Tóm tắt Công văn 4740/TCHQ-TXNK năm 2013 về báo cáo vướng mắc thực hiện Luật quản lý thuế sửa đổi

Công văn 4740/TCHQ-TXNK được Tổng cục Hải quan ban hành nhằm tổng hợp và báo cáo Bộ Tài chính về các vướng mắc, khó khăn phát sinh trong quá trình triển khai thực hiện Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý thuế (Luật số 21/2012/QH13) và Nghị định số 83/2013/NĐ-CP trong lĩnh vực hải quan. Đây là văn bản quan trọng phản ánh thực tế áp dụng pháp luật thuế đối với hàng hóa xuất nhập khẩu, đồng thời đề xuất các giải pháp tháo gỡ kịp thời cho doanh nghiệp và cơ quan hải quan địa phương.

Các vướng mắc cốt lõi về thời hạn nộp thuế và bảo lãnh thuế

Tổng cục Hải quan đã chỉ ra nhiều điểm bất cập liên quan đến quy định mới về thời hạn nộp thuế đối với nguyên liệu, vật tư nhập khẩu để sản xuất hàng xuất khẩu và việc áp dụng bảo lãnh ngân hàng:

• Thời hạn nộp thuế 275 ngày: Quy định yêu cầu doanh nghiệp phải đáp ứng các điều kiện khắt khe như có cơ sở sản xuất, không nợ thuế quá hạn, có hoạt động xuất nhập khẩu tối thiểu 2 năm. Nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc chứng minh năng lực sản xuất hoặc bị gián đoạn thời gian hoạt động do yếu tố khách quan, dẫn đến không được áp dụng thời hạn 275 ngày.
• Bảo lãnh riêng và bảo lãnh chung: Việc áp dụng bảo lãnh thuế bằng thư bảo lãnh của tổ chức tín dụng gặp vướng mắc về thủ tục xác nhận, đối chiếu thông tin giữa ngân hàng thương mại và cơ quan hải quan. Hệ thống công nghệ thông tin chưa đồng bộ dẫn đến việc cập nhật thông tin bảo lãnh bị chậm trễ, gây ách tắc cho hàng hóa thông quan.
• Xử lý nợ thuế đối với doanh nghiệp giải thể, phá sản: Quy định về phân loại nợ và xóa nợ thuế đối với các doanh nghiệp đã ngừng hoạt động, giải thể hoặc phá sản nhưng chưa hoàn thành nghĩa vụ thuế còn phức tạp, thiếu hướng dẫn chi tiết về hồ sơ pháp lý.

Vướng mắc trong việc áp dụng các biện pháp cưỡng chế thuế

Công tác cưỡng chế thi hành quyết định hành chính thuế theo quy định mới phát sinh một số bất cập trong thực tế triển khai:

• Biện pháp dừng làm thủ tục hải quan: Đây là biện pháp cưỡng chế mạnh mẽ nhưng dễ gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến chuỗi cung ứng của doanh nghiệp. Công văn phản ánh vướng mắc khi áp dụng biện pháp này đối với các lô hàng phục vụ an ninh, quốc phòng, phòng chống thiên tai hoặc hàng hóa dễ hư hỏng.
• Thứ tự áp dụng các biện pháp cưỡng chế: Việc chuyển đổi giữa các biện pháp cưỡng chế (từ trích tài khoản, khấu trừ lương đến kê biên tài sản, thu hồi giấy phép) chưa có sự linh hoạt, gây khó khăn cho cơ quan hải quan trong việc lựa chọn biện pháp tối ưu và hiệu quả nhất.

Vấn đề tính tiền chậm nộp và xử lý tiền thuế nộp thừa

Các quy định mới về xử lý tài chính hành chính thuế cũng ghi nhận nhiều ý kiến phản hồi từ các cục hải quan địa phương:

• Mức tính tiền chậm nộp: Việc áp dụng mức tính tiền chậm nộp mới (0,05% hoặc 0,07% mỗi ngày tùy thuộc vào thời gian chậm nộp) đòi hỏi hệ thống kế toán thuế của hải quan phải được nâng cấp để tự động phân loại và tính toán chính xác, tránh sai sót thủ công.
• Hoàn trả tiền thuế nộp thừa: Quy trình, thủ tục hoàn trả hoặc bù trừ tiền thuế, tiền chậm nộp, tiền phạt nộp thừa còn rườm rà. Việc xác định thời điểm phát sinh khoản nộp thừa để tính lãi (nếu có) vẫn chưa thống nhất giữa các văn bản hướng dẫn.

Đề xuất và kiến nghị giải quyết của Tổng cục Hải quan

Để khắc phục các vướng mắc nêu trên, Tổng cục Hải quan đã đưa ra các kiến nghị cụ thể gửi Bộ Tài chính xem xét:

• Hoàn thiện khung pháp lý: Kiến nghị Bộ Tài chính sớm ban hành Thông tư hướng dẫn chi tiết Luật Quản lý thuế sửa đổi, trong đó làm rõ các tiêu chí xác định doanh nghiệp chấp hành tốt pháp luật thuế và đơn giản hóa thủ tục bảo lãnh ngân hàng.
• Nâng cấp hệ thống công nghệ thông tin: Đẩy nhanh tiến độ kết nối dữ liệu giữa cơ quan hải quan, cơ quan thuế và các ngân hàng thương mại để tự động hóa việc kiểm tra bảo lãnh, thông quan nhanh chóng và quản lý nợ thuế chính xác.
• Tạo điều kiện cho doanh nghiệp: Cho phép áp dụng các biện pháp chuyển tiếp linh hoạt đối với những hợp đồng nhập khẩu nguyên liệu sản xuất xuất khẩu ký kết trước ngày Luật sửa đổi có hiệu lực nhằm tránh gây xáo trộn hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.