Công văn 5808/TCHQ-GSQL do Tổng cục Hải quan ban hành nhằm hướng dẫn và làm rõ các quy định liên quan đến thủ tục hải quan, quản lý nhà nước đối với hoạt động đặt gia công phế liệu ở nước ngoài của các doanh nghiệp Việt Nam. Đây là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng, giải quyết các vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện thủ tục xuất khẩu phế liệu để thuê nước ngoài gia công và tái nhập khẩu sản phẩm sau gia công, đảm bảo tuân thủ đúng quy định của pháp luật hải quan và pháp luật bảo vệ môi trường.

Quy định về việc xuất khẩu phế liệu ra nước ngoài để gia công

Tổng cục Hải quan hướng dẫn cụ thể về điều kiện và thủ tục đối với việc đưa phế liệu từ Việt Nam ra nước ngoài để thực hiện hợp đồng gia công:

• Đối tượng phế liệu được phép đặt gia công: Phế liệu được phép xuất khẩu để đặt gia công ở nước ngoài phải là những loại phế liệu phát sinh trong quá trình sản xuất, tiêu dùng tại Việt Nam, không thuộc danh mục hàng hóa cấm xuất khẩu theo quy định của pháp luật.
• Thủ tục hải quan xuất khẩu: Doanh nghiệp thực hiện thủ tục xuất khẩu nguyên liệu, vật tư (trong trường hợp này là phế liệu) để gia công ở nước ngoài theo đúng quy định của pháp luật hải quan hiện hành. Doanh nghiệp phải khai báo đầy đủ, chính xác tên hàng, mã số HS, số lượng, trị giá của lô hàng phế liệu xuất khẩu trên tờ khai hải quan.
• Trách nhiệm về bảo vệ môi trường: Việc xuất khẩu phế liệu để gia công phải đảm bảo không gây ô nhiễm môi trường và tuân thủ các cam kết quốc tế về vận chuyển chất thải xuyên biên giới (như Công ước Basel) nếu phế liệu đó thuộc danh mục chất thải nguy hại hoặc chất thải cần kiểm soát.

Quy định về việc nhập khẩu sản phẩm sau gia công từ nước ngoài

Đối với sản phẩm hoàn chỉnh thu được từ quá trình gia công phế liệu ở nước ngoài khi nhập khẩu trở lại Việt Nam, Tổng cục Hải quan yêu cầu kiểm soát chặt chẽ các nội dung sau:

• Phân loại hàng hóa nhập khẩu: Sản phẩm thu hồi sau gia công phải được xác định rõ bản chất, mã số HS và chính sách mặt hàng tương ứng. Nếu sản phẩm sau gia công là hàng hóa thông thường, doanh nghiệp thực hiện thủ tục nhập khẩu và nộp thuế (nếu có) theo quy định đối với sản phẩm gia công ở nước ngoài nhập khẩu.
• Trường hợp sản phẩm nhập khẩu vẫn là phế liệu: Nếu sản phẩm thu được sau quá trình xử lý, gia công ở nước ngoài vẫn giữ tính chất là phế liệu và doanh nghiệp muốn nhập khẩu trở lại Việt Nam làm nguyên liệu sản xuất, doanh nghiệp bắt buộc phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện nghiêm ngặt về nhập khẩu phế liệu theo quy định tại Luật Bảo vệ môi trường. Điều này bao gồm việc phải có Giấy xác nhận đủ điều kiện về bảo vệ môi trường trong nhập khẩu phế liệu làm nguyên liệu sản xuất và lô hàng phải nằm trong Danh mục phế liệu được phép nhập khẩu do Thủ tướng Chính phủ ban hành.
• Nghĩa vụ thuế đối với sản phẩm tái nhập khẩu: Doanh nghiệp phải thực hiện nghĩa vụ thuế đối với phần trị giá tăng thêm của sản phẩm gia công nhập khẩu trở lại Việt Nam theo quy định của Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu và các văn bản hướng dẫn thi hành.

Công tác quản lý, giám sát của cơ quan Hải quan

Để ngăn chặn các hành vi lợi dụng hình thức đặt gia công ở nước ngoài để gian lận thương mại hoặc đưa chất thải trái phép vào Việt Nam, Tổng cục Hải quan chỉ đạo các Chi cục Hải quan địa phương tăng cường công tác kiểm tra, giám sát:

• Kiểm tra hồ sơ và thực tế hàng hóa: Thực hiện kiểm tra chặt chẽ hồ sơ hải quan, hợp đồng gia công, định mức gia công và kiểm tra thực tế hàng hóa đối với các lô hàng phế liệu xuất khẩu cũng như sản phẩm tái nhập khẩu nhằm đảm bảo tính trung thực của khai báo.
• Phối hợp liên ngành: Chủ động phối hợp với các cơ quan quản lý môi trường tại địa phương để kiểm tra, xác minh năng lực sản xuất, cơ sở gia công và nguồn gốc phế liệu đưa đi gia công khi có dấu hiệu nghi vấn hoặc rủi ro cao.
• Xử lý vi phạm: Kiên quyết xử lý nghiêm các trường hợp lợi dụng hình thức đặt gia công phế liệu để xuất khẩu trái phép tài nguyên hoặc nhập khẩu chất thải, phế liệu không đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật môi trường vào Việt Nam.