Giới thiệu về Công văn 5451/TCHQ-GSQL năm 2020

Công văn 5451/TCHQ-GSQL do Tổng cục Hải quan ban hành là văn bản hướng dẫn quan trọng nhằm giải quyết các vướng mắc liên quan đến thủ tục hải quan và chính sách thuế đối với hoạt động thanh lý hàng hóa, máy móc, thiết bị tạo tài sản cố định, cũng như việc xử lý phế liệu, phế phẩm của doanh nghiệp chế xuất (DNCX). Văn bản này giúp thống nhất quy trình thực hiện giữa cơ quan hải quan địa phương và các doanh nghiệp, đảm bảo tuân thủ đúng quy định của pháp luật hải quan và thuế.

Các nội dung cốt lõi về thủ tục thanh lý hàng hóa của doanh nghiệp chế xuất

- Các hình thức thanh lý hàng hóa của doanh nghiệp chế xuất

Theo quy định hiện hành, doanh nghiệp chế xuất được quyền thanh lý các loại máy móc, thiết bị, phương tiện vận chuyển và hàng hóa nhập khẩu tạo tài sản cố định thông qua các hình thức cụ thể sau:

• Xuất khẩu ra nước ngoài.
• Bán vào thị trường nội địa Việt Nam.
• Chuyển sang tiêu dùng nội bộ của doanh nghiệp.
• Biếu, tặng cho các tổ chức, cá nhân tại Việt Nam.
• Tiêu hủy đối với các loại hàng hóa, máy móc không còn giá trị sử dụng hoặc phế liệu, phế phẩm phát sinh trong quá trình sản xuất.

- Quy trình và thủ tục hải quan khi thanh lý hàng hóa

Khi thực hiện thanh lý hàng hóa theo hình thức bán, biếu, tặng vào thị trường nội địa, doanh nghiệp chế xuất và đối tác mua hàng phải tuân thủ quy trình thủ tục hải quan nghiêm ngặt:

• Doanh nghiệp chế xuất phải thực hiện thủ tục thay đổi mục đích sử dụng đối với hàng hóa thanh lý. Việc đăng ký tờ khai hải quan mới được thực hiện tại Chi cục Hải quan quản lý doanh nghiệp chế xuất.
• Chính sách quản lý hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu và chính sách thuế được áp dụng tại thời điểm đăng ký tờ khai hải quan mới (trừ trường hợp tại thời điểm nhập khẩu ban đầu đã thực hiện đầy đủ chính sách quản lý).
• Đối tác nội địa mua hàng hóa thanh lý từ doanh nghiệp chế xuất phải làm thủ tục nhập khẩu tại chỗ tương ứng theo quy định về loại hình nhập khẩu.

- Chính sách thuế đối với hàng hóa thanh lý của doanh nghiệp chế xuất

Nghĩa vụ thuế đối với hàng hóa thanh lý được xác định rõ ràng nhằm tránh thất thu ngân sách nhà nước:

• Thuế nhập khẩu: Hàng hóa khi thanh lý vào nội địa phải kê khai và nộp thuế nhập khẩu. Trị giá tính thuế được xác định trên cơ sở giá trị sử dụng còn lại của hàng hóa tại thời điểm thay đổi mục đích sử dụng.
• Thuế giá trị gia tăng (GTGT): Doanh nghiệp chế xuất khi bán hàng hóa thanh lý vào nội địa phải xuất hóa đơn và thực hiện kê khai, nộp thuế GTGT theo quy định của pháp luật về thuế GTGT.
• Trường hợp xuất khẩu: Nếu doanh nghiệp chế xuất lựa chọn hình thức thanh lý bằng cách xuất khẩu ra nước ngoài thì không phải nộp thuế xuất khẩu, trừ trường hợp mặt hàng đó thuộc danh mục chịu thuế xuất khẩu của Việt Nam.

- Thủ tục tiêu hủy phế liệu, phế phẩm và hàng hóa thanh lý

Đối với các loại phế liệu, phế phẩm phát sinh từ quá trình sản xuất hoặc hàng hóa, máy móc cần tiêu hủy, doanh nghiệp chế xuất phải thực hiện theo quy trình giám sát chặt chẽ:

• Doanh nghiệp phải gửi văn bản thông báo phương án tiêu hủy đến Chi cục Hải quan quản lý trực tiếp, trong đó nêu rõ thời gian, địa điểm và phương pháp tiêu hủy.
• Quá trình tiêu hủy phải được thực hiện dưới sự giám sát trực tiếp của cơ quan hải quan hoặc tổ chức có chức năng giám sát môi trường theo quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường.
• Sau khi hoàn thành việc tiêu hủy, các bên liên quan phải lập biên bản xác nhận tiêu hủy có đầy đủ chữ ký của các thành viên tham gia giám sát.

Ý nghĩa và lưu ý đối với doanh nghiệp

Công văn 5451/TCHQ-GSQL mang lại sự minh bạch pháp lý, giúp doanh nghiệp chế xuất chủ động phương án xử lý tài sản hao mòn, máy móc lỗi thời hoặc phế liệu phát sinh. Doanh nghiệp cần lưu ý xác định chính xác nguồn gốc hàng hóa, tình trạng khấu hao thực tế và hoàn tất mọi nghĩa vụ khai báo hải quan trước khi dịch chuyển tài sản ra khỏi ranh giới doanh nghiệp chế xuất nhằm tránh các rủi ro pháp lý về trốn thuế hoặc vi phạm thủ tục hải quan.