Công văn 7418/TCHQ-GSQL được Tổng cục Hải quan ban hành nhằm hướng dẫn Cục Hải quan các tỉnh, thành phố thống nhất thực hiện các biện pháp xử lý đối với các lô hàng nhập khẩu gửi kho ngoại quan đã quá thời hạn lưu giữ theo quy định của pháp luật nhưng chưa được đưa ra khỏi kho. Đây là văn bản chỉ đạo nghiệp vụ quan trọng, giúp giải quyết triệt để tình trạng ùn ứ hàng hóa tại các kho ngoại quan, đảm bảo hiệu quả quản lý nhà nước về hải quan và bảo vệ môi trường, an ninh trật tự tại khu vực cửa khẩu, cảng biển.

- Quy định về thời hạn lưu giữ hàng hóa tại kho ngoại quan

Theo quy định của Luật Hải quan và các văn bản hướng dẫn thi hành, thời hạn gửi hàng hóa tại kho ngoại quan được quy định chặt chẽ nhằm tránh việc lợi dụng kho ngoại quan để tích trữ hàng hóa vô thời hạn. Cụ thể:

• Thời hạn gửi hàng hóa tại kho ngoại quan không quá 12 tháng kể từ ngày được gửi vào kho. Trường hợp có lý do chính đáng thì được Giám đốc Cục Hải quan đang quản lý kho ngoại quan gia hạn một lần không quá 12 tháng.
• Trước khi hết thời hạn lưu giữ hoặc thời hạn gia hạn, chủ hàng hoặc người được chủ hàng ủy quyền phải thực hiện thủ tục xuất kho để tái xuất hoặc nhập khẩu vào nội địa Việt Nam.

- Các biện pháp xử lý đối với hàng hóa quá thời hạn gửi kho ngoại quan

Công văn hướng dẫn chi tiết quy trình xử lý đối với các lô hàng đã quá thời hạn lưu giữ (bao gồm cả thời gian gia hạn nếu có) mà chủ hàng không thực hiện thủ tục xuất kho hoặc không từ bỏ hàng hóa:

• Xác định thông tin và thông báo cho chủ hàng: Cơ quan hải quan quản lý kho ngoại quan có trách nhiệm rà soát, lập danh sách các lô hàng quá hạn. Thực hiện thông báo bằng văn bản cho chủ hàng, người vận chuyển hoặc chủ kho ngoại quan về việc hàng hóa đã quá hạn và yêu cầu xử lý trong thời hạn quy định.
• Thủ tục tịch thu, thanh lý hoặc tiêu hủy: Trong trường hợp quá thời hạn thông báo mà chủ hàng không đến nhận hoặc không thực hiện các thủ tục theo yêu cầu, cơ quan hải quan sẽ tiến hành các thủ tục tịch thu, bán đấu giá thanh lý sung công quỹ nhà nước hoặc tiêu hủy đối với hàng hóa hư hỏng, kém chất lượng, hàng hóa thuộc danh mục cấm nhập khẩu hoặc gây ô nhiễm môi trường.
• Xử lý đối với hàng hóa là chất thải, phế liệu, hàng có nguy cơ gây ô nhiễm: Đối với các lô hàng có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường hoặc là chất thải, cơ quan hải quan phối hợp chặt chẽ với các cơ quan quản lý môi trường để buộc chủ hàng hoặc hãng tàu vận chuyển phải thực hiện việc tái xuất ra khỏi lãnh thổ Việt Nam hoặc tiến hành tiêu hủy bắt buộc theo quy định pháp luật về bảo vệ môi trường.

- Trách nhiệm của doanh nghiệp kinh doanh kho ngoại quan và cơ quan hải quan

Văn bản phân định rõ trách nhiệm của các bên trong việc quản lý và xử lý hàng hóa tồn đọng quá hạn:

• Đối với doanh nghiệp kinh doanh kho ngoại quan: Có trách nhiệm theo dõi sát sao thời hạn của từng lô hàng gửi tại kho của mình. Phải chủ động thông báo cho chủ hàng khi hàng hóa sắp hết hạn và báo cáo kịp thời bằng văn bản cho Chi cục Hải quan quản lý khi hàng hóa quá hạn để có phương án xử lý. Doanh nghiệp kinh doanh kho ngoại quan phải chịu trách nhiệm phối hợp và hỗ trợ cơ quan hải quan trong quá trình kiểm kê, phân loại và xử lý hàng hóa quá hạn.
• Đối với Chi cục Hải quan quản lý kho ngoại quan: Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, không để xảy ra tình trạng hàng hóa quá hạn tồn đọng số lượng lớn mà không được xử lý. Chủ trì phối hợp với các đơn vị liên quan để thực hiện việc phân loại, định giá, tổ chức bán đấu giá hoặc tiêu hủy hàng hóa theo đúng trình tự, thủ tục pháp luật quy định.

- Ý nghĩa và tác động của việc triển khai hướng dẫn

Việc thực hiện nghiêm túc các nội dung hướng dẫn xử lý hàng hóa quá hạn mang lại nhiều ý nghĩa thiết thực cho công tác quản lý hải quan:

• Giải phóng không gian lưu trữ tại các kho ngoại quan, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động lưu thông hàng hóa của các doanh nghiệp chấp hành tốt pháp luật.
• Ngăn ngừa nguy cơ biến các kho ngoại quan thành nơi chứa chất thải, hàng hóa kém chất lượng hoặc hàng hóa gian lận thương mại trốn thuế.
• Nâng cao ý thức chấp hành pháp luật hải quan của các chủ hàng nước ngoài cũng như các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ logistics và kho bãi tại Việt Nam.