Giới thiệu chung về Công văn 4738/TCHQ-GSQL

Công văn 4738/TCHQ-GSQL do Tổng cục Hải quan ban hành là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng dành cho các Cục Hải quan tỉnh, thành phố. Văn bản này tập trung giải quyết các vướng mắc liên quan đến việc kiểm tra, xác định tính hợp lệ của vận tải đơn (Bill of Lading) được phát hành từ nước thứ ba trong quá trình thực hiện thủ tục hải quan và áp dụng thuế suất ưu đãi đặc biệt theo các Hiệp định thương mại tự do (FTA).

Bối cảnh và mục đích ban hành

Trong hoạt động thương mại quốc tế, việc mua bán hàng hóa thông qua trung gian hoặc sử dụng dịch vụ logistics của bên thứ ba rất phổ biến. Điều này dẫn đến trường hợp vận tải đơn được phát hành bởi một tổ chức, đại lý tại nước thứ ba (không phải nước xuất khẩu hay nước nhập khẩu). Để đảm bảo tính thống nhất trong khâu kiểm tra hồ sơ hải quan trên toàn quốc, Tổng cục Hải quan đã ban hành Công văn 4738/TCHQ-GSQL nhằm làm rõ các nguyên tắc chấp nhận chứng từ này, tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu hợp pháp của doanh nghiệp.

Các nội dung hướng dẫn cốt lõi của Công văn 4738/TCHQ-GSQL

Văn bản đưa ra các nguyên tắc và tiêu chí cụ thể để cơ quan hải quan địa phương căn cứ thực hiện khi kiểm tra vận tải đơn phát hành từ nước thứ ba:

• Nguyên tắc chấp nhận vận tải đơn từ nước thứ ba: Cơ quan hải quan chấp nhận vận tải đơn được phát hành từ nước thứ ba nếu chứng từ này đáp ứng đầy đủ các quy định về quy tắc vận chuyển thẳng (direct consignment) theo quy định của từng Hiệp định thương mại tự do (FTA) liên quan. Việc vận tải đơn được phát hành bởi một bên thứ ba không phải là lý do duy nhất để bác bỏ tính hợp lệ của chứng từ này hoặc từ chối cho hàng hóa hưởng ưu đãi thuế quan.
• Yêu cầu về tính đồng nhất và khớp đúng của thông tin: Các thông tin thể hiện trên vận tải đơn phát hành từ nước thứ ba phải hoàn toàn phù hợp và thống nhất với các chứng từ khác trong bộ hồ sơ hải quan. Cụ thể, các thông tin về tên hàng hóa, số lượng, trọng lượng, cảng xếp hàng (tại nước xuất khẩu thành viên), cảng dỡ hàng (tại Việt Nam) và ký mã hiệu phải khớp với thông tin trên Chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O), Hóa đơn thương mại (Commercial Invoice) và Phiếu đóng gói (Packing List).
• Xác minh tuyến đường vận chuyển thực tế: Vận tải đơn phải thể hiện rõ ràng luồng đi của hàng hóa từ nước xuất khẩu trực tiếp đến Việt Nam. Trong trường hợp hàng hóa có quá cảnh qua nước thứ ba, doanh nghiệp phải cung cấp thêm các chứng từ chứng minh hàng hóa nằm dưới sự giám sát của cơ quan hải quan nước quá cảnh và không tham gia vào bất kỳ quá trình gia công, chế biến sâu nào khác tại nước quá cảnh đó.

Hướng dẫn nghiệp vụ đối với Công chức Hải quan

Tổng cục Hải quan yêu cầu công chức hải quan khi thực hiện kiểm tra hồ sơ cần lưu ý các điểm sau:

• Không tự ý đặt ra các yêu cầu thủ tục rườm rà, gây khó khăn cho doanh nghiệp khi xuất trình vận tải đơn phát hành từ nước thứ ba nếu chứng từ đó đã hợp lệ về mặt nội dung và hình thức theo quy định pháp luật.
• Tập trung đối chiếu kỹ lưỡng thông tin giữa vận tải đơn với Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) để đảm bảo không có sự gian lận về xuất xứ hoặc chuyển tải bất hợp pháp nhằm lẩn tránh các biện pháp phòng vệ thương mại.
• Trong trường hợp phát hiện nghi ngờ hợp lý về tính trung thực của vận tải đơn hoặc hành trình vận chuyển thực tế, công chức hải quan phải báo cáo cấp có thẩm quyền để tiến hành xác minh theo đúng quy trình nghiệp vụ quy định, tránh việc tự ý bác bỏ gây thiệt hại cho doanh nghiệp.

Khuyến nghị dành cho Doanh nghiệp xuất nhập khẩu

Để quá trình thông quan hàng hóa diễn ra thuận lợi và tránh các rủi ro bị bác bỏ C/O hoặc từ chối ưu đãi thuế quan, doanh nghiệp cần chủ động thực hiện các biện pháp sau:

• Yêu cầu các đơn vị vận chuyển hoặc đại lý phát hành vận tải đơn tại nước thứ ba ghi nhận chính xác, đầy đủ các thông tin về hành trình, cảng đi, cảng đến và mô tả hàng hóa trùng khớp hoàn toàn với thông tin trên C/O.
• Chuẩn bị sẵn sàng các chứng từ chứng minh việc vận chuyển thẳng hoặc chứng từ giám sát hải quan tại nước quá cảnh (nếu có) để giải trình nhanh chóng, kịp thời khi cơ quan hải quan yêu cầu làm rõ.
• Thường xuyên cập nhật các hướng dẫn nghiệp vụ từ Tổng cục Hải quan để chủ động xử lý các tình huống phát sinh liên quan đến chứng từ vận tải quốc tế trong chuỗi cung ứng toàn cầu.