Công văn 5335/VPCP-KTTH năm 2017 do Văn phòng Chính phủ ban hành là văn bản chỉ đạo quan trọng của Lãnh đạo Chính phủ về việc đánh giá toàn diện tình hình hoạt động của các Quỹ đầu tư phát triển địa phương. Đồng thời, văn bản đưa ra các định hướng then chốt nhằm sửa đổi, bổ sung và hoàn thiện khung khổ pháp lý, tạo cơ sở cho sự phát triển bền vững của mô hình tài chính này.

Đánh giá tình hình hoạt động của Quỹ đầu tư phát triển địa phương

Chính phủ ghi nhận những đóng góp tích cực cũng như chỉ ra các hạn chế, vướng mắc trong thực tiễn hoạt động của các Quỹ đầu tư phát triển địa phương thời gian qua:

• Kết quả đạt được: Các quỹ đã bước đầu phát huy vai trò là công cụ tài chính hữu hiệu của chính quyền địa phương trong việc huy động các nguồn lực xã hội, đầu tư phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội kỹ thuật, giảm tải áp lực cho ngân sách nhà nước.
• Hạn chế về quy mô và năng lực tài chính: Nhiều quỹ có quy mô vốn điều lệ còn quá nhỏ, chưa đáp ứng được nhu cầu vốn cho các dự án đầu tư quy mô lớn tại địa phương.
• Vướng mắc về cơ chế nghiệp vụ: Các quy định về hoạt động đầu tư trực tiếp, cho vay đầu tư, huy động vốn và ủy thác còn nhiều điểm chưa đồng bộ, gây khó khăn cho quá trình thực thi và kiểm soát rủi ro.
• Công tác quản lý, giám sát: Sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước ở trung ương và địa phương trong việc thanh tra, kiểm tra, giám sát hoạt động của các quỹ có lúc chưa chặt chẽ và thường xuyên.

Định hướng sửa đổi và hoàn thiện khung khổ pháp lý

Để khắc phục triệt để các tồn tại và nâng cao hiệu quả hoạt động của các quỹ, Chính phủ đã đưa ra các chỉ đạo cụ thể về việc xây dựng thể chế mới:

• Xây dựng Nghị định mới thay thế: Giao Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với các Bộ, ngành liên quan và Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương nghiên cứu, xây dựng Nghị định mới thay thế cho các văn bản cũ (như Nghị định 138/2007/NĐ-CP và Nghị định 37/2013/NĐ-CP).
• Kiện toàn mô hình tổ chức: Hoàn thiện các quy định về bộ máy quản lý, điều hành, đảm bảo tính chuyên nghiệp, độc lập, phân định rõ trách nhiệm của Hội đồng quản lý, Ban giám đốc và Ban kiểm soát Quỹ.
• Xác định rõ phạm vi và giới hạn hoạt động: Quy định cụ thể danh mục các lĩnh vực được phép đầu tư, cho vay; thiết lập các giới hạn an toàn tài chính, tỷ lệ bảo đảm an toàn vốn và giới hạn cấp tín dụng đối với một khách hàng hoặc nhóm khách hàng liên quan.
• Đa dạng hóa nguồn vốn huy động: Tạo hành lang pháp lý thông thoáng nhưng an toàn để các quỹ huy động vốn từ các tổ chức tài chính trong và ngoài nước, bao gồm cả phương thức phát hành trái phiếu.
• Tăng cường công tác giám sát tài chính: Xây dựng tiêu chí đánh giá hiệu quả hoạt động và xếp loại quỹ định kỳ, minh bạch hóa thông tin tài chính nhằm hạn chế tối đa nợ xấu và thất thoát vốn nhà nước.

Tổ chức thực hiện và trách nhiệm của các cơ quan

Công văn phân công nhiệm vụ cụ thể cho các cơ quan chức năng nhằm đảm bảo tiến độ và chất lượng của việc cải cách pháp lý:

• Bộ Tài chính: Chịu trách nhiệm đầu mối tiếp thu ý kiến của các bên liên quan, hoàn thiện dự thảo Nghị định mới để trình Chính phủ xem xét, quyết định.
• Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố: Thực hiện rà soát, đánh giá thực trạng hoạt động của quỹ tại địa phương; đề xuất các giải pháp tháo gỡ khó khăn đặc thù và phối hợp chặt chẽ với Bộ Tài chính trong quá trình soạn thảo văn bản quy phạm pháp luật.
• Các Bộ, ngành liên quan: Có trách nhiệm tham gia đóng góp ý kiến chuyên môn thuộc lĩnh vực quản lý nhà nước của mình (như kế hoạch đầu tư, xây dựng, ngân hàng) để đảm bảo tính thống nhất của hệ thống pháp luật hiện hành.