Giới thiệu về Công văn 54/TCHQ-PC năm 2022

Công văn 54/TCHQ-PC được Tổng cục Hải quan ban hành nhằm hướng dẫn các Cục Hải quan tỉnh, thành phố thống nhất thực hiện việc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan đối với các trường hợp bị ảnh hưởng bởi dịch bệnh Covid-19. Đây là văn bản hướng dẫn quan trọng giúp tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu gặp trở ngại khách quan do dịch bệnh, đồng thời bảo đảm tính nghiêm minh và thống nhất của pháp luật.

1. Nguyên tắc xác định trường hợp không xử phạt do sự kiện bất khả kháng

Tổng cục Hải quan hướng dẫn việc không xử phạt vi phạm hành chính đối với các hành vi vi phạm do ảnh hưởng trực tiếp của dịch bệnh Covid-19 được xem xét dưới góc độ "sự kiện bất khả kháng" theo quy định của pháp luật:

• Khái niệm sự kiện bất khả kháng: Là sự kiện xảy ra một cách khách quan, không thể lường trước được và không thể khắc phục được mặc dù đã áp dụng mọi biện pháp cần thiết và khả năng cho phép.
• Ảnh hưởng của dịch Covid-19: Các biện pháp phong tỏa, cách ly y tế, giãn cách xã hội theo Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ hoặc quyết định của chính quyền địa phương được coi là rào cản khách quan khiến cá nhân, tổ chức không thể thực hiện nghĩa vụ hải quan đúng thời hạn.
• Điều kiện áp dụng: Doanh nghiệp hoặc cá nhân phải chứng minh được hành vi chậm trễ hoặc vi phạm là hệ quả trực tiếp từ các biện pháp phòng chống dịch, không phải do lỗi chủ quan của chủ thể.

2. Xem xét miễn xử phạt trong tình thế cấp thiết

Bên cạnh sự kiện bất khả kháng, Công văn cũng đề cập đến việc áp dụng quy định về "tình thế cấp thiết" để không xử phạt vi phạm hành chính:

• Định nghĩa tình thế cấp thiết: Là tình thế của cá nhân, tổ chức muốn tránh một nguy cơ đang thực tế đe dọa lợi ích của Nhà nước, của tập thể, quyền và lợi ích hợp pháp của mình hoặc của người khác mà không còn cách nào khác là phải có hành động gây một thiệt hại nhỏ hơn thiệt hại cần ngăn ngừa.
• Áp dụng thực tế: Trong bối cảnh dịch bệnh bùng phát mạnh, việc ưu tiên thông quan nhanh hàng hóa thiết yếu, vật tư y tế phục vụ phòng chống dịch có thể dẫn đến một số thiếu sót về mặt thủ tục hành chính. Những trường hợp này sẽ được cơ quan hải quan xem xét không xử phạt nếu đáp ứng đủ các điều kiện về tình thế cấp thiết.

3. Yêu cầu về hồ sơ và tài liệu chứng minh của doanh nghiệp

Để được xem xét không xử phạt vi phạm hành chính, cá nhân, tổ chức vi phạm có trách nhiệm cung cấp đầy đủ các giấy tờ, tài liệu chứng minh cho cơ quan Hải quan:

• Văn bản của cơ quan nhà nước có thẩm quyền: Quyết định phong tỏa, cách ly, giãn cách xã hội của địa phương nơi doanh nghiệp đặt trụ sở hoặc nơi có hàng hóa.
• Xác nhận của cơ quan y tế: Giấy tờ chứng minh người đại diện theo pháp luật hoặc nhân viên trực tiếp thực hiện thủ tục hải quan bị nhiễm Covid-19 (F0) hoặc phải cách ly y tế (F1) trong thời gian phát sinh nghĩa vụ làm thủ tục.
• Các tài liệu chứng minh nỗ lực khắc phục: Văn bản, email hoặc các chứng từ thể hiện doanh nghiệp đã tìm mọi biện pháp thay thế nhưng vẫn không thể hoàn thành thủ tục đúng hạn do ảnh hưởng của dịch bệnh.

4. Trách nhiệm của cơ quan Hải quan các cấp

Tổng cục Hải quan yêu cầu các Cục Hải quan tỉnh, thành phố thực hiện nghiêm túc các nội dung sau:

• Kiểm tra, xác minh kỹ lưỡng: Công chức hải quan thụ lý hồ sơ phải kiểm tra tính xác thực của các tài liệu do doanh nghiệp cung cấp, đối chiếu với tình hình thực tế tại địa phương thời điểm xảy ra vi phạm.
• Giải quyết khách quan, tạo điều kiện cho doanh nghiệp: Việc xem xét không xử phạt phải được thực hiện nhanh chóng, đúng quy trình pháp luật, tránh gây phiền hà, kéo dài thời gian thông quan hàng hóa của doanh nghiệp.
• Báo cáo vướng mắc kịp thời: Trong quá trình thực hiện, nếu phát sinh các trường hợp đặc biệt chưa được quy định rõ, các đơn vị phải kịp thời báo cáo về Tổng cục Hải quan để được hướng dẫn giải quyết thống nhất.