Tóm tắt Công văn 4519/BYT-BM-TE năm 2019 về sử dụng phương pháp vô cảm gây tê vùng trong mổ lấy thai

Công văn 4519/BYT-BM-TE do Bộ Y tế ban hành là một văn bản chỉ đạo chuyên môn quan trọng trong lĩnh vực sản khoa và gây mê hồi sức. Văn bản này được đưa ra nhằm chấn chỉnh công tác áp dụng các phương pháp vô cảm khi phẫu thuật lấy thai, hướng tới mục tiêu tối thượng là giảm thiểu tai biến sản khoa và hạn chế tối đa tỷ lệ tử vong mẹ và trẻ sơ sinh.

- Bối cảnh ban hành và thực trạng cần khắc phục

Qua công tác giám sát, thẩm định các ca tử vong mẹ tại Hội đồng chuyên môn các cấp, Bộ Y tế phát hiện một số trường hợp tử vong có liên quan trực tiếp đến việc chỉ định phương pháp vô cảm chưa phù hợp. Cụ thể, việc lạm dụng hoặc chỉ định sai phương pháp gây tê tủy sống (một dạng gây tê vùng) trên các sản phụ có bệnh lý nền nặng đã dẫn đến các biến chứng nguy hiểm như tụt huyết áp kéo dài, ngừng tuần hoàn, gây nguy hiểm trực tiếp đến tính mạng của cả mẹ và con.

- Các trường hợp chống chỉ định gây tê tủy sống trong mổ lấy thai

Để đảm bảo an toàn tuyệt đối cho sản phụ, Bộ Y tế yêu cầu các cơ sở y tế không được sử dụng phương pháp gây tê tủy sống mà phải chuyển sang phương pháp gây mê nội khí quản hoặc các phương pháp vô cảm khác đối với các trường hợp sản phụ có các triệu chứng hoặc bệnh lý sau:

• Sản phụ bị tiền sản giật nặng hoặc sản giật.
• Sản phụ bị rau tiền đạo thể trung ương hoặc bán trung ương có nguy cơ chảy máu nhiều, rau bong non.
• Sản phụ có tình trạng sốc mất máu, suy tuần hoàn cấp tính hoặc có biểu hiện mất bù.
• Sản phụ bị rối loạn đông máu nặng hoặc đang sử dụng các thuốc chống đông máu.
• Sản phụ mắc các bệnh lý tim mạch nặng chưa được kiểm soát ổn định.

- Hướng dẫn quy trình kỹ thuật và chuyên môn tại các cơ sở y tế

Bộ Y tế đưa ra các yêu cầu kỹ thuật nghiêm ngặt đối với quy trình chuẩn bị và thực hiện phẫu thuật lấy thai:

• Khám và đánh giá trước mổ: Bác sĩ gây mê hồi sức phải phối hợp chặt chẽ với bác sĩ sản khoa để tiến hành thăm khám toàn diện cho sản phụ trước khi quyết định phương pháp vô cảm. Việc lựa chọn phương pháp phải dựa trên tình trạng lâm sàng thực tế của từng bệnh nhân.
• Chuẩn bị phương tiện cấp cứu: Tất cả các phòng mổ sản khoa phải được trang bị đầy đủ các phương tiện, trang thiết bị cấp cứu hồi sức tích cực, thuốc giải độc, thuốc vận mạch và hệ thống kiểm soát đường thở để sẵn sàng ứng phó khi xảy ra sự cố.
• Nâng cao năng lực xử trí tai biến: Đội ngũ y bác sĩ phải được tập huấn thường xuyên về quy trình xử trí các tai biến do gây tê vùng, đặc biệt là hội chứng ngộ độc thuốc tê toàn thân (LAST) và xử trí hạ huyết áp sâu.

- Trách nhiệm triển khai và giám sát thực hiện

Văn bản quy định rõ trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị trong việc tổ chức thực hiện chỉ đạo này:

• Sở Y tế các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương: Có trách nhiệm phổ biến, chỉ đạo và giám sát việc thực hiện công văn này đến tất cả các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có chuyên khoa sản trên địa bàn quản lý, bao gồm cả các cơ sở y tế tư nhân.
• Các bệnh viện trực thuộc Bộ Y tế và bệnh viện tuyến cuối: Chủ động rà soát, cập nhật quy trình kỹ thuật gây tê, gây mê trong sản khoa; đồng thời tăng cường hỗ trợ chuyên môn, đào tạo và chuyển giao kỹ thuật cho các bệnh viện tuyến dưới.
• Các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có chuyên khoa sản: Phải nghiêm túc thực hiện các hướng dẫn chuyên môn, tổ chức bình ca lâm sàng đối với các trường hợp tai biến để rút kinh nghiệm sâu sắc trong toàn đơn vị.