Công văn 5281/TCHQ-GSQL do Tổng cục Hải quan ban hành là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng nhằm giải quyết các vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện thủ tục xuất nhập khẩu tại chỗ đối với sản phẩm gia công. Văn bản này đưa ra các chỉ đạo chi tiết cho các Cục Hải quan tỉnh, thành phố nhằm thống nhất quy trình thực hiện, đảm bảo tuân thủ đúng quy định của pháp luật hải quan và tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động của doanh nghiệp.

- Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh của hướng dẫn

• Áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân thực hiện hoạt động gia công hàng hóa cho thương nhân nước ngoài có chỉ định giao hàng tại Việt Nam (xuất khẩu tại chỗ).
• Áp dụng đối với các doanh nghiệp nội địa nhập khẩu sản phẩm gia công từ các doanh nghiệp nhận gia công theo chỉ định của thương nhân nước ngoài (nhập khẩu tại chỗ).
• Hướng dẫn các cơ quan hải quan địa phương trong việc kiểm tra, giám sát và thông quan hàng hóa đối với loại hình xuất nhập khẩu đặc thù này.

- Quy định về thủ tục hải quan đối với xuất nhập khẩu tại chỗ sản phẩm gia công

• Thời hạn làm thủ tục hải quan: Doanh nghiệp phải tuân thủ nghiêm ngặt thời hạn đăng ký tờ khai hải quan đối ứng giữa bên xuất khẩu và bên nhập khẩu tại chỗ theo quy định pháp luật về hải quan hiện hành.
• Hồ sơ hải quan yêu cầu: Ngoài các chứng từ thông thường, doanh nghiệp phải xuất trình văn bản chỉ định giao hàng tại Việt Nam của thương nhân nước ngoài, hợp đồng gia công, và hóa đơn thương mại hoặc hóa đơn giá trị gia tăng theo đúng quy định.
• Sự đồng bộ giữa các tờ khai: Tổng cục Hải quan yêu cầu cơ quan hải quan nơi làm thủ tục phải kiểm tra tính khớp đúng về thông tin hàng hóa, số lượng, trị giá giữa tờ khai xuất khẩu tại chỗ và tờ khai nhập khẩu tại chỗ đối ứng.

- Giải quyết vướng mắc về chính sách thuế và thủ tục đối ứng

• Xử lý trường hợp chậm trễ mở tờ khai đối ứng: Hướng dẫn cụ thể cách thức xử lý khi bên nhập khẩu tại chỗ không thực hiện hoặc chậm trễ thực hiện thủ tục nhập khẩu đối ứng, nhằm tránh ách tắc hàng hóa và đảm bảo quyền lợi hợp pháp của bên xuất khẩu (doanh nghiệp gia công).
• Chính sách thuế đối với sản phẩm gia công xuất khẩu tại chỗ: Xác định rõ nghĩa vụ thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu và thuế giá trị gia tăng (GTGT) đối với từng trường hợp cụ thể, đảm bảo không thu thuế trùng lặp và thực hiện đúng ưu đãi thuế đối với loại hình gia công xuất khẩu.
• Quản lý phế liệu, phế phẩm: Hướng dẫn thủ tục tiêu hủy hoặc chuyển tiêu thụ nội địa đối với phế liệu, phế phẩm phát sinh từ quá trình gia công sản phẩm xuất khẩu tại chỗ.

- Trách nhiệm của cơ quan hải quan và doanh nghiệp liên quan

• Đối với cơ quan hải quan: Tăng kỳ công tác kiểm tra sau thông quan đối với các lô hàng xuất nhập khẩu tại chỗ có dấu hiệu rủi ro cao; hỗ trợ, giải đáp kịp thời các vướng mắc phát sinh của doanh nghiệp trên địa bàn quản lý.
• Đối với doanh nghiệp: Phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác, trung thực của các chứng từ, hồ sơ đã nộp; lưu trữ đầy đủ sổ sách kế toán, chứng từ thanh toán qua ngân hàng để phục vụ công tác kiểm tra, quyết toán thuế.

Tóm lại, Công văn 5281/TCHQ-GSQL đóng vai trò là cơ sở pháp lý quan trọng giúp thống nhất cách hiểu và áp dụng pháp luật hải quan đối với hoạt động xuất nhập khẩu tại chỗ sản phẩm gia công, góp phần minh bạch hóa thủ tục hành chính và thúc đẩy hoạt động thương mại quốc tế tại Việt Nam.