Bối cảnh ban hành Công văn 7016/TCHQ-GSQL

Trong thời gian qua, tình trạng các cá nhân, tổ chức được hưởng quyền ưu đãi, miễn trừ ngoại giao (như cơ quan đại diện ngoại giao, cơ quan lãnh sự, tổ chức quốc tế và nhân viên của các cơ quan này) sau khi kết thúc nhiệm kỳ công tác tại Việt Nam đã tự ý chuyển nhượng, bán hoặc bàn giao xe ô tô tạm nhập khẩu miễn thuế cho các tổ chức, cá nhân khác sử dụng mà không thực hiện thủ tục chuyển nhượng, nộp thuế theo quy định diễn ra phức tạp. Để chấn chỉnh tình trạng này, Tổng cục Hải quan đã ban hành Công văn 7016/TCHQ-GSQL hướng dẫn chi tiết quy trình xử lý vi phạm, truy thu thuế và phối hợp liên ngành nhằm giải quyết triệt để các trường hợp sai phạm.

Các hành vi vi phạm cốt lõi bị xử lý

Công văn tập trung xác định và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm sau:

• Tự ý chuyển nhượng, mua bán, tặng cho xe ô tô mang biển số ngoại giao (biển NG, QT) cho các đối tượng không thuộc diện được hưởng quyền ưu đãi, miễn trừ ngoại giao mà không khai báo và làm thủ tục hải quan theo quy định.
• Người mua, người nhận chuyển nhượng sử dụng xe ô tô biển số ngoại giao trái phép, không thực hiện thủ tục sang tên, chuyển nhượng và nộp thuế.
• Các trường hợp đối tượng ưu đãi ngoại giao đã xuất cảnh, kết thúc nhiệm kỳ nhưng xe ô tô tạm nhập khẩu vẫn để lại Việt Nam cho người khác sử dụng trái quy định của pháp luật.

Quy trình xử lý vi phạm hành chính và truy thu thuế

Tổng cục Hải quan hướng dẫn các đơn vị hải quan địa phương thực hiện các bước xử lý cụ thể đối với xe ô tô tạm nhập miễn thuế vi phạm:

• Xác định thời điểm vi phạm và đối tượng nộp thuế: Thời điểm thay đổi mục đích sử dụng (chuyển nhượng trái phép) được xác định là thời điểm người được hưởng quyền ưu đãi ngoại giao bàn giao xe cho người mua. Người đang quản lý, sử dụng xe trái phép có trách nhiệm kê khai và nộp đủ các loại thuế phát sinh.
• Áp dụng chính sách thuế: Thuế nhập khẩu, thuế tiêu thụ đặc biệt và thuế giá trị gia tăng được tính tại thời điểm thay đổi mục đích sử dụng. Trị giá tính thuế được xác định trên cơ sở giá trị còn lại của xe ô tô tại thời điểm chuyển nhượng theo quy định của pháp luật hải quan hiện hành.
• Xử phạt vi phạm hành chính: Tiến hành lập biên bản vi phạm hành chính đối với hành vi tự ý thay đổi mục đích sử dụng hàng hóa miễn thuế mà không khai báo. Mức phạt được áp dụng nghiêm khắc theo quy định tại Nghị định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan.

Biện pháp phối hợp liên ngành để giải quyết triệt để

Để đảm bảo hiệu quả thực thi, Tổng cục Hải quan yêu cầu các đơn vị chủ động phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng liên quan:

• Phối hợp với Bộ Ngoại giao (Cục Lễ tân Nhà nước): Xác minh thông tin về thời gian kết thúc nhiệm kỳ của các cá nhân nước ngoài sở hữu xe; xác định tình trạng cư trú và quyền sở hữu hợp pháp đối với phương tiện tại thời điểm phát hiện vi phạm.
• Phối hợp với Bộ Công an (Cục Cảnh sát giao thông): Thực hiện rà soát, đối chiếu dữ liệu đăng ký xe. Tiến hành thu hồi biển số xe ngoại giao (biển NG, QT) đối với các trường hợp sử dụng xe không đúng đối tượng hoặc xe đã quá hạn tạm nhập mà không tái xuất, chuyển nhượng.
• Phối hợp với cơ quan Thuế địa phương: Kiểm tra, giám sát việc thực hiện nghĩa vụ thuế của các tổ chức, cá nhân nhận chuyển nhượng xe ô tô, đảm bảo không thất thu ngân sách nhà nước.

Trách nhiệm của Cục Hải quan các tỉnh, thành phố

Tổng cục Hải quan giao nhiệm vụ cụ thể cho các Cục Hải quan địa phương nhằm siết chặt quản lý:

• Tăng cường công tác rà soát, thống kê toàn bộ danh sách xe ô tô tạm nhập khẩu miễn thuế của các đối tượng ngoại giao đã quá hạn nhưng chưa làm thủ tục tái xuất hoặc chuyển nhượng.
• Thành lập các tổ công tác chuyên trách để trực tiếp xác minh, làm việc với người đang quản lý, sử dụng xe để yêu cầu thực hiện đúng thủ tục pháp luật.
• Kiên quyết xử lý nghiêm, tịch thu phương tiện hoặc chuyển cơ quan điều tra đối với các trường hợp cố tình trốn thuế, giả mạo hồ sơ giấy tờ để hợp thức hóa xe ngoại giao trái phép.