Ngày 15 tháng 10 năm 2020, Tổng cục Hải quan đã ban hành Công văn số 6364/TCHQ-GSQL hướng dẫn về việc xử lý đối với các hợp đồng gia công không có sản phẩm xuất khẩu. Văn bản này được ban hành nhằm giải quyết triệt để các vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện thủ tục hải quan, quản lý thuế đối với nguyên liệu, vật tư nhập khẩu để gia công nhưng thực tế không có sản phẩm xuất khẩu ra nước ngoài.

Phạm vi áp dụng của văn bản bao gồm toàn bộ các hoạt động quản lý, giám sát hải quan đối với loại hình gia công hàng hóa cho thương nhân nước ngoài. Đối tượng áp dụng trực tiếp là các tổ chức, cá nhân tham gia thực hiện hợp đồng gia công, cùng các Chi cục Hải quan, Cục Hải quan các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chịu trách nhiệm quản lý địa bàn.

Xử lý nghĩa vụ thuế đối với nguyên liệu, vật tư nhập khẩu

• Trường hợp hợp đồng gia công kết thúc hoặc bị chấm dứt hiệu lực nhưng không có sản phẩm xuất khẩu, doanh nghiệp có nghĩa vụ kê khai và nộp thuế đầy đủ đối với lượng nguyên liệu, vật tư đã nhập khẩu.
• Doanh nghiệp phải thực hiện thủ tục chuyển đổi mục đích sử dụng (chuyển tiêu thụ nội địa) theo đúng quy định pháp luật hải quan hiện hành. Người nộp thuế tự kê khai, tính thuế và nộp đủ các loại thuế bao gồm thuế nhập khẩu, thuế giá trị gia tăng, và thuế tiêu thụ đặc biệt (nếu có) trên tờ khai hải quan mới.
• Trị giá tính thuế và thuế suất đối với nguyên liệu, vật tư chuyển tiêu thụ nội địa được xác định tại thời điểm đăng ký tờ khai hải quan mới, trừ trường hợp có quy định đặc biệt khác.

Thủ tục tiêu hủy nguyên liệu, vật tư, phế liệu, phế phẩm

• Nếu doanh nghiệp lựa chọn phương án tiêu hủy nguyên liệu, vật tư dư thừa hoặc phế liệu, phế phẩm phát sinh từ hợp đồng gia công không có sản phẩm xuất khẩu, quá trình tiêu hủy phải được thực hiện dưới sự giám sát trực tiếp của cơ quan hải quan.
• Doanh nghiệp phải gửi văn bản thông báo cho Chi cục Hải quan nơi quản lý hợp đồng gia công, trong đó nêu rõ lý do, thời gian, địa điểm tiêu hủy và danh sách chi tiết các loại nguyên liệu, vật tư cần tiêu hủy.
• Quá trình tiêu hủy bắt buộc phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp luật về bảo vệ môi trường và phải được lập biên bản xác nhận có chữ ký của các bên giám sát.

Thủ tục tái xuất nguyên liệu, vật tư nhập khẩu

• Trong trường hợp đối tác thuê gia công yêu cầu trả lại nguyên liệu, vật tư hoặc chuyển sang hợp đồng gia công khác, doanh nghiệp phải tiến hành thủ tục tái xuất hoặc chuyển khoản theo đúng quy định.
• Cơ quan hải quan có trách nhiệm kiểm tra thực tế hàng hóa tái xuất, đối chiếu chặt chẽ với hồ sơ nhập khẩu ban đầu nhằm đảm bảo tính chính xác về chủng loại, số lượng và ngăn chặn các hành vi gian lận thương mại.

Biện pháp xử lý của cơ quan Hải quan khi doanh nghiệp không tự nguyện khai báo

• Đối với các trường hợp hợp đồng gia công đã quá hạn nhưng doanh nghiệp không thực hiện báo cáo quyết toán, không giải trình được lượng nguyên liệu, vật tư nhập khẩu và không có sản phẩm xuất khẩu, cơ quan hải quan sẽ tiến hành kiểm tra tại trụ sở của người nộp thuế.
• Cơ quan hải quan sẽ thực hiện ấn định thuế đối với số lượng nguyên liệu, vật tư nhập khẩu chưa được xuất khẩu hoặc chưa được xử lý theo quy định, đồng thời tiến hành xử phạt vi phạm hành chính về hải quan theo đúng quy định pháp luật hiện hành.

Công văn số 6364/TCHQ-GSQL có hiệu lực hướng dẫn thực hiện ngay từ ngày ban hành (15/10/2020), tạo cơ sở pháp lý thống nhất cho các đơn vị hải quan địa phương xử lý dứt điểm các trường hợp tồn đọng liên quan đến hợp đồng gia công không có sản phẩm xuất khẩu.