Tóm tắt Công văn 586/AIDS-ĐT năm 2021 về tư vấn tiêm chủng vắc xin phòng COVID-19 cho người nhiễm HIV

Công văn 586/AIDS-ĐT do Cục Phòng, chống HIV/AIDS ban hành năm 2021 là văn bản hướng dẫn chuyên môn quan trọng dành cho các cơ sở y tế nhằm bảo đảm an toàn và tăng cường tiếp cận vắc xin phòng COVID-19 cho người nhiễm HIV. Trong bối cảnh dịch bệnh phức tạp, đây là nhóm đối tượng dễ bị tổn thương và cần có sự tư vấn, phân loại tiêm chủng chuyên biệt.

- Sự cần thiết của việc tiêm vắc xin COVID-19 cho người nhiễm HIV

• Người nhiễm HIV có nguy cơ cao gặp biến chứng nghiêm trọng, suy hô hấp, phải điều trị tích cực hoặc tử vong khi mắc COVID-19, đặc biệt là những người chưa điều trị ARV hoặc có hệ miễn dịch suy giảm nặng.
• Việc tiêm vắc xin giúp giảm thiểu tối đa tỷ lệ tử vong và chuyển nặng, đồng thời bảo vệ hệ thống y tế điều trị HIV/AIDS tránh bị quá tải.
• Người nhiễm HIV được xác định là đối tượng ưu tiên tiêm chủng theo các chủ trương và hướng dẫn chung của Bộ Y tế về phòng, chống dịch COVID-19.

- Tính an toàn và hiệu quả của vắc xin đối với người nhiễm HIV

• Các loại vắc xin phòng COVID-19 được cấp phép tại Việt Nam đều an toàn cho người nhiễm HIV. Do vắc xin không chứa virus sống hoạt lực nên không có khả năng nhân lên hoặc gây bệnh cho người có hệ miễn dịch suy yếu.
• Hiệu quả bảo vệ của vắc xin ở người nhiễm HIV đang điều trị ARV ổn định tương đương với người không nhiễm HIV.
• Đối với người có số lượng tế bào CD4 thấp (dưới 200 tế bào/mm3), phản ứng miễn dịch sau tiêm có thể giảm đi đôi chút, nhưng vắc xin vẫn mang lại lợi ích bảo vệ vượt trội so với rủi ro nhiễm bệnh. Do đó, nhóm này vẫn được khuyến cáo tiêm chủng đầy đủ và không trì hoãn.

- Hướng dẫn tư vấn trước khi tiêm chủng

• Nhân viên y tế cần giải thích rõ ràng về lợi ích của vắc xin, giải tỏa tâm lý lo lắng và khẳng định tính an toàn của vắc xin đối với người nhiễm HIV.
• Tư vấn người bệnh tuyệt đối không tự ý ngừng thuốc kháng virus (ARV) trước và sau khi tiêm vắc xin. Việc điều trị ARV liên tục giúp duy trì tải lượng virus dưới ngưỡng ức chế và bảo vệ hệ miễn dịch.
• Khuyến khích người bệnh chủ động cung cấp thông tin về tình trạng nhiễm HIV, phác đồ ARV đang sử dụng, số lượng tế bào CD4 gần nhất (nếu có) và các bệnh đồng nhiễm cho bác sĩ khám sàng lọc.

- Phân loại địa điểm tiêm chủng và khám sàng lọc

• Tiêm chủng tại các điểm tiêm cộng đồng: Áp dụng cho người nhiễm HIV đang điều trị ARV ổn định, có thể trạng tốt, không có các bệnh lý nền nghiêm trọng hoặc các chống chỉ định khác theo quy định của Bộ Y tế.
• Tiêm chủng tại bệnh viện hoặc cơ sở y tế có năng lực cấp cứu: Áp dụng cho người nhiễm HIV ở giai đoạn AIDS (giai đoạn lâm sàng 4), người có số lượng tế bào CD4 dưới 200 tế bào/mm3, hoặc người đang có các nhiễm trùng cơ hội tiến triển chưa được kiểm soát ổn định.
• Quy trình khám sàng lọc trước tiêm phải tuân thủ nghiêm ngặt các hướng dẫn tạm thời của Bộ Y tế về khám sàng lọc trước tiêm chủng vắc xin phòng COVID-19.

- Theo dõi và xử trí phản ứng sau tiêm chủng

• Người nhiễm HIV sau khi tiêm vắc xin phải được theo dõi tại chỗ ít nhất 30 phút để phát hiện sớm các phản ứng dị ứng cấp tính hoặc phản vệ.
• Hướng dẫn người bệnh tiếp tục tự theo dõi sức khỏe tại nhà trong vòng 28 ngày, đặc biệt lưu ý trong 7 ngày đầu tiên sau tiêm.
• Yêu cầu người bệnh liên hệ ngay với cơ sở y tế hoặc đến bệnh viện gần nhất nếu xuất hiện các triệu chứng bất thường như sốt cao liên tục không đáp ứng với thuốc hạ sốt, đau ngực, khó thở, phát ban nhanh hoặc sưng nề vùng mặt, cổ họng.

- Trách nhiệm của các cơ sở điều trị HIV/AIDS

• Các phòng khám ngoại trú (OPC) điều trị HIV/AIDS có trách nhiệm rà soát, lập danh sách người bệnh đang quản lý để chủ động phối hợp với cơ quan y tế địa phương sắp xếp lịch tiêm chủng phù hợp.
• Tích cực truyền thông, cung cấp thông tin khoa học, chính thống về vắc xin COVID-19 nhằm nâng cao nhận thức và tỷ lệ đồng thuận tiêm chủng trong cộng đồng người nhiễm HIV.