Giới thiệu về Công văn 545/BYT-PB năm 2026

Công văn 545/BYT-PB do Bộ Y tế ban hành là văn bản chỉ đạo khẩn cấp nhằm tăng cường công tác giám sát, chủ động phòng, chống dịch bệnh do vi rút Nipah. Đây là bệnh truyền nhiễm cấp tính nguy hiểm có tỷ lệ tử vong cao, lây truyền từ động vật sang người và chưa có vắc xin phòng ngừa đặc hiệu cũng như thuốc điều trị đặc hiệu. Văn bản hướng tới việc ngăn chặn nguy cơ xâm nhập của dịch bệnh vào Việt Nam và sẵn sàng ứng phó trong mọi tình huống.

Các nội dung chỉ đạo trọng tâm trong công tác phòng, chống dịch bệnh

Bộ Y tế yêu cầu các Sở Y tế tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, Viện Vệ sinh dịch tễ, Viện Pasteur và các đơn vị liên quan tập trung triển khai các biện pháp sau:

• Tăng cường giám sát chặt chẽ tại các cửa khẩu: Thực hiện giám sát nghiêm ngặt người nhập cảnh từ các vùng đang có dịch hoặc có lưu hành vi rút Nipah. Phát hiện sớm các trường hợp nghi ngờ có biểu hiện sốt, viêm đường hô hấp hoặc triệu chứng thần kinh để cách ly, xử lý kịp thời theo quy định.
• Chủ động giám sát tại cộng đồng và cơ sở y tế: Tổ chức giám sát, phát hiện sớm các ca bệnh nghi ngờ tại cộng đồng và các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh. Đặc biệt lưu ý đến những người có tiền sử đi du lịch hoặc trở về từ vùng dịch, hoặc có tiếp xúc gần với động vật truyền bệnh (như dơi ăn quả, lợn) hoặc người nhiễm bệnh.
• Nâng cao năng lực xét nghiệm chẩn đoán: Chỉ đạo các Viện Vệ sinh dịch tễ, Viện Pasteur chuẩn bị sẵn sàng trang thiết bị, sinh phẩm, hóa chất để tiếp nhận mẫu bệnh phẩm, thực hiện xét nghiệm chẩn đoán xác định vi rút Nipah nhanh chóng, chính xác và đảm bảo an toàn sinh học.

Công tác thu dung, điều trị và kiểm soát nhiễm khuẩn tại cơ sở y tế

Để hạn chế tối đa tỷ lệ tử vong và ngăn ngừa lây nhiễm chéo trong bệnh viện, Bộ Y tế đưa ra các yêu cầu cụ thể đối với hệ thống điều trị:

• Chuẩn bị khu vực cách ly và điều trị: Các bệnh viện và cơ sở y tế phải chủ động xây dựng phương án thu dung, cách ly, điều trị bệnh nhân nghi ngờ hoặc xác định nhiễm vi rút Nipah. Chuẩn bị đầy đủ cơ số thuốc, trang thiết bị hồi sức cấp cứu và phương tiện phòng hộ cá nhân cho nhân viên y tế.
• Thực hiện nghiêm ngặt kiểm soát nhiễm khuẩn: Áp dụng các biện pháp phòng ngừa chuẩn và phòng ngừa theo đường lây truyền (lây qua giọt bắn, tiếp xúc) tại các cơ sở y tế. Đảm bảo nhân viên y tế tuân thủ quy trình bảo hộ lao động khi chăm sóc và điều trị cho người bệnh.

Phối hợp liên ngành và đẩy mạnh công tác truyền thông

Công tác phòng chống dịch bệnh do vi rút Nipah đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của nhiều ban ngành và sự chủ động của người dân:

• Phối hợp chặt chẽ với ngành Thú y: Tăng cường chia sẻ thông tin về tình hình dịch bệnh trên động vật, đặc biệt là trên đàn lợn và quần thể dơi hoang dã, nhằm phát hiện sớm nguồn lây truyền và triển khai các biện pháp khoanh vùng, xử lý ổ dịch kịp thời.
• Đẩy mạnh truyền thông giáo dục sức khỏe: Tuyên truyền rộng rãi đến người dân về các biện pháp phòng bệnh cá nhân, bao gồm: không ăn trái cây bị dơi cắn hoặc có dấu hiệu hư hỏng; không uống nước nhựa cây chà là tươi chưa qua chế biến; rửa tay thường xuyên bằng xà phòng; tránh tiếp xúc gần với người bị bệnh hoặc động vật nghi nhiễm bệnh.

Trách nhiệm tổ chức thực hiện của các cơ quan, đơn vị

Bộ Y tế giao nhiệm vụ cụ thể cho từng đơn vị trong hệ thống y tế để đảm bảo hiệu quả thực thi cao nhất:

• Sở Y tế các tỉnh, thành phố: Tham mưu cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh xây dựng kế hoạch phòng chống dịch; chỉ đạo các đơn vị y tế trên địa bàn triển khai nghiêm túc các nội dung của Công văn; tổ chức các đoàn thanh tra, kiểm tra công tác chuẩn bị ứng phó dịch bệnh.
• Các Viện Vệ sinh dịch tễ, Viện Pasteur: Chịu trách nhiệm hỗ trợ chuyên môn, kỹ thuật về giám sát, điều tra dịch tễ và xét nghiệm cho các địa phương thuộc tuyến quản lý; sẵn sàng hỗ trợ nhân lực và trang thiết bị khi có yêu cầu.
• Các bệnh viện tuyến Trung ương: Sẵn sàng hỗ trợ chuyên môn kỹ thuật về cấp cứu, điều trị và kiểm soát nhiễm khuẩn cho các tuyến dưới khi có ca bệnh nặng hoặc bùng phát dịch.