Giới thiệu về Công văn 5186/TCHQ-TXNK năm 2023

Công văn 5186/TCHQ-TXNK do Tổng cục Hải quan ban hành năm 2023 là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng gửi đến các Cục Hải quan tỉnh, thành phố nhằm giải quyết các vướng mắc liên quan đến việc xác định trị giá hải quan đối với hàng hóa thay đổi mục đích sử dụng hoặc chuyển tiêu thụ nội địa. Văn bản này đóng vai trò định hướng, bảo đảm việc áp dụng thống nhất các quy định pháp luật về trị giá hải quan trên phạm vi toàn quốc.

Nguyên tắc xác định trị giá hải quan khi thay đổi mục đích sử dụng

Tổng cục Hải quan hướng dẫn cụ thể về nguyên tắc và căn cứ pháp lý để xác định trị giá hải quan đối với các trường hợp hàng hóa thay đổi mục đích sử dụng:

• Thời điểm xác định trị giá: Trị giá hải quan đối với hàng hóa thay đổi mục đích sử dụng được xác định tại thời điểm người khai hải quan đăng ký tờ khai hải quan mới (tờ khai thay đổi mục đích sử dụng hoặc chuyển tiêu thụ nội địa).
• Cơ sở pháp lý áp dụng: Việc xác định trị giá hải quan phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định tại Thông tư số 39/2015/TT-BTC (đã được sửa đổi, bổ sung tại Thông tư số 60/2019/TT-BTC) và Thông tư số 38/2015/TT-BTC (đã được sửa đổi, bổ sung tại Thông tư số 39/2018/TT-BTC) của Bộ Tài chính.
• Đối với hàng hóa là máy móc, thiết bị đã qua sử dụng: Khi thay đổi mục đích sử dụng, trị giá hải quan được xác định trên cơ sở giá trị sử dụng còn lại của hàng hóa. Giá trị này được tính toán dựa trên thời gian sử dụng và tỷ lệ khấu hao thực tế tại Việt Nam theo đúng quy định pháp luật về quản lý tài sản và khấu hao.
• Đối với hàng hóa mới 100% (chưa qua sử dụng): Trường hợp hàng hóa nhập khẩu ban đầu thuộc đối tượng miễn thuế, không chịu thuế nhưng chưa qua sử dụng tại Việt Nam và nay chuyển đổi mục đích sử dụng, trị giá hải quan sẽ được xác định theo trị giá khai báo tại thời điểm nhập khẩu ban đầu, với điều kiện trị giá đó được cơ quan hải quan chấp nhận là phù hợp.

Quy định về kê khai, tính thuế và trách nhiệm của các bên

Công văn 5186/TCHQ-TXNK làm rõ nghĩa vụ của người khai hải quan cũng như thẩm quyền kiểm tra, giám sát của cơ quan hải quan:

• Áp dụng chính sách thuế và tỷ giá: Thuế suất, tỷ giá ngoại tệ và các chính sách quản lý thuế đối với hàng hóa thay đổi mục đích sử dụng được áp dụng tại thời điểm đăng ký tờ khai hải quan mới, trừ các trường hợp đặc biệt được pháp luật quy định cụ thể khác.
• Trách nhiệm của người khai hải quan: Doanh nghiệp có nghĩa vụ tự kê khai, tự xác định trị giá hải quan một cách trung thực, chính xác và chịu trách nhiệm hoàn toàn trước pháp luật về tính hợp pháp của các chứng từ, hồ sơ cung cấp cho cơ quan hải quan.
• Trách nhiệm kiểm tra của cơ quan hải quan: Công chức hải quan có nhiệm vụ kiểm tra chi tiết hồ sơ, đối chiếu thông tin khai báo của doanh nghiệp với cơ sở dữ liệu giá của ngành hải quan. Nếu phát hiện doanh nghiệp khai báo trị giá không đúng thực tế hoặc có nghi vấn, cơ quan hải quan có quyền bác bỏ trị giá khai báo, thực hiện xác định trị giá hải quan theo các phương pháp quy định và tiến hành ấn định thuế, xử phạt vi phạm hành chính theo quy định.

Ý nghĩa thực tiễn của văn bản

Việc ban hành Công văn 5186/TCHQ-TXNK mang lại những tác động tích cực đối với hoạt động xuất nhập khẩu và quản lý nhà nước:

• Thống nhất quy trình nghiệp vụ: Giúp loại bỏ sự lúng túng của các Chi cục Hải quan địa phương trong việc xử lý hồ sơ chuyển đổi mục đích sử dụng, đảm bảo tính nhất quán và minh bạch của pháp luật.
• Hỗ trợ doanh nghiệp tuân thủ: Giúp các doanh nghiệp (đặc biệt là doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, doanh nghiệp chế xuất) nắm rõ cách thức tính thuế khi thanh lý máy móc, thiết bị hoặc chuyển nhượng tài sản, từ đó chủ động lập kế hoạch tài chính và giảm thiểu rủi ro pháp lý.
• Phòng chống gian lận thương mại: Ngăn chặn hiệu quả các hành vi lợi dụng chính sách ưu đãi thuế (như tạm nhập tái xuất, miễn thuế đầu tư) để nhập khẩu hàng hóa rồi tự ý tiêu thụ nội địa trái phép hoặc khai thấp trị giá nhằm trốn thuế.