Tóm tắt Công văn 6070/TCHQ-GSQL về thủ tục tiếp nhận lô hàng viện trợ không hoàn lại

Công văn 6070/TCHQ-GSQL do Tổng cục Hải quan ban hành nhằm hướng dẫn và thống nhất quy trình thực hiện thủ tục hải quan đối với hàng hóa nhập khẩu là viện trợ không hoàn lại. Văn bản này đóng vai trò quan trọng trong việc tháo gỡ các vướng mắc phát sinh, tạo điều kiện thuận lợi để các tổ chức, cá nhân nhanh chóng tiếp nhận và phân phối nguồn viện trợ nhân đạo, viện trợ phát triển từ nước ngoài vào Việt Nam.

1. Quy định về hồ sơ hải quan đối với hàng viện trợ không hoàn lại

Để thực hiện thủ tục thông quan cho các lô hàng viện trợ không hoàn lại, người khai hải quan phải chuẩn bị và xuất trình bộ hồ sơ hải quan đầy đủ theo quy định pháp luật. Các chứng từ cốt lõi bao gồm:

• Tờ khai hải quan: Thực hiện khai báo thông tin nhập khẩu theo mẫu quy định đối với hàng hóa phi thương mại hoặc hàng hóa nhập khẩu không nhằm mục đích thương mại.
• Quyết định phê duyệt tiếp nhận viện trợ: Văn bản phê duyệt tiếp nhận khoản viện trợ của cơ quan có thẩm quyền Việt Nam (Bộ, ngành, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh hoặc cơ quan được ủy quyền theo quy định quản lý và sử dụng viện trợ nước ngoài). Đây là chứng từ pháp lý tiên quyết để xác định tính hợp pháp của lô hàng.
• Tờ khai xác nhận viện trợ: Bản chính tờ khai xác nhận viện trợ có xác nhận của cơ quan tài chính có thẩm quyền (Bộ Tài chính hoặc Sở Tài chính) để làm cơ sở áp dụng chính sách thuế.
• Chứng từ vận tải và danh mục hàng hóa: Vận đơn (Bill of Lading) hoặc các chứng từ vận chuyển tương đương, kèm theo bản kê chi tiết hàng hóa (Packing List) để phục vụ công tác đối chiếu, kiểm tra thực tế khi cần thiết.

2. Chính sách thuế và thủ tục miễn thuế nhập khẩu, thuế GTGT

Chính sách ưu đãi thuế đối với hàng hóa viện trợ không hoàn lại được hướng dẫn cụ thể nhằm đảm bảo quyền lợi cho đơn vị tiếp nhận:

• Đối tượng không chịu thuế: Hàng hóa là viện trợ không hoàn lại thuộc đối tượng không chịu thuế nhập khẩu và thuế giá trị gia tăng (GTGT) ở khâu nhập khẩu theo quy định của Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu và Luật Thuế giá trị gia tăng.
• Cơ chế áp dụng miễn thuế: Cơ quan hải quan nơi làm thủ tục thực hiện việc không thu thuế hoặc miễn thuế dựa trên hồ sơ xác nhận viện trợ hợp lệ và quyết định phê duyệt tiếp nhận viện trợ do người khai hải quan cung cấp.
• Xử lý vướng mắc về thuế: Trường hợp chưa xuất trình đủ chứng từ xác nhận viện trợ tại thời điểm đăng ký tờ khai, người khai hải quan phải thực hiện nộp thuế hoặc bảo lãnh thuế theo quy định, sau khi có đủ chứng từ sẽ được hoàn trả theo quy định về xử lý tiền thuế nộp thừa.

3. Quy trình kiểm tra chuyên ngành và thông quan nhanh

Tổng cục Hải quan chỉ đạo các đơn vị hải quan địa phương tối ưu hóa quy trình kiểm tra để rút ngắn thời gian thông quan:

• Kiểm tra chuyên ngành: Đối với các mặt hàng thuộc danh mục kiểm tra chuyên ngành (như trang thiết bị y tế, thuốc, thực phẩm, phương tiện giao thông...), đơn vị tiếp nhận phải chủ động liên hệ với các bộ quản lý chuyên ngành để lấy giấy phép nhập khẩu hoặc kết quả kiểm tra chất lượng trước khi thông quan.
• Ưu tiên thông quan khẩn cấp: Đối với các lô hàng viện trợ khẩn cấp nhằm khắc phục hậu quả thiên tai, dịch bệnh, tai nạn hoặc cứu trợ nhân đạo, cơ quan hải quan áp dụng cơ chế thông quan nhanh, giải phóng hàng trước và hoàn thiện hồ sơ sau theo quy định của Luật Hải quan.

4. Trách nhiệm của các bên liên quan

Để đảm bảo công tác tiếp nhận viện trợ được thực hiện đúng mục đích và đúng pháp luật, văn bản phân định rõ trách nhiệm của các bên:

• Đối với đơn vị tiếp nhận viện trợ: Chịu trách nhiệm hoàn toàn trước pháp luật về tính chính xác của hồ sơ khai báo, sử dụng hàng hóa viện trợ đúng mục đích đã được phê duyệt, không được phép tự ý chuyển nhượng hoặc sử dụng vào mục đích thương mại khi chưa được cơ quan có thẩm quyền cho phép.
• Đối với cơ quan hải quan địa phương: Có trách nhiệm hướng dẫn chi tiết, tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho người khai hải quan; phối hợp chặt chẽ với các lực lượng chức năng tại cửa khẩu để giám sát, quản lý chặt chẽ lô hàng từ khâu tiếp nhận đến khi thông quan hoàn toàn, ngăn ngừa các hành vi lợi dụng chính sách viện trợ để buôn lậu hoặc gian lận thương mại.