trình thi công đổ bê tông. Công văn 4489/BXD-KHCN được ban hành nhằm:

• Làm rõ phạm vi, đối tượng và điều kiện kỹ thuật cụ thể để cho phép áp dụng cấp độ dẻo thấp (DCL) trong thiết kế kết cấu bê tông cốt thép.
• Thống nhất giải pháp thiết kế kháng chấn trên cả nước, bảo đảm an toàn chịu lực của công trình đồng thời nâng cao hiệu quả kinh tế - kỹ thuật.
• Tạo cơ sở pháp lý đồng bộ cho các cơ quan chuyên môn về xây dựng thực hiện công tác thẩm định, phê duyệt thiết kế bản vẽ thi công.

Điều kiện và nguyên tắc áp dụng cấp độ dẻo thấp (DCL)

Bộ Xây dựng đưa ra các hướng dẫn cụ thể về điều kiện kỹ thuật để áp dụng cấp độ dẻo thấp (DCL) trong thiết kế kháng chấn như sau:

• Phân vùng gia tốc nền: Cấp độ dẻo thấp (DCL) được phép áp dụng đối với các công trình xây dựng tại các khu vực có hoạt động động đất yếu. Cụ thể là các vùng có gia tốc nền thiết kế (ag) nằm trong ngưỡng giới hạn cho phép theo quy định của tiêu chuẩn TCVN 9386:2012 (thường áp dụng khi gia tốc nền thiết kế ag nhân với hệ số nền S nhỏ hơn hoặc bằng 0,08g).
• Sự phù hợp với hệ thống tiêu chuẩn: Khi thiết kế kết cấu theo cấp độ dẻo thấp (DCL), các kỹ sư phải tuân thủ đầy đủ các quy định về phân tích nội lực, tổ hợp tải trọng và các yêu cầu cấu tạo tối thiểu đối với kết cấu bê tông cốt thép theo quy định của TCVN 5574:2018 và các phần tương ứng của tiêu chuẩn Eurocode 8 (EN 1998-1).
• Yêu cầu cấu tạo kháng chấn cơ bản: Mặc dù áp dụng cấp độ dẻo thấp, thiết kế vẫn phải tuân thủ các yêu cầu cấu tạo cơ bản để tránh hiện tượng phá hoại giòn của kết cấu, đặc biệt là tại các vị trí liên kết dầm - cột và vùng chân cột chịu lực chính.

Ý nghĩa thực tiễn đối với hoạt động xây dựng

Việc làm rõ quy định áp dụng cấp độ dẻo thấp (DCL) mang lại nhiều tác động tích cực cho các chủ thể tham gia hoạt động xây dựng:

• Tối ưu hóa chi phí đầu tư: Giảm thiểu lượng cốt thép đai và cốt thép dọc không cần thiết tại các vùng nút khung đối với công trình ở vùng ít nguy cơ động đất, giúp tiết kiệm đáng kể chi phí vật liệu.
• Nâng cao chất lượng thi công: Việc giảm mật độ cốt thép tại các nút liên kết giúp quá trình đổ và đầm bê tông diễn ra thuận lợi hơn, hạn chế tối đa hiện tượng rỗ bê tông, đảm bảo tính đồng nhất và khả năng chịu lực thực tế của cấu kiện.
• Rút ngắn thời gian thẩm định: Hướng dẫn rõ ràng từ Bộ Xây dựng giúp các đơn vị thiết kế và cơ quan thẩm định thiết kế dễ dàng thống nhất phương án, tránh các tranh cãi kỹ thuật kéo dài làm chậm tiến độ phê duyệt dự án.