Công văn 5802/BKHĐT-QLĐT năm 2019 do Bộ Kế hoạch và Đầu tư ban hành là văn bản hướng dẫn quan trọng nhằm làm rõ các quy định về phần công việc không áp dụng được một trong các hình thức lựa chọn nhà thầu trong quá trình lập và phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu cho các dự án đầu tư.

Phạm vi các phần công việc không áp dụng hình thức lựa chọn nhà thầu

Theo hướng dẫn của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, phần công việc không áp dụng được một trong các hình thức lựa chọn nhà thầu (quy định tại Khoản 4 Điều 35 Luật Đấu thầu) bao gồm các khoản mục chi phí đặc thù của dự án mà không thể hoặc không cần thiết phải tổ chức đấu thầu để lựa chọn nhà thầu thực hiện. Cụ thể gồm:

• Chi phí bồi thường, hỗ trợ và tái định cư: Đây là phần công việc thực hiện theo quy định của pháp luật về đất đai, do cơ quan nhà nước có thẩm quyền hoặc tổ chức dịch vụ công về đất đai thực hiện, không thuộc phạm vi đấu thầu thương mại.
• Chi phí quản lý dự án: Khoản chi phí dành cho hoạt động của Ban quản lý dự án hoặc chủ đầu tư tự thực hiện để quản lý dự án trong suốt quá trình đầu tư.
• Chi phí dự phòng: Khoản kinh phí được dự phòng cho các yếu tố phát sinh khối lượng và sai lệch do trượt giá trong quá trình thực hiện dự án, không cấu thành một gói thầu cụ thể tại thời điểm lập kế hoạch.
• Lãi vay trong thời gian xây dựng: Khoản chi phí tài chính phát sinh đối với các dự án có sử dụng nguồn vốn vay, được xác định theo hợp đồng tín dụng với tổ chức tín dụng.
• Các khoản thuế, phí và lệ phí: Các nghĩa vụ tài chính bắt buộc phải nộp vào ngân sách nhà nước theo quy định của pháp luật hiện hành.
• Các công việc tự thực hiện: Phần công việc do chủ đầu tư có đủ năng lực tự thực hiện theo quy định của pháp luật chuyên ngành và được người có thẩm quyền cho phép.

Nguyên tắc lập và trình duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu

Để đảm bảo tính hợp pháp và minh bạch, Công văn hướng dẫn các chủ đầu tư và cơ quan thẩm định tuân thủ các nguyên tắc sau:

• Phân định rõ ràng trong báo cáo: Trong tờ trình phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu, chủ đầu tư phải tách biệt rõ ràng giữa phần công việc thuộc các gói thầu (áp dụng hình thức lựa chọn nhà thầu) và phần công việc không áp dụng được hình thức lựa chọn nhà thầu.
• Cơ sở xác định giá trị: Giá trị của phần công việc này phải được xác định dựa trên tổng mức đầu tư đã được phê duyệt hoặc dự toán chi tiết được duyệt, đảm bảo tính chính xác và có thuyết minh cụ thể kèm theo.
• Trách nhiệm của người có thẩm quyền: Người có thẩm quyền khi phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu có trách nhiệm kiểm tra, giám sát chặt chẽ việc phân chia các phần công việc này, tránh tình trạng lạm dụng để chia nhỏ dự án hoặc né tránh việc áp dụng các hình thức đấu thầu cạnh tranh.

Ý nghĩa pháp lý và thực tiễn áp dụng

Hướng dẫn tại Công văn 5802/BKHĐT-QLĐT mang lại nhiều giá trị thực tiễn trong công tác quản lý dự án đầu tư công và các dự án sử dụng vốn nhà nước:

• Tăng cường tính minh bạch: Giúp các cơ quan thanh tra, kiểm toán dễ dàng nhận diện và kiểm soát toàn bộ cơ cấu nguồn vốn của dự án, ngăn ngừa thất thoát lãng phí.
• Tháo gỡ vướng mắc cho chủ đầu tư: Giúp các chủ đầu tư có cơ sở pháp lý rõ ràng để phân loại chi phí, tránh các sai sót pháp lý khi lập kế hoạch lựa chọn nhà thầu.
• Tối ưu hóa tiến độ dự án: Việc phân định rõ ràng giúp chủ đầu tư chủ động triển khai các công việc chuẩn bị mặt bằng, thủ tục hành chính song song với quá trình tổ chức đấu thầu các gói thầu xây lắp, mua sắm thiết bị.